ویرگول
ورودثبت نام
سپهر سمیعی
سپهر سمیعیعلوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
خواندن ۴ دقیقه·۱ سال پیش

مکانیسم ماشه و سه سناریو پیش رو

روند وقایعی که تا امروز دیده ایم به این ترتیب بوده:

1- رهبری و هسته سخت نظام برای توافق با آمریکا و دور زدن کاسبان تحریم خیز برداشته بودند.

2- کاسبان تحریم با اسرائیل تبانی کرده و کودتای 23 خرداد را زیر پوشش حمله اسرائیل رقم زدند.

3- آمریکا برای سوزاندن کارت های ایران در مذاکرات، به حمله اسرائیل و کودتای 23 خرداد چراغ سبز نشان داد.

4- نظام ناچار شد پس از حدود 6 سال، مجددا سپاه را به کاسبان تحریم واگذار نماید. لیکن ریاست جمهوری همچنان در اختیار اصلاح طلبان است و ستاد کل نیروهای مسلح به ارتش واگذار شده تا ماهیت سیاسی نداشته باشد، و ریاست شعام به یک رجل سیاسی میانه رو واگذار شده که با هر دو جناح می تواند ارتباط موثر برقرار نماید.

به این ترتیب بازآرایی چینش سیاسی که با تدبیر رهبری صورت گرفته، موجب شده تا تعادل جدیدی میان نیروهای سیاسی برقرار شود. اکنون مساله این است که این چینش جدید در مواجهه با فشارهای خارجی منجمله فعال شدن مکانیسم ماشه چگونه عمل خواهد نمود.

به نظر می رسد با چنین چینش سیاسی سه سناریو محتمل است:

1- سناریوی تبدیل شدن ایران به کره شمالی:

در این حالت، فشار خارجی موجب خواهد شد تا کاسبان تحریم در ایران کاملا دست برتر را پیدا نمایند و با حذف سایر رقبای سیاسی، یک نظام سیاسی و اجتماعی بسته مشابه دوران دهه 60 در ایران یا دوران کنونی در کره شمالی ایجاد نمایند. همچنین برای خنثی نمودن تهدیدات خارجی، احتمال زیادی هست که ایران مانند کره شمالی از NPT خارج شده و دست به ساخت بمب هسته ای بزند.

در این سناریو احتمال درگیری مختصری با اسرائیل و آمریکا وجود دارد، که در جریان این درگیری هر گونه نیروهای غیرهمسو در داخل به صورت علنی یا غیر علنی پاکسازی خواهند شد و نهایتا یکدست شدن فضای سیاسی در داخل موجب غلبه بر دشمن خواهد شد.

پس از این مرحله، با توجه به معادلات جدید جهانی جایگاه ایران در جهان هم باز تعریف خواهد شد که ممکن است مانند کره شمالی در مدار چین قرار بگیرد. یا حتی با توجه به شکست آمریکا در استقرار نظم مورد نظر در منطقه خاورمیانه، ممکن است توافقی میان حاکمان جدید ایران (کاسبان تحریم) با آمریکا صورت پذیرد که در آن رانت کاسبان تحریم به طریق دیگری حفظ گردد.

2- سناریوی تبدیل شدن ایران به ترکیه:

در این حالت، نظام برای جلوگیری از تسلط کامل جریان کاسبان تحریم بر کشور، حاضر خواهد شد امتیازات چشمگیری در مذاکرات به آمریکا بدهد و سپس با حمایت آمریکا اقدام به مهار کاسبان تحریم در داخل و تندروهای صهیونیست در منطقه نماید.

برنامه هسته ای برچیده خواهد شد، و سپاه و ارتش ادغام می شوند. ایران به یک کشور نرمال در منطقه تبدیل شده و نقشی شبیه به ترکیه پیدا خواهد کرد.

3- سناریوی بازگشت به پیش از انقلاب:

در این حالت، ایران موفق خواهد شد طوری مانور سیاسی بدهد که از نیروی کاسبان تحریم که در راستای سناریوی اول است، استفاده کرده و آمریکا را وادار نماید برای جلوگیری از تحقق سناریوی اول، از سناریوی دوم چشم پوشی کرده و به خواسته همیشگی هسته سخت نظام جمهوری اسلامی که همان بازگشت به دوران پیش از انقلاب است تن بدهد.

در اینصورت، برنامه هسته ای در حد بسیار محدود و نمادین ادامه پیدا خواهد کرد. احتمالا ارتش و سپاه ادغام می شوند، یا در غیر اینصورت سپاه از لیست تروریستی آمریکا خارج شده و رانت آن به رسمیت شناخته می شود. ایران به متحد راهبردی آمریکا در منطقه تبدیل خواهد شد. ایران قدرت هژمون منطقه ای خواهد شد، مشابه همان «آژان منطقه ای» که پیش از انقلاب گفته می شد، یعنی مسئول برقراری نظم منطقه ای ایران خواهد بود. حوزه تمدنی ایران به سمت شرق گسترش پیدا خواهد کرد و افغانستان و تاجیکستان و قرقیزستان و بخش هایی از شبه قاره را در بر خواهد گرفت. این قدرت هژمونیک معطوف به مهار چین و تا حدودی روسیه خواهد بود و تنش با اسرائیل و حوزه عربی و ترکی به شدت کاهش خواهد یافت.

حال باید دید کدامیک از این سه سناریو محقق خواهد گردید.

سناریوی اول و سوم نهایتا می توانند به وضعیت مشابهی برسند. لیکن سناریوی اول قطعا هزینه بسیار بیشتری نسبت به سناریوی سوم برای کشور خواهد داشت. ضمن اینکه ریسک آن هم نسبت به سناریوی سوم بیشتر است و احتمال دارد ایران در نقش کره شمالی گیر کند و نتواند وارد مرحله عادی سازی شود.

سناریوی دوم با مخالفت شدید کاسبان تحریم مواجه است و همین حالا نمایندگان جبهه پایداری در مجلس برای شعام و ریاست آن خط و نشان می کشند و به نظر می رسد قوه قضائیه هم با آنان همسو است. ضمن اینکه تجربه جفتک ترامپ و خیانت آمریکا به مذاکرات، موجب شده تا رهبری نتواند ریسک تکرار چنین خیانتی را در صورت حرکت به سمت سناریوی دوم نادیده بگیرد.

لذا گزینه های اول و سوم محتمل تر هستند.

کره شمالیمکانیسم ماشه
۲۳
۴۱
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
علوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید