
هفته گذشته اعلام فرمانده سپاه تهران مبنی بر ایجاد گروههای ضربت در محلات برای «مبارزه با اراذل و اوباش و سایر مخلین امنیت»، باعث ایجاد یکسری حاشیههای رسانهایی و واکنشها در شبکههای اجتماعی شد. با توجه به واکنشها و سوالات مطرح شده توسط کاربران شبکههای اجتماعی، پاسخ به چند سوال میتواند برخی از ابهامات را از بین ببرد. اول اینکه چرا با وجود حضور نیروی انتظامی تشکیل چنین گروههایی الزومی است و دوم اینکه چگونه میتوان بهترین استفاده را از این طرح کرد تا هم شفافیت لازم در ارتباط با تشکیل و فعالیتهای آن صورت گیرد و هم به اهداف تعیین شدهاش برسد و مردم هم آنها را فقط جزئی از نیروهای ضد شورش نبینند.
اصل خبر این بود که سردار محمد یزدی، فرمانده کل سپاه تهران بزرگ در مصاحبهای که با خبرگزاری برنا هفته گذشته انجام داد گفت: «در محلات مختلف تهران تیمهای ضربت تشکیل شده است تا مقابل اراذل و اوباش و سایر مخلین امنیت مردم مقابله کنند.» فرمانده سپاه تهران همچنین در مورد این طرح که طرح امنیت محله محور سپاه محمد رسولالله تهران بزرگ نام دارد، گفت: «با استفاده از ظرفیت بسیج، در محلات مختلف شهر تهران پایگاههایی تاسیس شده که با استفاده از ظرفیت نیروی انسانی این پایگاهها در تلاش هستیم تا امنیت محلات پایتخت و شهروندان را برقرار کنیم که هدف از آن مقابله با اراذل و اوباش و تامین امنیت مردم در سطح شهر است.» البته سردار یزدی این نکته را هم عنوان کرد که علاوه بر وظایف ذکر شده با جرائمی همچون سرقت و کیف قاپی نیز مقابله جدی میکنند.
نکتهای که باید به آن توجه داشت اینست که جدا از اینکه مخالفان و یا موافقان این طرح چه دلایلی را در توجیه نظرات خود عنوان میکنند، این طرح در برههای اجرایی شده که کشور در شرایط مناسب اقتصادی قرار ندارد و همین امر میتواند دلیل کافی برای ایجاد چنین طرحی را به مسئولین امنیتی کشور بدهد چرا که همانطور که بخصوص در یکی دو سال اخیر شاهد بودهایم آمار جرائم و خلافکاریهایی که ریشه اقتصادی داشته، سیر صعودی طی کرده است. از همین روست که منابعی که برای نیروی انتظامی در مقابله با جرائم پیشبینی شده، به قدر کافی نیست و به همین دلیل، ورود نیروهای بسیج مطرح شده است که البته چالشهای خودش را به همراه دارد.
البته نمیتوان منکر این موضوع هم بشویم که عدهای به شکل دیگری به موضوع نگاه میکنند و حضور این نیروها در محلات را مشکلزا ارزیابی میکنند. یکی از مشکلات، عدم شفافیت کامل در مورد چگونگی تشکیل و حیطه فعالیتهای این گروههای ضربت است که می توانند هم برای مقابله با اراذل و اوباش مورد استفاده قرار گیرند و همه برای مقابله با آشوبهایی که ریشه در مشکلات اقتصادی دارد. در گذشته هم زمانی که با ناآرامیهای خیابانی روبرو بودیم، بچههای سپاه و بسیج ناچار به ورود شدند که این امر هزینه بالایی برای وجه اجتماعی این عزیزان داشت. در واقع مردم نیروهای سپاه را به عنوان حامی مرزها و مقابله با دشمن خارجی میشناسند و هرگاه که این نیروها به ناچار در مقابل مردم قرار گرفتهاند، باعث فاصله گرفتن مردم از سپاه شده است.
هرچند علمکرد تیمهای ضربت بسیج در مرحله اول مقابله با اراذل و اوباش است، ولی باید توجه داشت که به دلیل افزایش مشکلات اقتصادی، برخی مناطق کم درآمدتر با مشکلات بیقانونی و هرج و مرج روبرو هستند که این امر باعث میشود نیروهای ضربت ناخواسته در مقابل اعتراضهای معیشتی قشر آسیبپذیر قرار بگیرند. یک راه حل اصولی اینست که نیروی انتظامی از منابع کافی برای مقابله با اراذل و اوباش برخوردار باشد، زیرا به هر حال از مهمترین وظایف نیروهای انتظامی، همانطور که در اساسنامه این نهاد هم آمده، برقراری امنیت و مقابله با خلافکاران و ارازل و اوباش است.
واقعیت این است که اکثریت بچههای بسیج از احتمال اینکه رو در روی مردم معترض قرار بگیرند ناراحت هستند و این در تقابلی هم که با برخی معترضین در دی ماه ۹۷ و آبان ماه گذشته رخ داد، به وضوح روشن بود. در همین حال باید اذعان کنیم که چه بخواهیم و چه نخواهیم شرایط کنونی کشور هم از نظر اقتصادی و هم از نظر امنیتی-سیاسی بسیار حساس و غیرقابل پیشبینی است و حضور نیروهای بسیج در حوزه امنیت شهری می تواند ریسک زیادی داشته باشد و تقابل این نیروها با معترضان می تواند خوراک تبلیغاتی برای دشمن فراهم کند.