
اتحادیه اروپا درباره یک تهدید بالقوه برای امنیت شبکههای بلاک چینی هشدار داده است: رایانش کوانتومی. هنوز هیچ کامپیوتر کوانتومی قادر به شکستن رمزنگاری بیتکوین در مقیاس عملی نیست، اما نهادهای مالی اروپا معتقدند زمان آمادهشدن برای این تهدید، همین حالاست.
در گزارش جدید نهادهای نظارتی مالی اتحادیه اروپا، رایانش کوانتومی بهعنوان یکی از فناوریهایی معرفی شده که میتواند در آینده ساختار امنیتی سیستمهای مالی را تحت تأثیر قرار دهد.
هشدار اصلی این است که تهدید کوانتومی ممکن است پیش از آنکه این فناوری بهطور کامل تجاری و فراگیر شود، به یک مسئله امنیتی تبدیل شود.
امنیت بیتکوین تا حد زیادی به رمزنگاری کلید عمومی و امضاهای دیجیتال وابسته است. یک کامپیوتر کوانتومی بسیار قدرتمند میتواند در آینده با استفاده از الگوریتمهایی مانند Shor، برخی از مسائل ریاضی زیربنای این سیستمها را بسیار سریعتر حل کند.
در یک سناریوی حمله، مهاجم میتواند از کلید عمومی افشاشده برای استخراج کلید خصوصی استفاده کرده و سپس تراکنش جعلی ایجاد کند.
اما این اتفاق امروز امکانپذیر نیست.
بنابراین بحث اصلی، «هکشدن فعلی بیتکوین» نیست؛ بلکه این است که آیا شبکه میتواند پیش از رسیدن به آن نقطه، خود را به رمزنگاری مقاوم در برابر کوانتوم مجهز کند یا نه.
یکی از جنجالیترین اعداد مطرحشده در این بحث، حدود ۶.۹ میلیون BTC است.
بر اساس دادههای مورد استناد CoinDesk از CryptoQuant، این مقدار بیتکوین در آدرسهایی قرار دارد که کلید عمومی آنها در مقطعی آشکار شده است.
البته این رقم به معنای آن نیست که ۶.۹ میلیون بیتکوین امروز قابل سرقت هستند.
این داراییها در صورت ظهور یک کامپیوتر کوانتومی با توانایی لازم، میتوانند نسبت به سایر بیتکوینها در معرض ریسک بیشتری قرار بگیرند.
آدرسهای قدیمی و برخی خروجیهای P2PK از جمله مواردی هستند که بیشتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند.
هیچکس نمیداند.
Q-Day اصطلاحی برای زمانی است که یک کامپیوتر کوانتومی به اندازهای قدرتمند شود که بتواند رمزنگاریهای رایج را در مقیاس عملی بشکند.
برآوردهای جدید نشان میدهند منابع محاسباتی لازم برای چنین حملاتی ممکن است کمتر از برآوردهای قبلی باشد. شرکتهایی مانند IBM و Google نیز سرمایهگذاری سنگینی روی توسعه رایانش کوانتومی انجام میدهند.
با این حال، هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد Q-Day همین امروز یا در آینده بسیار نزدیک اتفاق خواهد افتاد.
مشکل اینجاست که مهاجرت به یک سیستم رمزنگاری جدید نیز یکشبه انجام نمیشود.
آدام بک، رمزنگار و مدیرعامل Blockstream، معتقد است بیتکوین باید پیش از واقعیشدن تهدید کوانتومی برای مقابله با آن آماده شود.
او درباره اهمیت آمادگی پیشگیرانه گفته است:
«آمادهسازی کلید ماجراست؛ ایجاد تغییرات بهصورت کنترلشده بسیار امنتر از واکنش نشاندادن در میانه یک بحران است.»
این دیدگاه بر یک مسئله مهم تأکید دارد: اگر خطر زمانی آشکار شود که یک مهاجم توانایی عملی برای شکستن رمزنگاری را پیدا کرده، دیگر فرصت چندانی برای انتقال داراییهای آسیبپذیر وجود نخواهد داشت.
جیمسون لوپ، پژوهشگر شناختهشده بیتکوین، نیز سالهاست درباره سناریوی کوانتومی بحث میکند.
چالش فقط پیدا کردن یک الگوریتم جدید نیست. بیتکوین یک شبکه غیرمتمرکز است و تغییر بخشهای بنیادی امنیت آن نیازمند هماهنگی میان توسعهدهندگان، ماینرها، اپراتورهای نود، صرافیها، کیف پولها و کاربران خواهد بود.
به همین دلیل، مهاجرت به رمزنگاری پساکوانتومی میتواند به یکی از پیچیدهترین تغییرات فنی و حاکمیتی تاریخ بیتکوین تبدیل شود.
بیتکوین تنها شبکهای نیست که با این چالش روبهروست.
اتریوم نیز برنامه مشخصی برای مقاومسازی در برابر رایانش کوانتومی دارد. این برنامه حوزههایی مانند امضاهای اعتبارسنجها، حسابهای کاربران و برخی سیستمهای اثبات رمزنگاری را دربر میگیرد.
بنیاد اتریوم هدفگذاریهایی برای توسعه زیرساختهای پساکوانتومی تا حدود سال ۲۰۲۹ در نظر گرفته است.
جاستین دریک، پژوهشگر بنیاد اتریوم، درباره این رویکرد گفته است:
«من دیگر به پساکوانتوم بهعنوان مانعی که باید از آن عبور کنیم نگاه نمیکنم؛ بیشتر آن را یک فرصت میبینم.»
ویتالیک بوترین نیز امنیت کوانتومی را در میان اولویتهای جدید توسعه اتریوم قرار داده است.
اتحادیه اروپا نیز منتظر ظهور یک کامپیوتر کوانتومی قدرتمند نمانده است.
طبق نقشه راه کمیسیون اروپا، کشورهای عضو باید مهاجرت به رمزنگاری پساکوانتومی را تا پایان ۲۰۲۶ آغاز کنند و برای کاربردهای پرریسک، این انتقال باید حداکثر تا پایان ۲۰۳۰ انجام شود.
این برنامه مستقیماً برای بیتکوین نوشته نشده، اما پیام آن برای صنعت کریپتو روشن است: مهاجرت رمزنگاری فرآیندی چندساله است و نمیتوان آن را به زمان وقوع اولین حمله موکول کرد.
در حال حاضر، خیر؛ دستکم نه به شکل یک تهدید عملی و فوری.
هیچ کامپیوتر کوانتومی شناختهشدهای امروز توانایی شکستن رمزنگاری بیتکوین در مقیاس لازم برای سرقت گسترده داراییها را ندارد.
اما این به معنای بیاهمیتبودن تهدید نیست.
اگر یک کامپیوتر کوانتومی قدرتمند پیش از مهاجرت بیتکوین به استانداردهای جدید ساخته شود، آدرسهایی که کلید عمومی آنها قبلاً افشا شدهاند میتوانند در موقعیت حساستری قرار بگیرند.
از طرف دیگر، اگر شبکه بتواند پیش از آن زمان یک مهاجرت موفق و مورد اجماع به رمزنگاری پساکوانتومی انجام دهد، بخش مهمی از این ریسک قابل کاهش خواهد بود.
رایانش کوانتومی هنوز بیشتر یک چالش آینده است تا یک بحران امروز. اما اهمیت آن در این است که تغییر معماری امنیتی شبکههایی مانند بیتکوین به زمان نیاز دارد.
به همین دلیل، سؤال اصلی دیگر این نیست که:
«آیا کامپیوترهای کوانتومی میتوانند بیتکوین را بشکنند؟»
بلکه سؤال مهمتر این است:
«آیا بیتکوین پیش از رسیدن Q-Day میتواند برای این تغییر آماده شود؟»
پاسخ به این پرسش میتواند یکی از مهمترین آزمونهای امنیتی و فنی تاریخ ارزهای دیجیتال باشد.