باز آرایی سیاسی در فصل سوم جمهوری اسلامی ایران

واقعه هولناک 9 اسفند 1404 و جنگ رمضان که در پی آن آغاز شد، نقطه تلاقی چندین پرونده باز سیاسی و امنیتی و اقتصادی و اجتماعی در ایران بود. پرونده هایی که هر کدام به تنهایی مساله ای بحرانی و حساس محسوب می شد، اما به شکل معجزه آسائی در یک نقطه همه با هم برخورد کرده و یک تحول کیفی و خیره کننده ایجاد کردند. آن هم نه آنگونه که بسیاری تصور می کردند تحولی در جهت فاجعه و گرفتاری. بلکه کاملا برعکس و در جهت حل مسائل کلیدی و بازسازی ویرانه های انباشته شده قبلی.

این پرونده ها عبارت بودند از:

1- مساله تحریم های آمریکا علیه ایران و فشارهای اقتصادی و اجتماعی و سیاسی ناشی از آن.

2- بحران جانشینی و مساله چگونگی گذار به فصل سوم نظام جمهوری اسلامی ایران.

3- شکاف های اجتماعی که بر اثر رقابت های سیاسی فعال شده بودند.

4- بحران اقتصادی ناشی از ناترازی های متعدد. از ناترازی بنزین و برق و گاز گرفته تا ناترازی بانک ها و بودجه دولتی که در تورم افسار گسیخته نمودار می شود.

5- مساله بحران های امنیتی ناشی از فعالیت های تروریستی و جسارت اشرار و اراذل شهری.

6- فرسوده شدن زیرساخت های اساسی کشور به دلیل کمبود سرمایه گذاری.

7- حرکت منطقه خاورمیانه به سمت شکل گیری مسیرهای ترانزیتی جایگزین با هدف دور زدن و حذف ایران از معادلات منطقه ای.

در مواجهه با این بحران ها تا پیش از 9 اسفند 1404 سه جریان سیاسی در کشور وجود داشت:

1- جریان سیاسی تسلیم طلب غربگرا (معروف به اصلاح طلبان)

2- جریان سیاسی اقتدار گرای غرب گرا (با محوریت سردار قالیباف و همکاری سردار محسن رضایی و دیگران)

3- جریان سیاسی اقتدارگرای غرب ستیز (معروف به سوپر انقلابی)

جریان های دوم و سوم زمانی در یک جبهه واحد به نام «جبهه انقلاب» دسته بندی می شدند. لیکن لااقل از زمان انتخابات سال 1392 شکاف میان این دو جناح درون «جبهه انقلاب» مشهود و علنی شد.

جریان های دوم و سوم (یعنی همان «جبهه انقلاب») بارها برای حذف جریان تسلیم طلب غربگرا خیز برداشته بودند. اولین بار در قضایای 18 تیر 1378 و نامه معروف فرماندهان سپاه به سید محمد خاتمی رئیس جمهور وقت. بار دیگر در ماجرای افشای برنامه هسته ای ایران در سال 81 که موجب شکست مجدد دولت خاتمی شد. بار دیگر در ماجراهای پس از انتخابات سال 1388. اما هر بار اصلاح طلبان با دوپینگ غیر علنی توسط رهبر شهید به رقابت باز می گشتند.

توافق برجام ابتدا مورد تایید اقتدارگرایان غربگرا بود و در این خصوص می توان به موضع گیری های سردار سرلشکر پاسدار محسن رضایی در زمان اوایل شکل گیری توافق برجام بازگشت. اما وقتی مشخص شد جریان سیاسی تسلیم طلب غربگرا همچنان به دنبال مهار و حذف سپاه پاسداران از طریق جلب حمایت های ایالات متحده آمریکا و غرب است، بار دیگر ائتلاف جبهه انقلاب برای گوشمالی و تادیب دولت روحانی و جریان سیاسی تسلیم طلب غربگرا فعال شد.

به این ترتیب شاهد سرقت اسناد هسته ای از شورآباد بودیم که در زمان ریاست حاج حسین طائب بر سازمان اطلاعات سپاه رخ داد و سپس ترامپ احمق از برجام خارج شد و حسن روحانی و جواد ظریف و تسلیم طلبان غربگرا شکستی مفتضحانه و تاریخی خوردند.

البته از آنطرف هم رهبر شهید تغییراتی در کادر فرماندهی سپاه پاسداران داد تا تعادل سیاسی دوباره برقرار شود. به همین دلیل در مرحله بعدی شاهد انتخاب سید ابراهیم رئیسی بودیم و در زمان مرحوم رئیسی علیرغم حسن نیت برای حل مشکلات کلیدی کشور، با بحران پاییز 1401 و «انقلاب زن زندگی آزادی» مواجه شدیم.

این در حالی بود که پرونده تحولات منطقه ای و مساله جانشینی رهبری لحظه به لحظه به نقطه بحرانی نزدیک تر می گردید. حماسه 7 اکتبر و سپس نزدیک شدن به درگیری نظامی مستقیم، سپاه را در مرکز امور قرار می داد، در حالی که کادر فرماندهی سپاه هنوز همان ترکیب ناشی از ملاحظات سیاسی ناشی از شکست برجام بود.

اینجا بود که دقیقا همزمان با عملیات وعده صادق 1 شاهد اجرای طرح نور توسط فراجا تحت فرماندهی سردار رادان (از همرزمان نزدیک سردار قالیباف) و بودیم یک ماه بعد هم رئیسی سقوط کرد. کشور به سرعت وارد فرایند انتخابات زودهنگام شد و در حالی که انتظار می رفت سردار قالیباف انتخاب شود، ناگهان با یک مانور ریز، پزشکیان از صندوق بیرون آمد و اصلاح طلبان دوباره احیا شده و به راس قوه مجریه و ریاست جمهوری باز گشتند!

وضعیت جهان و منطقه و کشور و پرونده های فوق الذکر به قدری بحرانی شده بود که دیگر هیچ جایی برای تعارف و تعلل و دفع الوقت باقی نمی گذاشت. اگر تسلیم طلبان غربگرا به حال خود رها می شدند، در بهترین حالت ایران به مستعمره آمریکا بدل می شد و در بدترین حالت ممکن بود اصلا ایران از معادلات جغرافیای سیاسی منطقه حذف شود.

البته تسلیم طلبان غربگرا معتقد بودند مستعمره آمریکا شدن بزرگترین فیض و فضیلتی است که ممکن است نصیب یک کشور و ملت شود. اما اقتدارگرایان غربگرا تعامل با غرب را از مسیر اقتدار و استقلال ملی می خواستند، و اقتدارگرایان غرب ستیز اساسا هر گونه مدارا با غرب را نشانه ضعف می دانستند.

به این ترتیب در مدت کوتاهی سلسله وقایع خیره کننده و تاریخی رخ داد که نهایتا همه معادلات را به نحوی اساسی و زیربنایی حل کرد.

1- بر اثر «جنگ 12 روزه» کادر فرماندهی سپاه اصلاح شد و به حالت اقتدار و استقلال حداکثری باز گشت. این فرایند در جنگ رمضان تکمیل شد.

2- بحران جانشینی بی چک و چانه حل شد و بهترین نماد اقتدار و عظمت ملی جایگزین رهبر شهید شد.

3- تنگه هرمز بسته شد و معادلات منطقه ای زیر و رو شد.

4- آمریکا وادار شد تمام تحریم ها را لغو کند. اگر چه ترامپ بعدا دوباره تحریم ها را باز گرداند اما این بازگشتن تحریم ها در راستای اهداف راهبردی ایران است و با تحریم های پیش از 9 اسفند زمین تا آسمان متفاوت است.

5- شکاف های اجتماعی ناگهان رنگ باخت. کشتار دی ماه، خسارات و تلفات ناشی از جنگ رمضان، و وارونه شدن تمام وعده و عیدهای نیروهای برانداز موجب تغییر فضای اجتماعی در ایران شد.

6- تهدیدات تروریستی مانند ترور شاهچراغ و بمب گذاری در جمعیت سوگواران سردار سلیمانی و مواردی از این دست که ادعا می شد توسط اسرائیل و آمریکا تحریک شده ناگهان متوقف شد. همچنین بیرون آمدن پلیس از حالت انفعال و بازگشت به شیوه های اعمال اقتدار موجب برخورد موثر با اشرار و اراذل و اوباش شده. و قوه قضائیه از وضعیت انفعال خارج شده و حاکمیت قانون را جدی تر گرفته است.

7- خواب و خیال دور زدن ایران و ایجاد مسیرهای ترانزیتی جایگزین به کلی دود شده و به هوا رفته است.

آرایش و معادلات سیاسی پس از جنگ رمضان بکلی با وضعیت پیش از جنگ متفاوت شده.

جریان سیاسی تسلیم طلب غربگرا نه تنها دیگر از سوی رهبری دوپینگ نمی شود، بلکه در عرصه جهانی هم بزرگترین دلبستگی و امید این جریان سیاسی که آمریکا بود به طرز مفتضحانه ای مغلوب رقبای سیاسی داخلی آنان یعنی جریانات اقتدارگرای همسو با سپاه پاسداران شده است.

اصلاح طلبان تا لحظه آخر تلاش می کردند حمایت آمریکا را طوری بدست آورند که پس از آن بتوانند به پشتوانه آمریکا در داخل ایران سپاه را مهار و حتی حذف نمایند. اما جالب اینجاست که نهایتا آمریکا نه تنها به این جریان تسلیم طلب آمریکا دوست هیچ کمکی نکرد، بلکه بطور غیر مستقیم از همان سپاه حمایت کرد.

یک مقام عالی‌رتبه سیاسی در تهران به امواج‌مدیا گفت که بارزانی در این تماس، پیشنهاد برگزاری یک دیدار محرمانه و مستقیم میان نمایندگان آمریکا و سپاه پاسداران در اقلیم کردستان را مطرح کرده بود.

جزئیات جدید از تلاش ترامپ برای تماس با سپاه / ادعای امواج مدیا: فرمانده سپاه تاکید کرد که تمام مذاکرات باید از کانال عراقچی و قالیباف انجام شود - خبرآنلاین

اکنون می بینیم به مرور جزئیاتی مانند مورد فوق بیرون می آید که نشان می دهد آمریکا همواره به دنبال تعامل مستقیم با سپاه بوده و علاقه ای به همکاری با تسلیم طلبان غربگرا نداشته است.

بنابراین، اصلاح طلبان هم کاملا دریافته اند نمی توانند روی دیوار آمریکا بیش از این یادگاری بنویسند.

و البته این واقعیت را همه دنیا می بینند که آمریکا در جنگ با ایران و زد و خورد با سپاه پاسداران، شکستی تحقیر آمیز خورده و در باتلاق مرگباری گرفتار شده است.

نتیجه این تحولات در سیاست داخلی ایران به این صورت است که معادلات سیاسی به کلی بازنویسی شده اند.

در حال حاضر، اصلاح طلبان شکست خود را پذیرفته اند و تلاش می کنند با پذیرش واقعیت های جدید به مرور خود را برای آینده آماده نمایند.

در انتخابات بعدی بسیار بعید است از جناح اصلاح طلب چهره شاخصی وارد رقابت شود. در عوض مشاهده می کنیم جریان سیاسی سوپر انقلابی حملات خود را معطوف به سردار قالیباف نموده. به گونه ای که معمولا قالیباف را با جواد ظریف و چهره های شاخص اصلاح طلب یکی قلمداد می کنند.

به نظر می رسد مواضع تند و افراطی جریان سوپر انقلابی، از قانون مقابله با نفوذ که اخیرا در مجلس انقلابی مطرح شد گرفته تا مسائل همیشگی مانند حجاب و غیره، وقتی با حملات این جریان سیاسی علیه قالیباف و یکی دانستن او با اصلاح طلبان در کنار هم قرار می گیرد، در واقع یک پروژه هماهنگ برای هل دادن بدنه اجتماعی اصلاح طلبان به سمت قالیباف است.

سردار قالیباف امروز از طرفی افتخارات ناشی از نصرت و پیروزی در جنگ علیه دشمن خیره سر آمریکایی را دارد و از طرف دیگر با این مانورهای رسانه ای به عنوان چهره ای میانه رو در مقابل تندروهای سوپر انقلابی شناخته خواهد شد.

لذا چنانچه در انتخابات آینده قالیباف در مقابل سعید جلیلی قرار بگیرد، با قاطعیت و آرای بسیار بالا انتخاب خواهد شد.

تردیدی نیست که قوی ترین مدیر اجرایی در کشور کسی نیست جز سردار محمدباقر قالیباف. لذا حضور وی در راس قوه مجریه، خصوصا در شرایط جدید که ایران موقعیت جدیدی در منطقه خاورمیانه کسب کرده است، قطعا منشاء آثار بسیار پر خیر و پر برکتی خواهد شد.

از سوی دیگر علاوه بر مخاطبان داخلی، مشاهده کنندگان جهانی هم انتخاب قالیباف را فرصتی طلایی و مغتنم برای تعامل و همکاری با ایران مقتدر جدید خواهند دانست. چون تصور قدرت گرفتن نیروهای تندروی سوپر انقلابی از همین حالا بزرگترین کابوس همگان شده است.