چارلز هاسکینسون، بنیان‌گذار Cardano، معتقد است پروژه Midnight در نهایت میتواند از Zcash بزرگ‌تر شود؛ پیش‌بینی‌ای که در شرایطی مطرح شده که هر دو پروژه دوباره توجه بازار به حوزه بلاکچین‌های حریم خصوصی را جلب کرده‌اند. اما آیا فناوری Midnight واقعاً میتواند رقیب قدیمی خود را کنار بزند؟
رقابت بر سر حریم خصوصی در بازار رمزارزها وارد مرحله تازه‌ای شده است.
سال‌ها Zcash یکی از شناخته‌شده‌ترین پروژه‌های این حوزه بود؛ شبکه‌ای که از همان ابتدا تمرکز خود را روی تراکنش‌های خصوصی و فناوری اثبات دانایی صفر گذاشت. حالا پروژه جدید Midnight با معماری متفاوتی وارد میدان شده و تلاش میکند حریم خصوصی را نه به‌عنوان یک ویژگی جانبی، بلکه به‌عنوان بخشی قابل برنامه‌ریزی از زیرساخت بلاکچین تعریف کند.
در همین شرایط، چارلز هاسکینسون، بنیان‌گذار Cardano و Input Output، در واکنش به تحلیل اخیر Weiss Crypto در شبکه X پیش‌بینی کرد که Midnight در نهایت از Zcash بزرگ‌تر خواهد شد.
او برای توضیح این دیدگاه به مجموعه‌ای از قابلیت‌ها و مزایا از جمله افشای انتخابی اطلاعات، عامل‌های خصوصی، یک هسته DeFi برای تعامل با زنجیره‌های مختلف و ترکیب ZK، محیط‌های اجرای امن و محاسبات چندطرفه اشاره کرد.
اما پشت این پیش‌بینی، یک سؤال مهم‌تر وجود دارد:
آیا Midnight واقعاً نسل بعدی بلاکچین‌های حریم خصوصی است یا صرفاً پروژه‌ای جدید است که در میانه یک موج صعودی بازار، توجه زیادی به دست آورده؟
برای درک ادعای هاسکینسون، ابتدا باید بدانیم Midnight قرار است از چه چیزی عبور کند.
Zcash از سال‌ها قبل یکی از مهم‌ترین پروژه‌های حریم خصوصی در صنعت رمزارز بوده است. این شبکه از فناوری zk-SNARK استفاده میکند تا بتواند اعتبار یک تراکنش را بدون افشای تمام اطلاعات آن اثبات کند.
در نسخه‌های جدیدتر Zcash، پروتکل Orchard با استفاده از سیستم اثبات Halo 2 توسعه پیدا کرد؛ رویکردی که به گفته منابع رسمی Zcash، نیاز به trusted setup را از میان برد و معماری مقیاس‌پذیرتری برای پرداخت‌های خصوصی فراهم کرد.
بنابراین اگر قرار باشد Midnight جای Zcash را بگیرد، صرفاً با یک رمزارز قدیمی‌تر رقابت نمی‌کند؛ بلکه باید با یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های کاربرد عملی فناوری دانش صفر در صنعت مقابله کند.
تفاوت اصلی اما در فلسفه طراحی دو پروژه است.
Zcash اساساً حول حریم خصوصی تراکنش‌های مالی شکل گرفته، در حالی که Midnight تلاش میکند حریم خصوصی را به سطح گسترده‌تری از برنامه‌های غیرمتمرکز و کاربردهای تجاری ببرد.
Midnight خود را صرفاً یک «Privacy Coin» معرفی نمی‌کند.
این شبکه یک بلاکچین لایه اول است که روی حریم خصوصی قابل برنامه‌ریزی تمرکز دارد. یعنی معماری آن اجازه می‌دهد داده‌های یک برنامه به دو بخش عمومی و خصوصی تقسیم شوند.
بخشی از اطلاعات میتواند روی زنجیره و قابل مشاهده باشد، در حالی که اطلاعات حساس روی دستگاه کاربر باقی بماند و تنها اثبات رمزنگاری‌شده آن به شبکه ارائه شود.
اینجاست که مفهوم Selective Disclosure یا افشای انتخابی اهمیت پیدا میکند.
فرض کنید یک سرویس مالی نیاز دارد مطمئن شود کاربر شرایط خاصی را دارد. در یک سیستم سنتی ممکن است کاربر مجبور شود اطلاعات شخصی زیادی ارائه کند.
اما با استفاده از اثبات‌های دانایی صفر، می‌توان صرفاً ثابت کرد که یک شرط برقرار است، بدون اینکه تمام اطلاعات پشت آن شرط افشا شود.
مثلاً می‌توان اثبات کرد فرد بالای ۱۸ سال است، بدون اینکه تاریخ تولد دقیق او در اختیار طرف مقابل قرار بگیرد.
Midnight این مدل را به‌عنوان یکی از پایه‌های معماری خود معرفی میکند.
اینجا احتمالاً مهم‌ترین استدلال هاسکینسون قرار دارد.
اگر حریم خصوصی فقط برای انتقال پول استفاده شود، بازار بالقوه آن محدودتر از زمانی خواهد بود که همین فناوری بتواند در وام‌دهی، صرافی‌های غیرمتمرکز، دارایی‌های واقعی، هویت دیجیتال، بازار سرمایه و برنامه‌های سازمانی استفاده شود.
Midnight دقیقاً روی همین نقطه تمرکز کرده است.
طبق مستندات رسمی پروژه، این شبکه میتواند برای ساخت بازارهای خصوصی، وام‌دهی محرمانه، اجرای معاملات سازمانی و توکنیزه کردن دارایی‌های دنیای واقعی استفاده شود؛ در حالی که امکان ارائه اطلاعات مشخص به حسابرس یا نهاد نظارتی نیز وجود دارد.
این موضوع میتواند مورد پذیرش سازمانی جدی قرار گیرد.
شرکت‌ها معمولاً نمی‌خواهند تمام اطلاعات مالی و تجاری خود را روی یک دفترکل عمومی منتشر کنند. از طرف دیگر، سیستم‌های کاملاً خصوصی نیز ممکن است با الزامات نظارتی و حسابرسی مشکل داشته باشند.
Midnight می‌خواهد بین این دو جهان قرار بگیرد:
حریم خصوصی برای کاربر، اما قابلیت اثبات و حسابرسی برای زمانی که واقعاً لازم است.
یکی از تفاوت‌های مهم Midnight با پروژه‌هایی مانند Zcash به مدل اقتصادی آن مربوط می‌شود.
توکن NIGHT توکن بومی و عمومی شبکه است، اما برای پرداخت مستقیم کارمزد تراکنش‌ها مصرف نمی‌شود. در عوض، نگهداری NIGHT به تولید سکه ای دیگر به نام DUST کمک میکند و DUST برای اجرای تراکنش‌ها و قراردادهای هوشمند مصرف می‌شود.
این طراحی دو بخشی قرار است مشکل مهمی را حل کند.
در بسیاری از شبکه‌ها، افزایش قیمت توکن بومی مستقیماً هزینه استفاده از شبکه را بالا می‌برد. برای یک کسب‌وکار یا اپلیکیشن، چنین نوسانی میتواند پیش‌بینی هزینه‌ها را دشوار کند.
Midnight تلاش میکند ارزش دارایی و هزینه عملیاتی شبکه را از یکدیگر جدا کند.
البته اینکه این مدل در مقیاس واقعی چقدر موفق خواهد بود، هنوز باید در عمل ثابت شود.
جالب اینجاست که بازار همزمان با اظهارات هاسکینسون، توجه بیشتری به هر دو پروژه نشان داده است.
NIGHT در روزهای اخیر حوالی ۰.۰۲۸ دلار معامله شده و داده‌های تاریخی نشان می‌دهد قیمت آن در اواخر سپتامبر رشد قابل توجهی داشته است. سقف تاریخی ثبت‌شده برای NIGHT در داده‌های OKX حدود ۰.۱۲ دلار بوده است و عدد فعلی حدود 70 درصد از سقف تاریخی خود پایین تر است.
در طرف مقابل، Zcash در سپتامبر یکی از پرتحرک‌ترین دارایی‌های بازار بوده است. ZEC در روزهای اخیر حتی به محدوده ۱,۶۰۰ دلار رسید، هرچند در ۲۹ سپتامبر بخشی از این رشد را پس گرفت و در محدوده حدود ۱,۴۰۰ دلار معامله شد.
