ویرگول
ورودثبت نام
سپهر سمیعی
سپهر سمیعیعلوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
خواندن ۷ دقیقه·۲ ماه پیش

بازخوانی استراتژی صدام در حمله به کویت

در ماه آگوست سال 1990 میلادی عراق تحت حاکمیت رژیم بعثی صدام حسین به کویت حمله کرده و آن را ضمیمه خاک عراق نمود. اوایل سال بعد یعنی 17 ژانویه 1991 حملات ائتلاف بین المللی به سرکردگی آمریکا علیه عراق آغاز شد.

صدام برای مقابله با آمریکا استراتژی هوشمندانه ای طراحی کرده بود که چارچوب کلی آن درست و حساب شده بود. اما در عمل با شتابزدگی و شلختگی اجرا شد و به همین دلیل نهایتا به نتیجه نرسید.

استراتژی «جنگ ترکیبی» صدام به طور کلی شامل سه مولفه اساسی می شد:

1- مولفه اول: ایجاد مشروعیت برای عراق از طریق کشاندن اسرائیل به درگیری. صدام می دانست اگر بتواند اسرائیل را در جبهه مقابل خود قرار دهد، تمام دولت هایی که علیه عراق وارد جنگ شده بودند تبدیل به متحدان اسرائیل شده و مشروعیت خود را در دنیای عرب از دست می دادند. به همین دلیل عراق اقدام به موشکباران شهرهای اسرائیل نمود.

2- مولفه دوم: مشروعیت زدایی از نیروهای آمریکایی از طریق بالا بردن تلفات غیر نظامی. صدام عمدا برای آمریکاییها طعمه های نظامی در مجاورت مناطق حساس غیر نظامی مانند مدرسه و بیمارستان قرار می داد تا حملات آمریکاییها موجب بالا رفتن تلفات و فجایع انسانی شود. و سپس از این صحنه های فجیع برای تبلیغات علیه آمریکا استفاده می نمود.

3- مولفه سوم: بالا بردن هزینه های نظامی و کشاندن آمریکا به جنگ فرسایشی. صدام با استفاده از ماکت های فریب و Decoy از یک طرف و استفاده از قدرت موشکی و توپخانه ای متحرک و تحت اختفا از طرف دیگر سعی می کرد هم ضرباتی به نیروهای آمریکایی بزند و هم آمریکاییها را وادار به تلاش برای شکار و سرکوب قدرت موشکی و توپخانه ای عراق نماید. به این ترتیب میلیون ها دلار تسلیحات فوق پیشرفته و دقیق آمریکایی هر روز برای منهدم کردن ماکت های بی ارزش و لاستیکی در صحراهای عمق خاک عراق هدر می رفت.

چارچوب کلی این استراتژی بر اساس شناخت درست و دقیق از نقاط ضعف آمریکا و ظرفیت های سیاسی و اجتماعی در منطقه خاورمیانه قرار داشت و در عمل هم سردردهای زیادی برای آمریکاییها ایجاد نمود. لیکن صدام نقاط کوری داشت که از همان نقاط ضربات سنگینی دریافت کرد.

در خصوص مولفه اول، شتابزدگی صدام در حمله به کویت باعث شد وقتی اقدام به موشکباران اسرائیل کرد همه و از جمله اسرائیلی ها از قصد و نیت اصلی او آگاه شوند. نتیجتا اسرائیل با توسل به سیاست صبر استراتژیک، طراحی و مقصود صدام را ناکام گذاشت.

در خصوص مولفه دوم، اگر چه صحنه کشتار غیر نظامیان برای آمریکاییها هزینه ایجاد می کرد، ولی دولت تروریستی آمریکا طبق معمول این جنایات را با این استدلال که «صدام از غیر نظامیان به عنوان سپر انسانی استفاده می کند» توجیه نموده و ادعا می کرد نیروهای آمریکایی فقط اهداف نظامی را هدف قرار می دهند و دور نگه داشتن غیر نظامیان از اهداف نظامی وظیفه دولت عراق است.

و در خصوص مولفه سوم، اگر چه صدام موفق شد تلاش آمریکاییها برای استفاده از نیروی هوایی جهت سرکوب توان آفندی ارتش عراق در بخش موشکی و توپخانه ای را ناکام بگذارد، اما نهایتا با شروع حمله زمینی، آمریکاییها به سادگی خط دفاعی گسترده و مستحکمی که عراق در جبهه کویت برپا کرده بود را دور زدند و از پهلو و پشت ناگهان نیروهای زمینی عراق را غافلگیر کرده و به سادگی مقاومت ارتش عراق را در هم شکستند.

علاوه بر این، ساختار فرماندهی متمرکز عراق با سرکوب مراکز ارتباطی و رادیویی ارتش عملا از کار افتاده و امکان ارتباط با واحدهای میدانی قطع شده بود.

به این ترتیب در انتها صدام چاره ای جز عقب نشینی از خاک کویت نداشت و برای وادار کردن آمریکاییها به پایان جنگ، به استراتژی زمین سوخته متوسل شده و 700 چاه نفت کویت و عربستان را به آتش کشید.


استراتژی ایران در جنگ با آمریکا با همان چارچوب استراتژی صدام مطابقت دارد. اما تفاوت اینجاست که اشتباهاتی که صدام در عمل و اجرای استراتژی خود مرتکب شد در مورد ایران دیده نمی شود.

1- در خصوص مولفه اول مشاهده می کنیم که حملات ایران به مستعمره های نفت خیز آمریکا در جنوب خلیج فارس زمانی شروع شد که جنگ و درگیری ایران با اسرائیل پیش از آن کاملا تثبیت شده بود. به این صورت که ابتدا پس از عملیات طوفان الاقصی و آغاز نسل کشی و پاکسازی قومی فلسطینیان به دست جنایتکاران صهیونیست، مساله فلسطین مجددا به مرکز توجه جهان عرب و جهان اسلام و کل جامعه بین الملل بازگشته و تصویر اسرائیل به عنوان «شرّ مطلق» کاملا تثبیت شده بود. سپس ایران و اسرائیل چند دور زد و خورد مستقیم داشتند، که در دور آخر یعنی در انتهای «جنگ 12 روزه» نه تنها آمریکا هم مستقیما وارد این زد و خورد شد، بلکه حمله نمادین ایران به پایگاه العدید قطر این مطلب را نشان داد که حکومت های عربی عملا در جبهه آمریکا و اسرائیل قرار دارند. و حتی زمانی که جنگ وارد فاز نهایی و «جنگ منطقه ای» و حملات مستقیم ایران به قلمروهای عربی شد، این مرحله هم طوری آغاز شد که شروع کننده آن آمریکا و اسرائیل شناخته شدند و ایران در موضع دفاع مشروع در برابر نیروهای شرّ مطلق قرار گرفت.

2- در خصوص مولفه دوم مشاهده کردیم که هر چقدر ضربات ایران دقیق و فاقد تلفات جانبی و غیر نظامی بود، ضربات آمریکا در مواردی آشکارا اهداف غیرنظامی را شکار نمود. به گونه ای که حتی قادر به استفاده از توجیه احمقانه و همیشگی «سپر انسانی» هم نبودند. به عنوان نمونه، فاجعه موشکباران مدرسه دبستان دخترانه میناب و کشتار کودکان دختر ایرانی، یک دستمایه تبلیغاتی بسیار قوی و تمیز در اختیار ایران قرار داد که از هر لحاظ بی عیب و نقص و کارآمد بود. اولا هیچ هدف نظامی در نزدیکی آن وجود نداشت و لذا دشمن قادر به توجیه خطای خود نبود. ثانیا مدرسه یک مرکز غیر نظامی است که هدف قرار دادن آن در قوانین بین المللی صراحتا جنایت جنگی محسوب می شود. ثالثا، مدرسه ابتدایی، آن هم دخترانه، بیشترین اثرگذاری را در جریحه دار کردن افکار عمومی جهان و حتی در خود آمریکا دارد.

