هر روز هزاران توکن و میم کوین تازه در شبکههای بلاکچینی ساخته میشود. بعضیها پروژههای واقعی و سرگرمکنندهاند، ولی تعداد زیادی از آنها فقط برای یک هدف ساخته شدهاند: جمعکردن پول خریداران و فرار. به این نوع کلاهبرداری در دنیای کریپتو «راگ پول» (Rug Pull) میگویند.
در این مطلب به زبان ساده توضیح میدهیم راگ پول چیست، چه انواعی دارد، ده نشانه هشدار قبل از خرید یک توکن کداماند و چطور میتوانید در چند دقیقه یک توکن را بررسی کنید.

اصطلاح راگ پول یعنی «کشیدن فرش از زیر پای کسی». در کریپتو، سازنده یک توکن اول مردم را به خرید تشویق میکند، قیمت را بالا میبرد و بعد ناگهان پول جمعشده را برمیدارد و میرود. نتیجه این است که قیمت توکن در چند دقیقه تقریباً به صفر میرسد و خریداران دیگر نمیتوانند توکن خود را به قیمت قابلقبولی بفروشند.
چون تراکنشهای بلاکچین برگشتناپذیرند و سازندهها معمولاً ناشناس هستند، پسگرفتن پول بعد از راگ پول تقریباً غیرممکن است. برای همین مهمترین کار، شناختن نشانهها قبل از خرید است.
برداشتن نقدینگی: سازنده توکن را همراه مقداری ETH یا ارز دیگر در یک استخر نقدینگی (Liquidity Pool) در صرافی غیرمتمرکز میگذارد. وقتی مردم خریدند، کل نقدینگی را بیرون میکشد و دیگر چیزی برای فروش باقی نمیماند.
فروش ناگهانی کیف پولهای تیم: سازنده یا چند کیف پول وابسته به او بخش بزرگی از توکنها را از اول در اختیار دارند و وقتی قیمت بالا رفت، همه را یکجا میفروشند.
قرارداد مخرب: کد قرارداد هوشمند توکن طوری نوشته شده که مالک بتواند توکن جدید بسازد، کارمزد فروش را ۱۰۰٪ کند یا فروش را برای دیگران ببندد. به حالتی که فقط میتوانید بخرید ولی نمیتوانید بفروشید «هانیپات» (Honeypot) میگویند.
نقدینگی قفل نشده است. اگر نقدینگی توکن قفل یا از دسترس سازنده خارج نشده باشد، او هر لحظه میتواند آن را بردارد.
چند کیف پول بیشتر توکنها را دارند. اگر ده کیف پول اول بخش بسیار بزرگی از عرضه را نگه داشتهاند، یک فروش بزرگ کافی است تا قیمت سقوط کند.
کد قرارداد تأیید (Verify) نشده است. وقتی کد منبع قرارداد در بلاک اکسپلورر منتشر نشده، نمیتوانید ببینید قرارداد واقعاً چه میکند.
مالک قرارداد اختیارات خطرناک دارد. توابعی مثل ساخت توکن جدید، تغییر کارمزد یا مسدودکردن کیف پولها، زنگ خطر هستند.
قیمت فقط بالا میرود و تقریباً هیچکس نمیفروشد. این میتواند نشانه هانیپات باشد.
وعده سود تضمینی. هیچ پروژه واقعی نمیتواند سود ثابت یا «ده برابر شدن» را تضمین کند.
فشار برای خرید فوری. جملههایی مثل «فقط چند دقیقه فرصت داری» برای این است که فرصت بررسی نداشته باشید.
تیم کاملاً ناشناس و بدون سابقه. ناشناسبودن بهتنهایی کلاهبرداری نیست، ولی یعنی باید به کد و قوانین توکن بیشتر دقت کنید.
شبکه اجتماعی پر از حسابهای جعلی. گروههایی با هزاران عضو بیفعالیت و پیامهای تکراری معمولاً ساختگیاند.
نسخه کپی یک توکن معروف. کلاهبرداران اسم و لوگوی توکنهای پرطرفدار را کپی میکنند. همیشه آدرس قرارداد را از منبع رسمی بگیرید.
اگر میخواهید هر کدام از این نشانهها را با مثال دقیقتر ببینید، راهنمای کامل تشخیص راگ پول در وبلاگ فیرهچ (به زبان انگلیسی) را بخوانید.
آدرس قرارداد را از منبع رسمی پیدا کنید، نه از پیامی که کسی برایتان فرستاده.
آدرس را در بلاک اکسپلورر شبکه جستجو کنید و ببینید کد قرارداد تأیید شده یا نه.
فهرست بزرگترین دارندگان را ببینید. سهم کیف پول سازنده و چند کیف پول اول را چک کنید.
وضعیت نقدینگی را بررسی کنید. قفلبودن نقدینگی و مدت قفل را ببینید.
با مبلغ خیلی کم امتحان کنید. اگر میخواهید وارد شوید، اول مقدار کمی بخرید و ببینید فروختنش ممکن است یا نه.
برای میم کوینها چند معیار دیگر هم مهم است، مثل کیف پولهای اسنایپر و نقشه حبابی دارندگان. توضیح کامل این معیارها را در مقاله معیارهای امنیتی انتخاب میم کوین آوردهایم.
اگر هنوز چیزی از توکن قابل فروش است، تصمیم را سریع بگیرید، چون قیمت معمولاً بیشتر سقوط میکند.
اگر به قرارداد مشکوک اجازه خرج توکن (Approval) دادهاید، آن اجازه را لغو کنید.
جزئیات تراکنشها را نگه دارید و ماجرا را به صرافیهایی که پول از آنها رد شده و به مراجع رسمی کشورتان گزارش دهید.
به افرادی که وعده «بازگرداندن پول» در ازای پرداخت هزینه میدهند اعتماد نکنید. آنها معمولاً کلاهبردار دوم هستند.
بخشی از راگ پولها به این دلیل ممکن میشوند که سازنده کنترل نقدینگی و سهم بزرگی از توکن را در اختیار دارد. لانچپدهای فِر لانچ (Fair Launch) تلاش میکنند همین نقطه ضعف را از بین ببرند.
فیرهچ (FairHatch) یک لانچپد فِر لانچ روی شبکه Robinhood Chain است که برای همه نوع توکن ساخته میشود، از میم کوین و توکنهای جامعهمحور تا توکن اپلیکیشنها، بازیها و پروژههای جدی و بلندمدت. همه توکنها در فیرهچ با قوانین عمومی یکسان عرضه میشوند:
پیشفروش (Presale) ندارد و سازنده توکن رایگان دریافت نمیکند. هر کسی، از جمله خود سازنده، از یک منحنی قیمت عمومی میخرد.
در دو دقیقه اول، قابلیت FairStart برای همه خریداران محدودیتهای یکسانی در هر کیف پول اعمال میکند. این محدودیتها برای هر کیف پول حساب میشوند، نه برای هر نفر.
بعد از رسیدن توکن به مرحله فارغالتحصیلی (Graduation)، نقدینگی آن برای همیشه قفل میشود.
این قوانین یک توکن را به سرمایهگذاری خوب تبدیل نمیکنند و قیمتها همچنان میتوانند پایین بیایند، ولی راه برداشتن نقدینگی را میبندند. فیرهچ هنوز در حال توسعه است. شبکه آزمایشی عمومی آن از ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ باز شده و هدف این است که شبکه اصلی (Mainnet) اواخر نوامبر ۲۰۲۶ و بعد از یک ممیزی امنیتی مستقل راهاندازی شود.
فیرهچ یک پروژه مستقل است و ساخته، اداره یا تأییدشده Robinhood نیست.
راگ پول یکی از رایجترین کلاهبرداریهای کریپتو است، ولی بیشتر وقتها قبل از وقوع، نشانههایش دیده میشود: نقدینگی قفلنشده، تمرکز توکن در چند کیف پول، کد تأییدنشده و وعدههای سود تضمینی. قبل از خرید هر توکن چند دقیقه برای بررسی وقت بگذارید، فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش را میپذیرید و هیچوقت عبارت بازیابی (Seed Phrase) کیف پول خود را به کسی ندهید.