
گاهی به آدم های همسن و سال خودمون نگاه میکنیم و میبینیم یکی ماشین داره، یکی مهاجرت کرده، یکی ازدواج کرده، یکی بچه داره، یکی تازه دانشگاه رو شروع کرده، یکی تازه وارد بازار کار شده و یکی هم شاید هنوز داره دنبال مسیرش میگرده.
بعد خیلی راحت ممکنه به زندگی خودمون نگاه کنیم و با خودمون بگیم:
من چرا هنوز اینجام؟
فکر میکنم یکی از دلایلی که این سوال اینقدر آشناست، اینکه ما خیلی وقت ها سن رو با مرحله زندگی یکی میگیریم.
مثلا اگه دو نفر 26 ساله باشند، ناخودآگاه انتظار داریم تقریبا توی یک نقطه باشند اما واقعیت اینکه سن فقط یک عدده و مسیر زندگی آدم ها با هم یکی نیست.

یکی هنوز با خانواده زندگی میکنه و بخش زیادی از هزینه های زندگی رو خانواده اش میدن.
یکی مستقل زندگی میکنه و باید اجاره و هزینه های روزمره اش رو خودش پرداخت کنه.
یکی برای خرید خونه یا ماشین از خانواده کمک گرفته.
یکی برای شروع کارش پشتوانه مالی داشته.
یکی اگر چند ماه بیکار بشه، میتونه روی خانواده و فامیل حساب کنه.
یکی دیگه اگر بیکار بشه، ممکنه تمام برنامه های زندگیش به هم بریزه.
یکی از نوجوانی کار کرده.
یکی تازه فرصت پیدا کرده دانشگاه بره.
یکی سال ها برای مهاجرت تلاش کرده.
یکی اصلا مهاجرت نمیخواد.
پس وقتی دو نفر به نتیجه متفاوتی میرسن، نمیشه فقط به نتیجه نگاه کرد و گفت: این یکی بیشتر تلاش کرده. ما خیلی وقت ها از شرایط پشت اون نتیجه خبر نداریم.
وقتی مستقل زندگی میکنی، بعضی تصمیم ها شکل متفاوتی پیدا میکنن.
مثلا خرید ماشین برای یک نفر ممکنه فقط به این بستگی داشته باشه که چقدر پس انداز کرده اما برای یک نفر دیگه، قبل از رسیدن به خرید ماشین، هزینه های ضروری خیلی دیگه ای وجود داره که باید مدیریت بشن. خود من هم وقتی به بعضی آدم های همسن و سال خودم نگاه میکنم، میبینم چیزهایی دارن که فعلا برای من امکانش وجود نداره. طبیعیه که گاهی مقایسه کنم. طبیعیه که حتی ناراحت بشم و از خودم بپرسم: پس من چیکار دارم میکنم تو زندگی؟ اما وقتی کمی دقیق تر نگاه میکنم، میبینم ما لزوما از یک نقطه شروع نکردیم. بعضی از آدم ها حمایت خانواده رو دارن. چه مالی، چه در محل زندگی و کاری، چه در زمان هایی که شرایط سخت میشه. این حمایت چیز کوچیکی نیست. همونطور که مستقل بودن هم فقط یک کلمه قشنگ نیست رفقا؛ مسئولیت هایی داره که بخشی از درآمد و انرژی آدم رو به خودش اختصاص میده. این حرف به معنی بهتر یا بدتر بودن هیچ کدوم نیست.
فقط یعنی شرایط متفاوت بوده.
وقتی درباره نقطه شروع حرف میزنیم، معمولا فقط وضعیت مالی به ذهنمون میاد. اما نقطه شروع خیلی بزرگ تر از موجودی حساب بانکیه.
داشتن خانواده ای که پشت آدم باشه، خودش یک پشتوانه است.
داشتن خونه برای زندگی، یک پشتوانه است.
داشتن کسی که در شرایط سخت بتونی روی کمکش حساب کنی، یک پشتوانه است.
ارتباطات، آموزش، فرصت هایی که از کودکی داشتی و حتی محیطی که بزرگ شدی، میتونن روی مسیر زندگی تاثیر بذارن.
اینها چیزهایی نیستن که همیشه توی عکس ها و رزومه آدم ها دیده بشن اما میتونن تفاوت بزرگی توی مسیر ایجاد کنن.
فرض کنیم دو نفر همسن هستن.
یکی ماشین خریده و یکی نه. از همین یک تفاوت نمیشه فهمید کدوم بیشتر تلاش کرده. ممکنه اولی سال ها پس انداز کرده باشه. ممکنه خانواده اش کمکش کرده باشن. ممکنه وام گرفته باشه. ممکنه اصلا ماشین براش اولویت اصلی بوده باشه و ممکنه نفر دوم بخش زیادی از درآمدش رو صرف هزینه هایی کنه که نفر اول نداره.
ما این جزئیات رو نمیبینیم.
فقط ماشین رو میبینیم.
فقط خونه رو میبینیم.
فقط شغل رو میبینیم.
فقط مهاجرت رو میبینیم.
فقط نتیجه رو میبینیم.
بعد همون نتیجه رو تبدیل میکنیم به معیاری برای قضاوت خودمون.
یکی در ۲۵ سالگی ازدواج میکنه.
یکی در ۳۵ سالگی.
یکی اصلا ازدواج نمیکنه.
یکی در ۲۲ سالگی وارد بازار کار میشه.
یکی در ۲۸ سالگی.
یکی در ۲۵ سالگی مهاجرت میکنه.
یکی تازه توی همین سن تصمیم میگیره چه مسیری رو انتخاب کنه.
یکی بچه داره.
یکی تازه دانشگاه رو شروع کرده.
یکی هنوز داره دنبال کار میگرده.
و یکی شاید هنوز دقیقا نمیدونه از زندگی چی میخواد.
کدومشون جلوتره؟ واقعا نمیدونم.
چون برای همه یک خط پایان مشترک وجود نداره.
این جمله رو زیاد میشنویم: زندگی خودته، انتخاب کن. انتخاب های ما مهم هستن اما انتخاب ها توی خلاء اتفاق نمیفتن. آدم با شرایط محیطی و اقتصادی، خانواده، فرصت های شغلی، درآمد، مسئولیت ها، آموزش و هزار عامل دیگه تصمیم میگیره. نمیشه از کسی که گزینه های محدودی داره انتظار داشت دقیقا مثل کسی تصمیم بگیره که انتخاب های خیلی بیشتری پیش روشه. این به معنی بی اختیار بودن ما نیست. به معنی اینکه اختیار ما همیشه داخل یک محدوده اتفاق میفته.
اینکه شرایط آدم ها با هم فرق داره، نباید تبدیل بشه به اینکه: پس هیچ کاری از دستم برنمیاد چون بالاخره بخش هایی از زندگی هنوز دست خودمونه.
میتونیم یاد بگیریم.
میتونیم تجربه کسب کنیم.
میتونیم برای درآمد بهتر تلاش کنیم.
میتونیم پس انداز کنیم، حتی اگر مقدارش کم باشه.
میتونیم تصمیم بگیریم چه چیزی برامون اولویت داره.
میتونیم بعضی مسیرها رو امتحان کنیم و اگر جواب ندادن، مسیرمون رو تغییر بدیم.
شاید نتونیم نقطه شروع رو عوض کنیم اما میتونیم روی قدم بعدی تاثیر بذاریم. شناختن محدودیت ها با تسلیم شدن فرق داره.
به نظرم اینکه بگیم خودت رو با هیچ کس مقایسه نکن هم خیلی واقعی نیست. ما با دیدن زندگی بقیه متوجه میشیم چی میخوایم، چی نمیخوایم و حتی گاهی چه فرصت هایی وجود داره. مشکل، خود مقایسه نیست.
مشکل اینکه نتیجه زندگی یک نفر رو برداریم و بدون اینکه شرایطش رو بدونیم، تبدیلش کنیم به معیار ارزش خودمون.
اینکه یک نفر ماشین داره و من ندارم، یک تفاوت واقعی بین ماست اما این تفاوت به خودی خود چیزی درباره ارزش، توانایی یا میزان تلاش من نمیگه. همونطور که نداشتن ماشین هم قرار نیست با یک جمله انگیزشی ناپدید بشه.
به جای اینکه مدام از خودمون بپرسیم: چرا فلانی به اینجا رسیده و من نرسیدم؟ گاهی بهتره بپرسیم:
من با شرایطی که واقعا دارم، الان منطقی ترین قدمی که میتونم بردارم چیه؟
شاید برای یکی خرید ماشین باشه.
برای یکی پیدا کردن کار بهتر.
برای یکی ادامه تحصیل.
برای یکی پس انداز کردن.
برای یکی یاد گرفتن یک مهارت.
برای یکی مهاجرت.
و برای یکی شاید فعلا فقط حفظ کردن شرایط موجود و نیفتادن از پا باشه.
همه اینها میتونن در یک مقطع از زندگی، تصمیم های منطقی باشن.
یکی ممکنه خیلی زود به چیزی برسه که برای ما سال ها زمان ببره. یکی ممکنه چیزی داشته باشه که ما فعلا نمیتونیم داشته باشیم. این واقعیت رو نمیشه با مثبت اندیشی پاک کرد اما میشه ازش یک نتیجه منطقی گرفت:
ما نباید خودمون رو با نتیجه زندگی آدمی مقایسه کنیم که نقطه شروع، شرایط و مسئولیت هاش با ما فرق داشته.
این یعنی نه باید موفقیت بقیه رو بی ارزش کنیم، نه سختی های خودمون رو بزرگ تر از چیزی که هستن ببینیم.
فقط باید تصویر کامل تری داشته باشیم.
همونطور که دیگران از تمام شرایط زندگی ما خبر ندارن، ما هم از تمام شرایط زندگی اونها خبر نداریم.
در نهایت، شاید سوال این نباشه که: من از همسن و سال های خودم عقبم؟
شاید سوال بهتر این باشه: با نقطه شروعی که داشتم و شرایطی که الان دارم، دارم به کجا میرم؟
چون همه از یک نقطه شروع نمیکنیم و شاید منصفانه نباشه که از همه انتظار داشته باشیم در یک زمان، به یک جا برسیم. شاید مهمتر از اینکه ببینیم دیگران کجا هستند، این باشه که بفهمیم خودمون از کجا شروع کردیم رفیق.