3- در خصوص مولفه سوم مشاهده می کنیم که هم ضربات ایران به پایگاه های آمریکایی بسیار سنگین تر از ضربات عراق بود، و هم ضربات آمریکا به ایران بسیار بی اثر تر و ناتوان از سرکوب توانایی های نظامی ایران بود. به گونه ای که آمریکا حجم انبوهی از زرادخانه تسلیحات دقیق و پیشرفته خود را برای زدن اهداف بی ارزش و ماکت های فریب و مراکز غیر نظامی هدر داد و اکنون با بحران کمبود تسلیحات مواجه شده. و مهمتر از همه، نه روزنه ای برای نفوذ زمینی به ایران دارد و نه حتی توان استقرار نیرو برای ورود به جنگ زمینی.

ناگفته پیداست که نقطه ضعف بزرگ ارتش صدام که همان فرماندهی متمرکز و بالا به پایین بود در مورد ایران بکلی برطرف شده است. تا حدی که جنگ ایران و آمریکا با حذف مشکوک ارشدترین بخش از سلسله مراتب فرماندهی آغاز شد، و نمایش انسجام و اقتدار نیروهای مسلح ایران پس از آن همه دنیا را شگفت زده کرده و تحلیلگران برای توضیح آن حدس می زنند سیستم فرماندهی ایران به «دفاع موزائیکی» تغییر یافته. و البته این نظریه هم ساده انگارانه است و تنها نشان می دهد تا چه حد از پیچیدگی ساختار قدرت در ایران و منطقه خاورمیانه نا آگاه هستند.


صدام ابتدا کویت را اشغال نظامی کرد و بعد تازه باید با آمریکا درگیر می شد. اما ایران ابتدا آمریکا را شکست داد و حالا با خیال راحت می تواند مستعمرات عرب آمریکا در منطقه را ببلعد. پیشروی انصارالله یمن به سمت تسلط کامل بر تنگه باب المندب و آغاز ضربات سخت در عمق قلمرو عربستان سعودی و محاصره اقتصادی عربستان، اولین فاز مرحله جنگ منطقه ای پس از شکست آمریکا است.

صدام ابتدا کویت را اشغال کرد و بعد به اسرائیل موشک زد. ولی ایران ابتدا به اسرائیل موشک زد و بعد با کویت و بحرین و عربستان و غیره درگیر شد.

صدام نتوانست بهانه و توجیه «سپر انسانی» را از دشمن بگیرد. ولی ایران توانست تمیزترین عملیات پروپاگاندا را علیه آمریکا اجرا کند.

صدام به عنوان دیکتاتور عراق شناخته می شد و شخصا در راس همه امور بود و جنگ به اسم او شروع و پایان یافت. ولی در ایران رهبر فدای ملت شد و در همان روز اول از تصویر حذف شد و دشمن حتی نمی داند الان باید به چه کسی فحش بدهد!

البته که آمریکاییها هم از مدتها قبل به سناریوی جنگ با ایران اندیشیده بودند و برای چنین روزی، مدتها بود که جماعتی از عقب افتادگان و مجانین و امارده و اجانده را تحت عنوان «اپوزیسیون برانداز» مورد حمایت خود قرار داده بودند. لیکن دیدیم که چطور این «برگ برنده» آمریکا با هنرمندی سپاه پاسداران وادار به حمایت از اسرائیل و نمایش های حقارت بار خیابانی در اقصی نقاط جهان شد. و نتیجتا «اپوزیسیون برانداز» و مخالفان جمهوری اسلامی هم در عمل به یک حجت و برهان متقن در اثبات حقانیت و مشروعیت جمهوری اسلامی تبدیل شدند!

هیچکدام از نقاط ضعف صدام در مورد ایران مشاهده نمی شود، در حالی که چارچوب کلی استراتژی جنگ ایران و آمریکا بر مبنای همان چارچوبی است که صدام در جنگ با آمریکا تعریف کرده بود.

جنگ ایران و آمریکا
۰
۰
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
علوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید