رسم مهمان نوازی در شهرستان ورسج_تخار
مهمان به شخصی گفته میشود که وارد خانه شخص دیگر شود و از او با طعام و مهربانی پذیرایی شود. ریشه اصلی این واژه به مجموع صفحات شمال که در افغانستان بخاطر مهمان نوازی مشهور هستند برمیگردد، و اما در این اواخر بیشتر دهات رنگ و بوی شهری گرفته و دیگر آن میزبانی سابق که برای غریبه بی سرپناه جای داده شود و یا خارج از مهمانی بین خویشاوندی مستحق دیگری را دعوت به مهمانی کنند دیده نمیشود، اما در این شهرستان هنوز پایه این سنت پابرجاست و از مهمان به وجه درست آن پذیرایی صورت میگیرد.
از مهمان شدن و مهمانی دادن که باعث اُنس و آشنایی بیشتر با مردم، احترام گذاشتن برای دیگران جدا از در نظر گرفتن قوم، ملیت، زبان و مذهب آنهاست، میتوان این رسم با شکوه را دیوار ارتباطی دانست که با خشت های مهربانی در میان مردم اعمار شده است.
مهمان نوازی برعلاوه اینکه جنبه شرعی داشته که میگویند《مهمان دوست خداست/《خداوند برای بهشتی ها مهمانی برگزار میکند》در بیشتر جاها این سنت را نیک و میراث اجداد خود دانسته و در روزگار خود مهمان را شریک میدانند و بر اساس اینکه《مهمان با خود روزی می آورد》 از مهمان پذیرایی میکنند. رسم مهمان نوازی در این شهرستان هر روز بیشتر از بیش رنگ گرفته است. از نظر مردمان آن مهمانی جز خوشایند و ارزشمند زندگی روزمره در این شهرستان است وقتی این را از بدنه آن جدا کنی سرد، بی روح، خشک و بی نمک به نظر میرسد. بر علاوه مهمانی بین خویشاوندی در این شهرستان داشتن #مهمان_خانه وسیع، پاک، شیک، با داشتن امکانات بهتر و وسایل تمیز برای استراحت یکی از عادت های مرسوم در بین مردمِ آن است. و همچنان ساختن آلاچیق در فضای باز مانند باغ یا لب دریا در این اوخر در میان مردم مروج شده است که نظر به اقلیم سالانه از آن برای پذیرایی مهمان استفاده میشود.
از انواع غذاهای که در این شهرستان برای مهمان تدارک میبینند و بیشتر نوعی مهمان نوازی در شان مهمان حساب می آید؛ شامل کابلی پلو/قابلی پلو، شیر برنج، ماهی، قیماغی، قُتخی، قروت آب، کُچری قروت، آش... لبنیات؛ از قبیل شور چای، ماست، قیماق/قویماق، چکه و دوغ و همچنان از میوه های رایج فصل که خوشبختانه در شهرستان ورسج بخاطر داشتن آب فراوان و محیط معتدل بیشتر میوه هارا میتوان یافت که شامل؛ آلوبالو، گیلاس، زردآلو، قیسی، شفتالو..... میباشند.
داستان در اینجا ختم نمیشود مخصوصا اگر مهمان فردی باشد که تازه در این شهرستان تشریف آورده است و یا اینکه سالیان متمادی از اینجا دور بوده است. رفتن همرای مهمان به جاذبه های گردشگری این شهرستان است که هر گوشه اش زیبایی های خود را دارد، این زیبایی ها در فصل بهار و تابستان دو چند میشود جزئی از رسوم مهمان نوازی در این شهرستان به حساب می آید، از دره های پر خم و پیچ دره یاوار قوندز گرفته تا حوض وغنان در میانشهر، جنگل مزد دشت، چمن های پی در پی خانقاه و همچنان مغزار در دره ترشت که میتوان جز بهترین ساحات تفریحی ورسج نام برد.
برای مردم که با دل های بزرگ و پیشانی باز میزبانی میکنند فرقی نمیکند که مهمان آنها از کدام قشر و تبار است ویا صاحب کدام جایگاه و مقام است.
ارتباط این مهمان نوازی ریشه در تاریخ کُهنِ مردمان این سرزمین داشته و هیچ باوری مبنی بر اینکه مهمان مزاحم است، یا اینکه مهمان مربوط به شخص دیگری میشود وجود ندارد. پایندگی این رسم و سنتِ کهن و دیرینه را در میان مردمان خوشخُلق و نیک پسند از درگاه حق خواهانیم.
سید ارشاد سادات