
جان کیتس (John Keats) شاعر رومانتیک انگلیسی جمله معروفی دارد.
Beauty is truth, truth beauty,’ – that is all ye know on earth, and all ye need to know.
زیبایی حقیقت است، و حقیقت زیبایی. این تنها چیزی است که شما بر روی زمین می دانید، و تنها چیزی که باید بدانید.
لسان الغیب حافظ شیرازی در همین معنا اشعاری سراییده که حکایت از اوج لذت او از زندگی داشته و امید و شور و شعف در آن موجب می زند، از جمله این ابیات از غزلی بسیار معروف:
عارفی کو که کند فهم زبان سوسن
تا بپرسد که چرا رفت و چرا بازآمد
مردمی کرد و کرم لطف خداداد به من
کان بت ماه رخ از راه وفا بازآمد
همین مطلب را مولانا در غزلی فرح انگیز و زیبا با بیانی روشنتر آورده. قافیه غزل، کلمه «بلی» است که حس سرخوشی و امیدواری خاصی به آن می دهد.
مانند شخصی که تازه از نوشیدن باده سرش گرم و «مهربان» شده باشد، ابتدا از کلمات محبت آمیز شروع می کند.
قره العین منی ای جان بلی
ماه بَدری گِرد ما گَردان بلی
صد هزاران آفرین بر روی تو
میفرستد حوری و رضوان بلی
ای چراغ و مشعله هفت آسمان
خاکیان را آمدی مهمان بلی
گویی از شدت سرمستی خدا را جلوی چشمانش می بیند و مانند میهمانی حبیب با او گرم می گیرد. توجه داشته باشید چطور شاهنشهی را از صفات خداوندی دانسته و با کمال رحمت یکی گرفته.
از کمال رحمت و شاهنشهی
گنج آید جانب ویران بلی
سرو رحمت چون خرامان شد به باغ
یابد ابلیس لعین ایمان بلی
بعد با این میهمان عزیز و ویژه گرم گرفته و از مسائل و مشکلات روزمره ای می گوید که به برکت حضورش رفع می شوند. مانند زمانی که رئیس به ضیافت کارمندش می رود، یا زمانی که خان به دیدار رعایا رفته باشد، یا شاهنشاه در منزل دهقانی میهمان شده باشد.
چون شکستی شیشه درویش را
واجب آید دادن تاوان بلی
مُلک بخشد مالک المُلک از کَرَم
عِلم بخشد عَلّم القرآن بلی
آفتابی چون ز مشرق سر زند
ذرهها آیند در جولان بلی
جاء رَبُّک، وَ الملائک چون رسید
هر محال اکنون شود امکان بلی
در فتوح فتحت ابوابها
گرددت دشوارها آسان بلی
تازه از اینجا به بعد مجلسش با این میهمان فرخنده گرم گشته و مشغول باده گساری و نوش می شوند.
امشب ای دلدار خواب آلود من
خواب را رانی ز نرگسدان بلی
چشم نرگس چون به ترک خواب گفت
بر خورد از فرجه بستان بلی
اینجا مولانا اشاره ای به منشاء اصلی این حس زیبا و سرمستی خود می کند.
مغز خود را چون ز غفلت پاک روفت
بو برد از گلبن و ریحان بلی
روز تا شب مست و شب تا روز مست
سخت شیرین باشد این دوران بلی
وقتی افکار و خواسته های زاید را دور ریخت، تازه متوجه زیبایی های عالم می شود. و اینجاست که به مستی دایمی می رسد و شیرینی زندگی را درک می کند.
بلبلا بر منبر گلبن بگو
هست محسن درخور احسان بلی
چون فزون شد اشتهای مستمع
سنگ آرد منطق لقمان بلی
از دیار مصر مر یعقوب را
ریح یوسف شد سوی کنعان بلی
گر خمش باشی و سِر پنهان کنی
سِر شود پیدا از آن سلطان بلی
خامشی صبر آمد و آثار صبر
هر فرج را میکشد از کان بلی