
مفهوم "عشق بیقید و شرط" (Unconditional Love)، هرچند ریشه در فلسفه و الهیات باستان دارد، اما در روانشناسی مدرن و بهویژه در قرن بیستم، توسط چهرههایی مانند کارل راجرز (Carl Rogers)، روانشناس انسانگرابه شکلی نظاممند مطرح و تبیین شد.
راجرز این مفهوم را تحت عنوان "توجه مثبت بیقید و شرط" (Unconditional Positive Regard) در رویکرد درمان مراجعمحور (Client-Centered Therapy) خود به کار برد. او معتقد بود که پذیرش کامل و بدون قید و شرط فرد توسط درمانگر، برای رشد و خودشکوفایی مراجع ضروری است. این پذیرش به فرد کمک میکند تا بدون ترس از قضاوت، خود واقعیاش را کشف کند و بپذیرد.
حالا، بیایید این مفهوم را به مدیران و نقش آن در سازمان پیوند بزنیم. وقتی یک مدیر به سطح بالایی از پذیرش بیقید و شرط از خود (Self-Acceptance) میرسد، یعنی بدون قید و شرط، نقاط قوت، ضعف، موفقیتها و شکستهایش را میپذیرد، این پذیرش درونی تأثیرات عمیقی بر شیوه رهبری و به تبع آن بر تیم و سازمان میگذارد. این موضوع، ارتباط نزدیکی با مفاهیم خودآگاهی (Self-Awareness) و شفقت به خود (Self-Compassion) در رهبری دارد که در پژوهشهای اخیر بر اهمیت آنها تأکید شده است.
1. افزایش تابآوری و اثربخشی در شرایط ابهام: مدیرانی که خود را بدون قید و شرط میپذیرند، کمتر درگیر کمالگرایی مخرب یا ترس از شکست هستند. آنها میدانند که اشتباهات ، جزئی از فرایند یادگیری هستند و میتوانند با انعطافپذیری بیشتری با چالشها کنار بیایند. این تابآوری درونی، به آنها اجازه میدهد در محیطهای پرنوسان و نامطمئن ، آرامش خود را حفظ کرده و تصمیمات منطقیتر بگیرند. مطالعات نشان میدهند که شفقت به خود در رهبران، با کاهش استرس شغلی و افزایش عملکرد مرتبط است.
2. رهبری اصیل و شفافیت : هنگامی که یک مدیر خود را میپذیرد، نیازی به تظاهر یا پنهان کردن آسیبپذیریهای خود ندارد. این به او امکان میدهد تا به عنوان یک رهبر اصیل (Authentic Leader) عمل کند؛ یعنی رفتارش با ارزشها و باورهای درونیاش همسو باشد. رهبران اصیل، شفافیت را در ارتباطات خود ترویج میدهند، چرا که خودشان از فاش شدن "خود واقعیشان" ترسی ندارند. این شفافیت، به نوبه خود، اعتماد (Trust) در تیم را تقویت میکند و بستری برای امنیت روانشناختی (Psychological Safety) فراهم میآورد.
3. توانمندسازی تیم و تشویق به نوآوری: مدیری که خود را میپذیرد، کمتر از توانمندسازی دیگران احساس تهدید میکند. برعکس، او با دیدگاهی از "فراوانی" به جای "کمبود"، به دنبال رشد و توسعه پتانسیل اعضای تیم است. این مدیران به تیمها اعتماد میکنند و به آنها اختیار (Autonomy) میدهند تا تصمیمگیری کنند و نوآوری داشته باشند. آنها میدانند که اشتباهات بخشی از فرایند یادگیری هستند و فضایی را برای آزمایش و ریسکپذیری کنترلشده فراهم میکنند. این رویکرد به طور مستقیم با افزایش خلاقیت و بهرهوری تیم مرتبط است.
4. ایجاد فرهنگ پذیرش و همدلی در سازمان: پذیرش بیقید و شرط از خود توسط مدیر، الگویی قدرتمند برای کل سازمان ایجاد میکند. وقتی یک رهبر نسبت به خود شفقت و پذیرش نشان میدهد، احتمال بیشتری دارد که این خصوصیات را نسبت به اعضای تیمش نیز بروز دهد. این امر به ایجاد فرهنگی منجر میشود که در آن همدلی(Empathy)، بازخورد سازنده و پشتیبانی متقابل نهادینه میشوند. چنین فرهنگی، باعث افزایش تعلق سازمانی ( وکاهش فرسودگی شغلی میشود.
پذیرش بیقید و شرط مدیر از خود، سنگ بنای یک رهبری تحولآفرین است. این ویژگی به مدیران کمک میکند تا:
تیمهایی با امنیت روانشناختی بالا ایجاد کنند، جایی که افراد احساس آزادی برای بیان ایدهها و نگرانیهای خود را دارند.
تابآوری سازمانی را در مواجهه با تغییرات تقویت کنند.
فرهنگ نوآوری و یادگیری مستمر را پرورش دهند.
و در نهایت، به عملکرد بهتر، مشارکت بیشتر کارکنان و موفقیت پایدارتر سازمان منجر شوند.
در واقع، سفر رهبری به سوی پذیرش بیقید و شرط دیگران و سازمان، از همان پذیرش بیقید و شرط خود رهبر آغاز میشود. این یک پیوند عمیق درونی است که به یک تأثیرگذار بیرونی و گسترده تبدیل میگردد.
صفیه سرگلزایی؛ لیدرشیپ کوچ PCC، روان شناس و مدرس کوچینگ در تنها آگادمی لیدرشیپ کوچینگ ایرانی در فدراسیون جهانی کوچینگ ؛ ILCGROUP
https://www.instagram.com/@safieh_sargolzaei