
هفته گذشته سردار سرتیپ علی فدوی در دیدار با دبیرکل مقاومت اسلامی نُجَباء در ارتباط با برخی درگیریهای دریایی در سالهای پایانی جنگ تحمیلی و خسارتهای متحمل شده توسط نیروهای ما صحبتهایی کرد که کمتر با دانستهها و واقعیتها همخوانی داشت. صحبتهای مطرح شده توسط جانشین فرمانده کل سپاه باز هم یادآور اهمیت بازگو کردن حقایق دفاع مقدس و عدم تحریف رویدادهای جنگی منجمله خسارات و هزینههای جنگ بود که این سوال را در ذهن ناظران ایجاد کرد که واقعا هدف از داستانسازیها و بازنگو نکردن حقایق سیو اندی سال پس از پایان جنگ چیست؟ آیا اینگونه صحبتها باعث ایجاد سوء تفاهم برای نسل جوان و بیاعتمادی در میان نسل جنگ و ایثارگران و جانبازان نمیشود؟
موضوع از این قرار بود که سردار سرتیپ فدوی در دیداری که با شیخ اکرم الکعبی داشت عنوان کرده بود که «بیشترین مواجهه ایران با آمریکاییها در دریا بوده است و ما در سالهای پایانی دفاع مقدس ناو یک میلیارد دلاریشان را در خلیجفارس زدیم و آمریکا هم هیچ غلطی نتوانست بکند.» از آنجایی که این برای اولین بار نبود که برخی از مسئولین نظامی کشور در ارتباط با درگیریهای نظامی دوران دفاع مقدس و بخصوص خسارتهای وارد شده به نیروهای ما وقایع را تحریف کرده و برخوردی شعارگونه با روایات جنگی داشتهاند، این صحبتهای اخیر سردار فدوی واکنش برخی از تحلیلگران موضوعات جنگی را به همراه داشت.
یکی از این پژوهشگران جعفر شیرعلینیا بود که مخاطبان سایت صدای مدافعان به خوبی با وی آشنایی دارند. شیرعلینیا در متنی که در رسانهها بازتاب زیادی پیدا نکرد با انتقاد از سردار فدوی و اشاره به کتاب سردار علایی، که در سالهای جنگ فرمانده نیروی دریایی سپاه بوده، موضوع را برای توضیح داد.
واقعیت داستان این بود که در ۲۵ فروردین سال ۶۷، یک ناو آمریکایی به عنوان «ساموئل بیرابرتز در خلیج فارس به مین برخورد کرد و به شدت آسیب دید. در پی این حادثه چند ناو دشمن چهار روز بعد دو سکوی نفتی کشورمان را به نامهای سلمان و نصر منهدم کردند و به این دو پایانه نفتی آسیب شدیدی وارد کردند. بر اثر این حمله، سکوی میدان نفتی رشادت، که روزانه ۲۰ الی ۲۵ هزار بشکه تولید داشت، دچار آتشسوزی گستردهای شد و بالغ بر ۵۰۰ میلیون دلار به کشور خسارت وارد گردید.»
در حقیقت این حادثه تنها یکی از هزینههای جانبی جنگ تحمیلی بود. در مجموع در جنگی که در بسیاری از رسانههای خارجی از آن به عنوان جنگ تانکرها یاد شده، طبق آمار منتشر شده توسط ت. ر. ت. وورلد، ایران و عراق به ۴۵۰ نفتکش و ناو که در مسیر آبهای همدیگر قرار داشتند خسارت وارد کردند که سهم ما از خسارتهای وارد شده در خلیج فارس ۲۸۳ کشتی و ناو بود که نزدیک ۲ میلیارد دلار خسارات مالی و جانبی به همراه داشت. متاسفانه در اسناد مربوط به دفاع مقدس که در مطبوعات منتشر میشود، تقریبا هیچ اشارهای به هزینههای جانبی جنگ نشده است.
همه واقفیم که هیچ جنگ و درگیری نظامی بیهزینه نیست و وقتی که رویدادهای جنگ را برای نسل جوان مرور میکنیم، باید به این هزینهها اشاره کنیم تا مبادا این ذهنیت ایجاد شود که پیروزیهای جنگ تحمیلی به ارزانی حاصل شده است. این ذهنیت هم غیرواقعبینانه، هم خیانتی است به نسلی که ایثارگری کرده و هزینه دادند و هم یک بدآموزی تاریخی است برای نسل جوان.
خوب است هراز چندگاهی، هزینههای جنگ تحمیلی را به خود یادآوری کنیم. در واقع جدا از هزینه جانی که بارها در مورد آن صحبت شده، طبق ماده ۶ قطعنامه ۵۹۸، عراق بابت غرامت خسارات جنگ تحمیلی، باید به ایران ۱۱۰۰ میلیارد دلار پرداخت میکرد که البته این رقم هیچوقت پرداخت نشد. همین موضوع درخصوص دیگر درگیریهای نظامی هم صادق است که متاسفانه از سوی مسئولان شفافسازی نمیشود. برای مثال، طبق برخی آمارهای غیر رسمی مجموع هزینه مستقیم پنچ سال حضور ما در سوریه دستکم ۲۰ میلیارد دلار بوده که البته این میزان، علاوه بر هزینههای غیرمستقیم و بدهیهای دولت دمشق درخصوص نسیه فروشیهای نفت ایران به سوریه است.
تا زمانی که نگاهی واقعبینانه به امور جنگی، که شامل نگاه آماری دقیق هم در پیروزیها و هم در شکستها میشود، نداشته باشیم نمیتوانیم درک کاملی از وقایع جنگ و تاریخ داشته باشیم. شاید به همین دلیل است که شیرعلی نیا در انتهای متن خود خطاب به سردار فدوی و دیگر مسئولین دولتی و نظامی که دست به تحریف واقعیتهای جنگی میزنند میگوید: «این روزها دغدغهی تحریف نشدن مسائل جنگ از دغدغههای مهم مقامات عالی نظامی و حتی شخص مقام رهبری است. آیا این نوع روایت، مصداق تحریف نیست؟ از دغدغه تاریخ که بگذریم، موضوع دیگری ذهن مرا به خود مشغول کرده: آیا شما، به عنوان فرمانده عالیرتبهی سپاه، مسایل امروز را نیز همین گونه محاسبه میکنید؟» این سوالات در ذهن بسیاری از مخاطبان ما هم نقش بسته و امیدواریم فرماندههان نظامی کشور فقط با نگاه شعارگونه و حماسه سازی به جنگ تحمیلی نگاه نکنند