تئوری توطعه در واقع افرادی را درگیر خود کرده است که اعتقاد دارند گروه های خاص و قدرتمندی در حوادث تاثیرگذار دنیا نقش دارند. در ادامه با من باشید تا به طور مفصل به سابقه تئوری توطئه در ایران و جهان بپردازم.

نظریه پردازان تئوری توطئه Conspiracy theory حتی زمانی که دلایل دیگری برای اتفاقات خاص محتملتر هستند، باز هم از عقیده خود دست نمیکشند. در دیدگاه آنان وجود هرگونه توجیه دیگری برای این قبیل حوادث، خود اثباتی برای نقش داشتن یک گروه مخفی و کنترلگر است.
ویکی پدیا می گوید:
در تعریفی دیگر، تئوری توطئه عبارتست از نداشتن اعتقاد یا باورنکردن شکل ظاهری و رسمی رویدادهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی. تئوری توطئه در شکل حاد آن بیانگر این است که تمامی بدبختیهای عالم در پی اعمال گروهی از افراد پرنفوذ و معمولاً پنهان است. در بیان این مفهوم گفته میشود گروههای کوچک و تیزهوشی دارای امکانات سیاسی، مالی، نظامی، روانی و علمی در پس تمام حوادث خوب و بد این دنیا هستند. از دید صاحب نظران این گروهها برنامههای خود را به گونهای جلو میبرند که اذهان عمومی جامعه درگیر مسائل دیگری باشد تا افراد توانایی تمرکز و تفکر بر علل و دلایلی که نشان دهنده وجود انواع برنامه پیش برنده جوامع به سوی اهداف گروههای تشکیل دهنده این تئوری است را نداشته باشند.
در واقع تئوری های توطئه بیشتر در حول و حوش اتفاق های بزرگ سیاسی و اجتماعی جهان شکل می گیرد. این افراد معتقدند که عاملین اصلی حوادث مهم برای دور کردن توجهات از جانب خودشان، اذهان عمومی را به سمت دلایل احتمالی دیگر منحرف میکنند. در ادامه این مقاله من به توضیح بیشتری درباره پیدایش و دلایل اوج گیری این نظر می پردازم.

فراگیری تئوریهای توطئه در زمانهای بحرانی و پر هرج و مرج به اوج خود میرسد. این نظریهها معمولا پس از اتفاق افتادن حوادث مهم و دور از انتظار، در سطح ملی و بینالمللی مطرح میشوند. بررسیها نشان میدهند که بیان و گسترش تئوریهای توطئه در زمانهای بحرانی و حساس، باعث افزایش هرج و مرج و اضطراب مردم میشود. برای درک بهتر این موضوع کافی است مثالهایی از وقایعی بزنیم که در قرن بیستم بیشترین تئوریهای توطئه را به سوی خود کشیدند؛ ترور جان اف کندی رئیس جمهور سابق ایالات متحده به آن دامن زدن و همچنین تئوری توطئه 11 سپتامبر به اوج خود رسید. با بررسی دقیق هر دو این اتفاقات درمییابیم که تئوریهای توطئه به سردرگمی، استرس و اضطراب افراد دامن زدهاند.
تحقیقات پژوهشگران نشان میدهد که توهم توطئه، به سلامت روان انسان آسیب شدیدی وارد میکند. افراد مبتلا به اختلالاتی چون پارانویا و خودشیفتگی بیشتر از دیگر افراد ممکن است دچار توهم توطئه باشند. از دیگر اختلالات روانشناسی که باعث ایجاد توهمات توطئه میشود، میتوان به بدبینی، فرافکنی و جلب توجه نیز اشاره کرد. علاوه بر اختلالات ذکر شده، تولید تئوریهای توطئه توسط افراد، میتواند ریشه در ناآگاهی و خرافات داشته باشد.
در دوران شیوه بیماری کرونا نیز این تئوری شدت گرفت. بسیاری از افراد شیوع این بیماری را از منشا آزمایشگاهی و زیر سر قدرت های بزرگ دنیا و با انگیزه های سیاسی و اقتصادی می دانند. و البته که این تئوری های هیچ گاه قابل رد و یا اثبات نخواهد بود.

نظریه تئوری توطئه در کشورهایی که برای مدتهای مدیدی تخت نفوذ و سلطه استعمارگران قرار داشتهاند، طرفداران بیشتری نسبت به دیگر کشورها دارد. یکی از دلایل این امر، تجربه تاریخی جامعه از دوران استبداد و استعمار است. تاریخ نشان میدهد که در طول دورههای گوناگون به خصوص دوران قاجار، دولتهای بیگانه مخصوصا انگلیس، نقش پررنگی در تعیین سیاستهای ملی ما داشتهاند. با گذشت زمان این باور در مردم تقویت شد که در سرنوشت خود نقشی نداشته و تمام اخلالها و کارشکنیها توسط دولت بیگانه انجام پذیرفته است.
البته که دولتهای استعمارگر آسیبهای بسیاری را به منافع ملی ایران وارد کردهاند. اما حتی هم اکنون، بسیاری از احزاب و مسئولین سیاسی، اعتقاد راسخی به نقش پررنگ دولتهای دیگر در هرگونه بی نظمی و اخلال دارند؛ نقشی پررنگتر از خطاها و یا قصورات شخصی و یا اتفاقی. صادق زیباکلام پژوهشگر و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در کتاب ما چگونه ما شدیم به خوبی روند شکلگیری تئوری توطئه در ایران را شرح داده است. همچنین مطالعه کتاب جستارهایی درباره تئوری توطئه در ایران اثر احمد اشرف، محمدعلی همایون کاتوزیان و یرواند آبراهامیان به درک کامل تاریخچه تئوری توطئه در ایران کمک شایانی خواهد کرد.
در این مطلب سعی کردم به طور مختصر درباره تئوری توطعه شرح کوتاهی داشته باشم. نظر شما درباره این تئوری چیست؟ از نظر شما نیز اتفاقات جهان دارای دست های نامرئی و پشت پرده است؟ نظر خود را با من و سایر همراهان صفحه در میان بگذارید.