ویرگول
ورودثبت نام
سپهر سمیعی
سپهر سمیعیعلوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
خواندن ۵ دقیقه·۶ سال پیش

آزادی زنان و مسایل آن


آزادی و حقوق زنان یکی از مسایل و موضوعات پربحث روز در جهان است. در ایران و بطور کلی در جوامع منطقه غرب آسیا هم این موضوع مورد توجه بسیاری از مردم و روشنفکران بوده و هست. اما نکته ای که حائز اهمیت است، تفاوتی است که در نگاه ما مردمان مشرق زمین با دیدگاه غربی ها در این زمینه وجود دارد.

زن در فرهنگ ما همیشه به دلیل اهمیت مقام مادری مورد اهمیت بوده است. در داستانها، اشعار، فیلم ها و سریالهای شرقی، زن در جایگاه اجتماعی مادر به اوج عظمت، شکوه و احترام می رسد. گاهی هم زن را در جایگاه معشوق می بینیم، اما نهایتا مقام مادری غالب می شود. بعنوان مثال داستان عشق زال و رودابه در شاهنامه فردوسی، که نهایتا منتهی به تولد رستم دستان می شود.

در ادبیات معاصرتر شعر معروف ایرج میرزا را می توان مثال زد که مقام مادر به مقام معشوق غالب می شود:

داد معشوقه‌ به‌ عاشق‌ پیغام‌
كه‌ كند مادر تو با من‌ جنگ‌
هركجا بیندم‌ از دور كند
چهره‌ پرچین‌ و جبین‌ پر آژنگ‌
با نگاه‌ غضب‌ آلود زند
بر دل‌ نازک من‌ تیر خدنگ‌
مادر سنگ دلت‌ تا زنده‌ است‌
شهد در كام‌ من‌ و تست‌ شرنگ‌
نشوم‌ یك دل‌ و یك رنگ‌ ترا
تا نسازی‌ دل‌ او از خون‌ رنگ‌
گر تو خواهی‌ به‌ وصالم‌ برسی‌
باید این‌ ساعت‌ بی‌ خوف‌ و درنگ‌
روی‌ و سینه‌ تنگش‌ بدری‌
دل‌ برون‌ آری‌ از آن‌ سینه‌ تنگ‌
گرم‌ و خونین‌ به‌ منش‌ باز آری‌
تا برد ز آینه‌ قلبم‌ زنگ‌
عاشق‌ بی‌ خرد ناهنجار
نه‌ بل‌ آن‌ فاسق‌ بی‌ عصمت‌ و ننگ‌
حرمت‌ مادری‌ از یاد ببرد
خیره‌ از باده‌ و دیوانه‌ ز بنگ‌
رفت‌ و مادر را افكند به‌ خاک‌
سینه‌ بدرید و دل‌ آورد به‌ چنگ‌
قصد سر منزل‌ معشوق‌ نمود
دل‌ مادر به‌ كفش‌ چون‌ نارنگ‌
از قضا خورد دم‌ در به‌ زمین‌
و اندكی‌ سوده‌ شد او را آرنگ‌
وان‌ دل‌ گرم‌ كه‌ جان‌ داشت‌ هنوز
اوفتاد از كف‌ آن‌ بی‌ فرهنگ‌
از زمین‌ باز چو برخاست‌ نمود
پی‌ برداشتن‌ آن‌ آهنگ‌
دید كز آن‌ دل‌ آغشته‌ به‌ خون‌
آید آهسته‌ برون‌ این‌ آهنگ‌ :
آه‌ دست‌ پسرم‌ یافت‌ خراش‌
وای پای‌ پسرم‌ خورد به‌ سنگ‌

در ادبیات معاصر عرب هم به همین صورت همواره زن را در مقام مادر مشاهده میکنیم. بعنوان مثال در شعر معروف محمود درویش:

إذا لم تكن مطراً يا حبيبي
كن شجراً
مشبعاً بالخصوبة ... كن شجرا
وإن لم تكن شجراً يا حبيبي
فكن حجراً
مشبعاً بالرطوبة.. كن حجراً
وإن لم تكن حجراً يا حبيبي
فكن قمراً
في منام الحبيبة... كن قمراً
(هكذا قالت امرأة
لابنها في جنازته )

اساسا در فرهنگ شرقی احترام ویژه زن به دلیل جایگاه عاطفی و اجتماعی مخصوص مادر است. به همین دلیل هم هرگاه صحبت از فمینیسم می شود، ذهنیتی که ما انسانهای شرقی از جنبش فمینیسم داریم بر پایه همین نگاهی است که نسبت به زن داریم.

اما این مطلب در مورد جنبش فمینیسم در غرب صادق نیست. جنبش فمینیسم از زمانی که در غرب بصورت یک حرکت تاثیرگذار و پرنفوذ اجتماعی تبدیل شد، یعنی از دهه 1970 میلادی به اینسو، همواره سعی داشته زن را از به اصطلاح "کلیشه های سنتی" جدا ساخته و در همه موارد هم ردیف مرد قرار دهد. فمینیست های غربی به مادر شدن زنان اعتراض دارند و اصرار دارند نباید زنان "مجبور" به بچه دار شدن باشند. اگر هم زنی بچه دار شود، نباید "مجبور" باشد از بچه هایش نگهداری کند. بلکه زن باید مانند مردان مشغول مشاغل و حرفه های فنی و اداری و ورزشی و غیره باشد که هیچ ارتباطی به کودکان و فرزندان ندارند.

انواع و اقسام برنامه های دولتی و غیر دولتی برای "قدرت دهی به زنان" وجود دارد، که عمدتا عبارتند از تشویق زنان به وارد شدن در مشاغل فنی و حمایت از زنان برای امکان زندگی بصورت مجرد، یا در هر صورت کاملا مستقل از خانواده. هدف نهایی این است که زنان یا قید مادر شدن را بزنند، یا تا حد ممکن آن را به تعویق بیاندازند، و اگر هم باردار شدند حتما حق سقط جنین را داشته، و اگر هم بچه ای به دنیا آوردند تا حد ممکن مجبور نباشند برای بچه ها وقت صرف کنند.

بعنوان مثال شرکت گوگل مدتی پیش اعلام کرد که کارمندان زن آن می توانند با هزینه شرکت، تخمک خود را منجمد کنند تا امکان به تعویق انداختن بارداری تا سنین بالای 50 سال فراهم شود. همچنین بسیاری از دولت های غربی برای مادران شاغل تسهیلات ویژه ای قایل هستند که در اختیار زنان خانه دار قرار نمی گیرد. مدتی پیش هم در واکنش به رد شدن قانون آزادی سقط جنین در برخی ایالت های آمریکا، فمینیست ها پیشنهاد می کردند که در عوض قانون دیگری گذرانده شود که عمل وازکتومی و عقیم کردن را برای مردان اجباری کند.

این تفاوت نگاه نسبت به زن در فرهنگ ما و فرهنگ غربی البته بی دلیل نیست. در حالیکه هر جامعه ای به جبر طبیعت باید نرخ باروری و میزان تولد کودکان را در حد جایگزینی دایمی جمعیت خود حفظ کند، جوامع غربی به برکت وجود سیل پایان ناپذیر متقاضیان مهاجرت از اقصی نقاط جهان، دیگر نیازی به باروری زنان ندارند و ترجیح می دهند نیروی کار متخصص را از خارج وارد کنند. بنابراین به نظر ایشان بهتر است که زنان هم به جای باردار شدن و بچه داری به سر کار رفته و همردیف سایر کارگران قرار بگیرند.

فمینیسمآزادیآزادی زناندموکراسیمدرنیته
۱۴
۳۳
سپهر سمیعی
سپهر سمیعی
علوم انسانی - اقتصاد - اقتصاد سیاسی - جامعه شناسی - علم سیاست - انسان شناسی - ادبیات - تاریخ - هنر - موسیقی - سینما - فلسفه
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید