چرا در عصرِ بینهایتِ ارتباطات، تنهاتر شدهایم؟

ما در شلوغترین دورهی تاریخ بشر زندگی میکنیم. با یک لمس صفحه، به هر جای جهان دسترسی داریم و با هر کسی که اراده کنیم، کلمه ردوبدل میکنیم فرقی ندارد کجا دنیا قرار داد میتوانیم صدا و تصویر را از او دریافت کنیم . اما یک حقیقتِ تلخ زیرِ پوستِ این ارتباطاتِ دیجیتال در جریان است: تنهایی، نه تنها کم نشده، بلکه با کیفیتی جدید و عمیقتر بازگشته است.
ما دچار یک سوءتفاهمِ بزرگ شدهایم؛ خیال میکنیم «دسترسیِ مداوم»، همان «ارتباطِ واقعی» است. اما آیا لایک کردنِ یک تصویر یا فرستادن یک ایموجی، میتواند خلاءِ روانیِ انسان را پر کند؟
نکته بدتر این ماجرا این است که این ارتباطات گاهی انسان را نجات نداده که او را در معرض آسیب های جدی هم قرار داده !
از منظر روانشناسی، تنهاییِ امروز یک تنهاییِ «ساختاری» است. ما در دنیایی زندگی میکنیم که در آن «تصویرِ خود» از «خودِ واقعی» جدا شده است. در شبکههای اجتماعی، ما نسخهٔ صیقلخوردهای از خودمان را عرضه میکنیم و در نتیجه، وقتی با دیگران ارتباط میگیریم، در واقع این «نقابها» هستند که با هم حرف میزنند، نه روحِ انسانها.
این «ارتباطِ سطحی»، دقیقاً همان چیزی است که به اضطرابِ وجودی (Existential Anxiety) دامن میزند؛ چون ما مدام در حالِ «دیدهشدن» هستیم، اما هرگز «دیده نمیشویم».
اینجا جای تعجب است که چرا با وجود اینهمه شلوغی، «حسِ معنا» در حالِ افول است. در متون دینی و اخلاقیِ ما، از مفهومی به نام «خلوت» صحبت میشود؛ خلوتی که زمینهسازِ اتصالِ انسان با حقیقتِ خویش و خداوند است. اما تنهاییِ امروز، «خلوت» نیست؛ «انزوا» است.
فرقِ میان خلوت و انزوا چیست ؟
خلوت، سرشار از «حضور» است؛ حتی اگر کسی در اتاق نباشد. اما تنهاییِ امروز، سرشار از «فقدان» است؛ حتی اگر اتاق پر از پیامهای تلگرام و واتساپ باشد. ما ارتباط با «دیگری» را جایگزینِ رابطه با «خویشتن» و «حقیقت» کردهایم، بیآنکه بدانیم هیچکدام دیگری را پوشش نمیدهد.
راه حل دقیق و قطعی هنوز وجود ندارد که همه را نجات بدهد و قطع کردنِ اینترنت یا فرار به غار هم دیگر مقدور نیست چون بخشی از زندگی ما در این وسیله کوچکی است که هر روز چندین ساعت را به خودش اختصاص میدهد .
بازگشت به «کیفیت» شاید اندکی به ما کمک کنید ما باید یاد بگیریم که دوباره «مکالمه» کنیم، نه «تبادلِ پیام». باید یاد بگیریم که در سکوتِ خودمان، با خودمان آشتی کنیم تا وقتی سراغِ دیگران میرویم، نه برای فرار از تنهایی، بلکه برای اشتراکِ حقیقتِ وجودمان باشد.
وقت آن رسیده که بپرسیم: ما در گوشیهایمان به دنبالِ «ارتباط» هستیم، یا فقط میخواهیم صدایِ تپشِ خالیِ این تنهایی را با نویزهای دیجیتال، خفه کنیم؟
#روانشناسی #تنهایی #سبک زندگی #فلسفه #دین
**سارهستم.