ویرگول
ورودثبت نام
سپهر سمیعی
سپهر سمیعیعلوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
خواندن ۴ دقیقه·۲ سال پیش

در دوران پساتحریم چه خواهد شد؟

اظهارات اخیر ترامپ که عملا نتانیاهو را سنگ روی یخ نموده و در حضور او از هر گونه اشاره مستقیم به اقدام نظامی علیه ایران خودداری نمود، کاملا نشان دهنده عزم جدی ایالات متحده برای حرکت به سوی تنش زدایی و عادی سازی روابط با ایران است.

هر چند نتانیاهوی با هوش و سیاست شناس، حتی در شرایطی که عملا در حال تحقیر شدن توسط ترامپ بود، از فرصت استفاده کرده و رندانه تلاش کرد با اشاره به تکرار سناریوی لیبی در مورد ایران، افکار عمومی را به این سمت ببرد که این مذاکرات دیپلماتیک تنها برای خلع سلاح کردن ایران و سپس حمله نظامی و براندازی بدون هزینه است. نتانیاهو با همین یک جمله ساده که در زمان مناسب و مکان مناسب بیان نمود، یک سانتر بلند برای گل زن های سوپر انقلابی و عمله های کاسبان تحریم در ایران ارسال نمود.

لیکن گویا نظام جمهوری اسلامی از قبل این تکنیک حریف را پیش بینی کرده بود. چون در حالت عادی قرار بود سید ابراهیم رئیسی سکاندار دولت و وزارت خارجه و شورای عالی امنیت ملی ایران باشد که در آن صورت سانتر نتانیاهو قطعا پاس گل می شد و روند مذاکرات و توافق با آمریکا توسط سوپر انقلابیون در نطفه خفه می شد!

اما سقوط رئیسی وضعیت را تغییر داده و از اظهارات رئیس جمهور و وزیر خارجه کشورمان کاملا واضح است که جمهوری اسلامی با ایالات متحده همسو است، نه با رژیم صهیونیستی.

حال سوال اینجاست که در دوران پساتحریم چه تحولاتی در ایران رخ خواهد داد؟

به نظر می رسد نظام اجتماعی ایران پس از یک دوره سردرگمی روشنفکرانه و انحراف از نظم تاریخی و طبیعی خود، مجددا به سمت احیای یک نظام طبقاتی حرکت کرده. این نظام طبقاتی اگرچه مانند گذشته شفاف و واضح و روشن نیست، اما همان کارکردها را دارد.

در گذشته از روی القاب و عناوین و طرز لباس پوشیدن افراد می شد فهمید متعلق به کدام طبقه اجتماعی هستند. اما امروز همه القاب و عناوین از بین رفته و همه یک ظاهر دارند. با اینحال، پر واضح است که یک طبقه اشراف نوین در ایران شکل گرفته که آنچنان موقعیت اجتماعی مستحکمی دارند که حتی در شرایط شدیدترین ناترازی ها و فشارهای اقتصادی، هیچ قدرتی قادر به حذف رانت آنها نبوده و نیست. نه دولت ایران، نه دولت آمریکا، و نه هیچ نیروی دیگری نتوانسته به هیچ ضرب و زوری از پس طبقات رانت بگیر ایران بر آید!

لذا از این منظر بعید به نظر می رسد پس از توافق ایران و آمریکا، رانت این گروه قطع شود. علی الخصوص که تجربه برجام هم ثابت کرد هر گونه حرکت در راستای حذف رانت این طبقه، عواقبی از جنس دی ماه 96 در پی خواهد داشت که در ادامه می تواند کل بازی را به هم زده و همه چیز را به وضعیت کنونی باز گرداند.

از سوی دیگر، آمریکا هم قصد ندارد اسرائیل را از صحنه روزگار محو کند. هر چند رانت صهیونیست های کاسب جنگ و مدل سیاسی که در راستای تداوم آن رانت تعریف شده بود قرار است پایان یابد.

به این ترتیب، دو پیامد عمده را برای دوران پساتحریم می توان در نظر گرفت:

1- بخش اعظم رانت بگیران کاسب تحریم در دوران جدید تغییر ماهیت خواهند داد. به این معنا که از آرمان ها و ارزش های سابق دست برداشته، شیوه رانت خواری گذشته را هم رها کرده، و با نظم جدید سازگار خواهند شد تا از شیوه ها و طرقی که مورد تایید و ذیل قواعد نظم جدید است رانت بگیرند.

2- آن دسته ای از عمله های رانت کاسب تحریم که توان تغییر و سازگاری با نظم جدید را نداشته باشند به طرق مختلف حذف خواهند شد. این حذف شدن می تواند سقوط به درجه اقشار فراموش شده باشد. یا در برخی موارد که اصرار بر مقاومت وجود داشته باشد، با انواع اتهام های کیفری و حقوقی و سیاسی حذف شوند. یا در برخی موارد که هزینه سیاسی چنین اتهاماتی زیادی باشد، ممکن است به دست تقدیر حذف شوند. مثلا تصادف با کامیون، یا غرق شدن در آب، یا سقوط بالگرد و هواپیما، و موارد مشابه دیگر.

تحولات ماه های اخیر در داخل کشور نشان می دهد که دولت پزشکیان با شعار «وفاق» به دنبال پیدا کردن راه حلی است که طبقه اشراف رانت خوار جدید بتوانند بدون درگیری و تنش به دوران جدید گذار نمایند. یعنی اگر تا دیروز از محل کاسبی تحریم رانت می گرفتند، از فردا راه های جدیدی برای رانت خواری مقابلشان قرار داده شود که هم مسیر توسعه کشور را باز نموده و هم نان کسی آجر نشود!

یعنی برخلاف پیش بینی های قبلی که تصور می شد حل مشکلات ایران فقط با ظهور یک ناپلئون بناپارت یا رضاشاه یا استالین امکان پذیر است، به نظر می رسد اتفاقا تحولات جهانی و منطقه ای و داخلی طوری پیش رفته که راه برای توسعه ایران از مسیر دموکراتیک هموارتر شده.

«اجماع نخبگان» یا همان جلب همراهی طبقه اشراف نوین، مهمترین شرط برای رفع انسداد سیاسی و دستیابی به توسعه از مسیر دموکراتیک است. همگرایی سیاسی و اجتماعی پدیده ای است که به دشواری حاصل می شود. اما به نظر می رسد کشور به سمت دستیابی به چنین اجماع کمیابی حرکت می کند.

ایالات متحدهافکار عمومیامنیت ملی
۲۱
۲۴
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
علوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید