ویرگول
ورودثبت نام
سپهر سمیعی
سپهر سمیعیعلوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
خواندن ۶ دقیقه·۳ سال پیش

با مهاجرت به خارج بدبخت می شویم یا خوشبخت؟

به طور کلی سه دسته افراد وجود دارند.

1- افرادی که قادر به تشخیص مسائل و مشکلات نیستند.

2- افرادی که قادر به تشخیص مسائل و مشکلات هستند، اما قادر به حل مساله نیستند.

3- افرادی که قادر به تشخیص مسائل و مشکلات هستند و قادر به حل مساله هم هستند.

وقتی به طور خاص از مهاجرت صحبت می کنیم، همین سه دسته افراد را در مواجهه با مسایل و مشکلات داخلی و خارجی مشاهده می کنیم.

1- صاحبان ماله طلایی در داخل: افرادی که قادر به تشخیص مسائل و مشکلات داخلی نیستند. این افراد صورت مسائل داخلی را با ابزاری بسیار کاربردی به اسم «ماله طلایی» پاک می کنند. معمولا یکی از شیوه های کارکرد درونی «ماله داخلی» با استفاده از دهن کجی و لجن پراکنی نسبت به جوامع رقیب است.

مثلا توجیه حجاب اجباری با تاکید بر اینکه در کشورهای دیگری که حجاب اجباری نیست آمار تجاوز جنسی بسیار بالا است!

یا توجیه هرج و مرج و اغتشاش داخلی با تاکید بر اینکه ما دموکراسی داریم و کشورهای مدعی دموکراسی خیلی بسته تر از ما هستند. الخ.

2- جماعت منتظرین طلبکار: یعنی افرادی که تنها هنرشان تشخیص مشکلات داخلی است. اما از آنجا که قادر به حل هیچ مساله ای نیستند، دایما منتظرند دیگران «حق» ضایع شده آنها را به ایشان باز گردانند!

مثلا افرادی که ادعا می کنند چون درآمد کمی دارند و مدتهاست گوشت نخورده اند، پس حتما به زودی باید در کشور انقلاب شود و حکومت جدیدی روی کار بیاید که به آنها گوشت بدهد تا بخورند!

یا افرادی که قبلا به دلیل سیاست سرکوب ارزی بانک مرکزی (که یکی از عوامل اصلی صنعت زدایی در کشور هم هست) قادر بودند با درآمد ماهانه خود در سال چند بار به مسافرت های تفریحی خارجی بروند، ولی حالا چنین امکانی ندارند و به همین دلیل معتقدند این رژیم باید برود!

یا مثلا شخصی که در کثیف ترین و شلوغ ترین نقاط کشور، مانند برخی مناطق پر تردد تهران، مشغول کار یا زندگی است و تصور می کند ایران یعنی تهران و زندگی و کار در ایران هم یعنی همین وضعیت کنونی و لاغیر. و از آنجا که وضع کنونی را به درستی نامطلوب تشخیص می دهد اما حتی قادر به تصور ایجاد کوچکترین تغییری در آن نیست، تصور می کند یک نیروی بیرونی مقصر وضعیت فعلی وی بوده و لاجرم یک نیروی بیرونی هم می تواند وضعیت متفاوتی ایجاد نماید.

3- افراد کارآفرین و ماجراجو: این دسته افراد مانند دسته دوم و بر خلاف دسته اول قادر به تشخیص مسائل و مشکلات هستند. اما از آنجا که نوع نگاهشان معطوف به حل مساله است، در چارچوب های فکری از پیش تعریف شده اسیر و گرفتار باقی نمی مانند. بلکه ریشه و ارتباط مسائل با هم را تشخیص داده و مسیرهای مختلف برای حل مشکلات را هم پیدا می کنند. نهایتا این افراد از طریق حل مسائل و مشکلات دیگران موفق به ارتقای جایگاه اجتماعی خود شده و اغلب در فعالیت های اقتصادی هم موفق تر از سایرین عمل می کنند.

مثلا فردی که آلودگی هوا و آلودگی صوتی در شهر کثیف تهران را مشاهده می کند و تشخیص می دهد سرمایه گذاری برای ساخت اقامتگاه های تفریحی در مناطق خوش آب و هوا در جوار شهر تهران می تواند مشکل کسانی که به دنبال فرار موقت از این جهنم هستند را حل کند.

یا فردی که با ایجاد امکان دورکاری از طریق بسترهای ارتباطی موجود، شرایط تمرکز زدایی از شهر تهران و نقل و انتقال نیروهای کار ماهر به مناطق خوش آب و هوای کشور را فراهم می کند، و از این طریق قادر به راه اندازی کسب و کاری با بهره وری بسیار بالا شده و گوی رقابت را از دیگر رقبا می رباید.



از میان سه دسته بالا، دسته اول اساسا تمایلی به مهاجرت ندارند. چون به دلیل تحجر ذهنی قادر به تصور هیچ وضعیت بهتری نیستند.

پس متقاضیان مهاجرت معمولا از دسته دوم و سوم تشکیل می شوند.

اما تفاوتی بسیار اساسی میان این دو دسته، یعنی جماعت منتظرین طلبکار از یک سو و از سوی دیگر افراد کارآفرین و ماجراجو، وجود دارد. اولین با نگاه رانت طلبانه متقاضی مهاجرت است و دوم با نگاه بهره وری جویانه.

جماعت منتظرین طلبکار با ادبیات رانت صحبت می کنند و می اندیشند. تصور می کنند اگر جایی مشکلی وجود داشته باشد حتما عده ای غیر از خودشان مقصر و بانی این مشکل بوده و باید مورد مواخذه قرار گیرند. گزاره های پر استفاده در میان صحبت های روزمره این افراد معمولا شامل این موارد می شود:

  • چرا مسئولین به این مشکلات ما رسیدگی نمی کنند؟
  • چرا کسی پاسخگوی ما نیست؟
  • چرا ما باید چنین مشکلی داشته باشیم؟
  • مسئول این مشکلات کیست؟
  • چرا حق ما را نمی دهند؟
  • چرا حق ما را می خورند؟
  • چرا حق ما را به دیگران می دهند؟
  • چرا کسی نیست حق ما را به ما بدهد؟
  • چرا اینهمه بی ثباتی وجود دارد؟

لیکن گروه کارآفرین و ماجرا با ادبیات بهره وری و حل مساله صحبت می کنند و می اندیشند. وقتی مشکلی می بینند بلافاصله در کنار آن مشکل به فرصت ها و ظرفیت های کاری که بر اثر آن مشکل ایجاد شده توجه می کنند. گزاره های پر استفاده در میان صحبت های روزمره این افراد معمولا شامل این موارد است:

  • کسی تا به حال در این حوزه وارد نشده و فضایی بکر اینجا برای سرمایه گذاری هست.
  • اگر من این مساله را حل کنم این اقشار و گروه ها از نتیجه کار من بهره مند خواهند شد.
  • دولت در این حوزه هیچ فعالیت و خدماتی ندارد، بنابراین بخش خصوصی آزادی عمل بیشتری دارد.
  • چطور می توان ریسک فعالیت در این زمینه را مدیریت کرد؟
  • چطور می توان سرعت پاسخگویی به تغییرات محیط پیرامون را طوری افزایش داد که این تغییرات موجب زمین خوردن کسب و کار ما نشود؟
  • برای دستیابی به سود باید میزان حساب شده ای از ریسک را بپذیرم.



فضای کسب و کار و محیط اجتماعی در ایران به شدت تحت تاثیر منابع درآمد رانتی است. به همین دلیل ادبیات رانت در ایران کاملا غالب شده. این ادبیات و تفکر رانت زده منحصر به چای دبش و شهرام جزایری و چند مورد دانه درشت نیست. بلکه کل اقتصاد ایران و خصوصا جامعه ساکن در شهرهای بزرگ مبتلا به رانت خواری و رانت خواهی هستند.

به همین دلیل اکثر افرادی که از ایران مهاجرت می کنند یا قصد مهاجرت دارند با همین نگاه رانت خواهانه درگیر مساله مهاجرت می شوند. یعنی تصور می کنند اگر از ایران مهاجرت کنند، در فلان کشور می توانند بدون کار و زحمت خاصی به تمام آرزوهای زندگی خود دست پیدا کنند. و دقیقا به همین دلیل بخش اعظم افرادی که مهاجرت می کنند با وضعیتی بسیار بدتر از آنچه قبل از مهاجرت داشتند مواجه می گردند.

اما دسته دیگر، یعنی افراد کارآفرین و ماجراجو، دقیقا به دلیل قید و بندها و موانعی که فضای رانت زده ایران در فضای کسب و کار ایجاد کرده اقدام به مهاجرت می نمایند. این افراد عموما حتی قبل از مهاجرت هم زندگی موفقی داشته و پس از مهاجرت به موفقیت های بسیار بزرگتری هم دست پیدا می کنند. چون عموما افرادی با مهارت های خاص و ارزشمند هستند که طرز فکر خلاق و کاری دارند.

به طور خلاصه می توان گفت معمولا افرادی که به دنبال «فرار از ایران» به امید رهایی از مشکلات و رسیدن با «آزادی» و رفاه هستند، پس از مهاجرت وضعیت بدتر از قبل از مهاجرت پیدا می کنند.

اما افرادی که مهاجرت را فرصتی برای مواجه شدن با چالش ها و سختی های جدید، و از این طریق کسب تجربیات جدید می دانند، معمولا پس از مهاجرت بسیار موفق شده و موقعیتی بهتر از زمان پیش از مهاجرت پیدا می کنند.



به نظر شما مورد زیر از کدام دسته است؟



مهاجرتبهره وریکسب کارحجاب اجباریرانت
۴۶
۴۹
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
علوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید