این روزها مقالات متعددی درباره تاثیرات موسیقی بر مغز در ژورنال های مختلف و معتبر چاپ می شود. در ادامه من به بررسی برخی از مهمترین تاثیرات موسیقی بر مغز می پردازم.

تاثیر موسیقی بر مغز انسان به صورت گسترده توسط محققان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است و به نتایج جالبی دست پیدا کردهاند. گوش دادن به موسیقی تاثیرات مثبت و شگفتانگیزی بر مغز انسان دارد. در این بین حتی از تاثیر موسیقی بر مغز نوزادان هم در محافل علمی صحبت می شود. همه ما در لحظات شاد و یا غمگین زندگی خود به سراغ موسیقی میرویم؛ اما دلیل این امر چیست؟ در ادامه بیشتر به آن خواهم پرداخت. همراه ما باشید.

هر قوم و فرهنگی در طول تاریخ به نوعی با موسیقی سروکار داشته است و آن را به شیوههای مختلف و مختص به فرهنگشان در زندگی خود قرار دادهاند. حتی قبایل دوره افتاده از سایر نقاط جهان نیز ملودیها و موسیقیهای خاصی را برای جشن گرفتن و یا انجام برخی آداب و رسوم خود داشتهاند. مغز انسان با سابقه بیش از 55 هزار سال قرار گرفتن در معرض موسیقی به گونهای تکامل یافته است که در زمان شنیدن فرکانسهای صوتی، تغییرات مثبتی در فعل و انفعالات مغزش اتفاق میافتد.
تاثیرات موسیقی بر مغز بیشمار است و بدون آنکه بدانیم، در هنگام گوش دادن به موسیقی در حال تقویت و بهبود عملکرد مغز خود هستیم. تاثیر موسیقی بر نیمکره های مغز نیز به طور علمی مورد بررسی قرار گرفته است و محققان به این نتیجه رسیدند که افراد با گوش دادن به موسیقی میتوانند نیمکرههای مغز خود را برای یادگیری و تمرکز بهتر، تقویت کنند. موسیقی میتواند به روشهای شگفتانگیز و باورنکردنی، تاثیرات ویژهای بر مغز و بدن داشته باشد.
حتما تاکنون برایتان پیش آمده است که در هنگام گوش دادن به موسیقی به صورت ناخودآگاه انگشتان، سر، گردن و پای خود را به صورت هماهنگ با ریتم آهنگ تکان دهید. این فرمان از مغز شما به سایر اندامهای بدنتان داده میشود که نشاندهنده تاثیرات موسیقی بر مغز است. بنابراین همه ما بی آنکه بدانیم با گوش دادن به موسیقی میتوانیم تاثیرات مثبت و خارقالعادهای بر مغز و بدن خود بر جای بگذاریم. «بهبود روحیه» یکی از بارزترین اثرات موسیقی بر مغز است که تمام افرادی که اهل شعر و موسیقی هستند، به آن واقفند. اما تاثیرات نهانی که موسیقی بر مغز و بدن ما میگذارد چیست؟ در این بخش به چندین تاثیر موسیقی بر مغز اشاره میکنیم.

موسیقی توانایی بینظیری در بهبود مکانیسمهای حافظه دارد و به انسان کمک میکند تا خاطرات خود را از زمان کودکی تا به امروز به یاد بیاورد. البته این ویژگی تنها مختص به زمانی است که موسیقی خاصی که مربوط به یک رویداد خاص در گذشته است را میشنوید. دلیل این امر آن است که مغز این خاطرات و احساسات را در خود ذخیره میکند و شما با گوش دادن آن موسیقی به صورت ناخودآگاه یاد آن خاطره هرچند قدیمی یا جدید میافتید. بنابراین با گوش دادن به موسیقی میتوانید خاطرات قدیمی خود را با جزئیاتی باورنکردنی به یاد بیاورید.
قدرت موسیقی به قدری است که میتواند باعث بهبود زوال عقل و برخی مشکلات مربوط به حافظه یا بیماری آلزایمر شود. افرادی که دارای مشکلات حافظه هستند، میتوانند موسیقیهایی که قبلا شنیدهاند را با خود زمزمه کرده تا مغز خود را به فعالیت وادار کنند. این کار باعث میشود تا فرد خاطرات و یا رویدادهایی که در گذشته و در هنگام شنیدن آن موسیقی یا ملودی رخ دادهاند را به خاطر بیاورد. انجام این کار برای بهبود افرادی که به بیماری آلزایمر مبتلا هستند، بسیار موثر است و برای پیشگیری از ابتلا به آلزایمر نیز تمرینی مفید و کارآمد خواهد بود.

تا به حال به این موضوع توجه کردهاید که وقتی آهنگ مورد علاقه شما پخش میشود چه اتفاقی در مغزتان میافتد؟ پخش موسیقی مورد علاقه شما باعث برانگیخته شدن احساساتتان شده و این امر منجر به تمرکز شما بر عناصر و جزئیات آهنگ میشود. دلیل این امر آن است که موسیقی از معدود موارد موجود در جهان است که به جای بخشی از مغز، کل مغز را تحریک میکند.
شما از طریق شیوههای مختلفی میتوانید از این قابلیت موسیقی بهرهمند شوید. برخی افراد از موسیقی برای پاک کردن ذهن خود در هنگام انجام مراقبه استفاده میکنند. برخی دیگر نیز در هنگام مطالعه و یا کار از موسیقی استفاده میکنند تا تمرکز بهتری برای فراگیری مطالب درسی و کاری خود داشته باشند. تاثیر موسیقی بر یادگیری نیز به صورت علمی ثابت شده است و انسان با گوش دادن به موسیقی میتواند میزان تمرکز خود را در هنگام یادگیری مباحث علمی افزایش دهد.

موسیقی اَمبینت (Ambient music) به بهبود و افزایش خلاقیت شخصی کمک بسیاری میکند. محققان به این نتیجه رسیدهاند که صدای محیط اطراف تا حدود 70 دسیبل میتواند عملکرد افراد را در انجام کارهای خلاقانه، افزایش دهد. به خاطر داشته باشید که سطح موسیقی امبینت نباید بیشتر از 70 دسیبل باشد؛ زیرا افزایش میزان صدای موسیقی میتواند موجب حواسپرتی شود.
به طور کلی توصیه میشود که به جای کار کردن در یک اتاق آرام و بی سروصدا، سعی کنید در اتاقی که یک موسیقی آرام پخش میشود، کار کنید تا میزان بازدهی خود را چند برابر سازید. پخش شدن موسیقی با فعال کردن قسمتهایی از مغز که به شیوههای انتزاعی کار میکنند، موجب شکلگیری ایدههای خلاقانه میشود.
محققان به این نتیجه رسیدهاند که کودکانی که مرتبا موسیقی گوش میدهند و یا سازهای موسیقی مینوازند، نسبت به کودکانی که در معرض موسیقی قرار نگرفتهاند، ضریب هوشی (IQ) بالاتری دارند. بنابراین تاثیر موسیقی بر مغز کودکان در همان سالهای اولیه و حتی از بدو تولد مشخص میشود و این تاثیرات در سنین بالاتر، مشهود خواهند بود.
موسیقی میتواند نحوه درک محرکهای جسمی را در هنگام تجربه مسائل و موقعیتهای چالش برانگیز تغییر دهد. قدرت موسیقی به قدری است که با گوش دادن به آن میتوانید دردهای مزمن خود را کنترل و تحمل کرده و در شرایط بحرانی نیز درد و رنج خود را مدیریت کنید. حتی بیمارانی که در بیمارستان بستری هستند نیز با پخش موسیقی، احساس درد کمتری دارند و آستانه تحمل درد آنها به طرز چشمگیری افزایش پیدا میکند.
برای بهرهمندی از این قابلیت موسیقی میتوانید علاوه بر گوش دادن به آن، سعی کنید یکی از سازهای مورد علاقه خود را نیز بنوازید. تاثیر نواختن موسیقی بر مغز نیز بسیار زیاد است و افراد در هنگام نواختن سازهای مورد علاقه خود، احساس آرامش خاصی دارند که این امر تاثیر بسزایی در مدیریت درد انسان دارد.

گوش دادن به موسیقی مورد علاقهتان برای رفع استرس و نگرانی میتواند تاثیری به اندازه 30 دقیقه ماساژ برای رفع استرس داشته باشد. دلیل این امر آن است که در هنگام گوش دادن به موسیقی، جریان خون شما روانتر میشود و ذهن نیز میتواند تمام افکار منفی را از خود دور کند و به آرامش برسد. زمانی که موسیقی مورد علاقه خود را گوش میدهید، ذهن شما به جای افکار منفی بر موسیقی تمرکز میکند و بدین ترتیب استرس و نگرانی از شما دور میشود.
بیماری قلبی یکی از دلایل اصلی مرگ و میر در سراسر دنیا است. عوارض جانبی مرتبط با بیماریهای قلبی، استرس و اضطراب است. مطالعات نشان میدهند که گوش دادن به اشکال مختلف موسیقی، اضطراب، استرس و سطح تنش را در بیماران قلبی به شدت کاهش میدهد. فشارخون نیز یکی از عوامل اصلی و کلیدی ابتلا به بیماریهای قلبی محسوب میشود که با گوش دادن به موسیقی به طرز قابل توجهی کنترل خواهد شد.
اهمیت به هنر موسیقی مربوط به عصر جدید نیست. نوع بشر از دیرباز به موسیقی علاقه مند بوده و آن را جز جدانشدنی زندگی خود می دانسته. در این مطلب سعی کردم به طور مختصر به تاثیرات موسیقی بر مغز بپردازم. هرچند که این تاثیرات آنقدر زیاد است که عنوان همه آن ها در این مطلب خارج از حوصله بحث است. شما به چه نوع موسیقی علاقه مند هستید؟ بنظر شما تاثیر موسیقی بر شما چگونه بوده؟ آیا از آن دسته افرادی هستید که به هنگام کار عادت کرده اید به موسیقی گوش بدهید؟ یا که تنها زمان استراحت و آرامش موسیقی را وارد لحظات خود می کنید؟ نظرات خود را با من و سایر همراهان این صفحه در میان بگذارید.
منبع: ashford