این مقایسه یک نکته مهم را نشان می‌دهد:
NIGHT و ZEC در حال حاضر از نظر اندازه بازار، سابقه و جایگاه اکوسیستمی در یک سطح نیستند.
بنابراین جمله «Midnight از Zcash بزرگ‌تر می‌شود» اگر به ارزش بازار تعبیر شود، پیش‌بینی بسیار بزرگی است.
اما اگر منظور هاسکینسون، اهمیت اکوسیستم و کاربرد شبکه باشد، موضوع متفاوت می‌شود.
نقطه قوت Midnight یعنی معماری پیچیده حریم خصوصی،که البته همزمان میتواند نقطه ضعف آن باشد.
Zcash سال‌هاست یک مسئله مشخص را دنبال میکند: ایجاد تراکنش‌های مالی خصوصی.
Midnight مسئله بسیار گسترده‌تری را هدف گرفته است: ایجاد زیرساختی برای برنامه‌هایی که هم خصوصی باشند، هم قابل استفاده در فضای عمومی و هم با الزامات قانونی سازگار بمانند.
این هدف جذاب است، اما اجرای آن بسیار دشوارتر خواهد بود.
Midnight باید توسعه‌دهندگان را جذب کند، ابزارهای آن باید ساده و قابل استفاده باشند، زیرساخت شبکه باید مقیاس‌پذیر شود و مهم‌تر از همه، برنامه‌هایی ساخته شوند که کاربران واقعاً به آنها نیاز داشته باشند.
فناوری خوب به‌تنهایی شبکه نمی‌سازد.
کاربران، توسعه‌دهندگان و نقدینگی است که به یک اکوسیستم حیات میبخشد.
و این دقیقاً همان جایی است که باید دید Midnight در چند سال آینده چه عملکردی خواهد داشت.
Zcash در طول سال‌ها با یک مشکل اساسی روبه‌رو بوده است: فناوری حریم خصوصی آن قدرتمند است، اما پذیرش گسترده چنین فناوری‌هایی همیشه ساده نیست.
مقررات، صرافی‌ها، نهادهای مالی و کاربران عادی هرکدام نیازهای متفاوتی دارند.
Midnight تلاش میکند از ابتدا این مسئله را در معماری خود در نظر بگیرد.
در طراحی Midnight، اطلاعات حساس میتواند روی دستگاه کاربر باقی بماند و شبکه تنها اثبات رمزنگاری‌شده را دریافت کند. همچنین قرارداد هوشمند میتواند مشخص کند چه اطلاعاتی و تحت چه شرایطی قابل افشا باشد.
اگر این مدل در عمل جواب بدهد، Midnight میتواند به جای رقابت مستقیم با Privacy Coinها، وارد بازار بسیار بزرگ‌تری شود:
زیرساخت خصوصی برای Web3 و اقتصاد دیجیتال.
فعلاً برای پاسخ قطعی خیلی زود است.
Midnight هنوز پروژه‌ای جوان‌تر از Zcash است و باید بخش بزرگی از ادعاهای فنی و اقتصادی خود را در مقیاس واقعی ثابت کند.
از طرف دیگر، Zcash نیز پروژه‌ای ایستا نیست و همچنان روی فناوری حریم خصوصی خود توسعه انجام می‌دهد. بنابراین Midnight قرار نیست با یک هدف ثابت رقابت کند.
با این حال، یک نکته درباره حرف هاسکینسون قابل توجه است.
او Midnight را صرفاً یک رقیب برای Zcash نمی‌بیند؛ بلکه آن را بخشی از یک معماری بزرگ‌تر برای حریم خصوصی، DeFi، تعامل میان‌زنجیره‌ای و کاربردهای سازمانی تصور میکند.
اگر Midnight بتواند این وعده را عملی کند، مقایسه آن با Zcash ممکن است در آینده دیگر صرفاً مقایسه دو توکن نباشد؛ بلکه رقابت دو نگاه متفاوت به مفهوم حریم خصوصی در بلاکچین باشد.
Zcash نشان داد که می‌توان تراکنش‌های بلاکچینی را خصوصی کرد. Midnight می‌خواهد نشان دهد که می‌توان کل برنامه‌های بلاکچینی را خصوصی، قابل اثبات و در عین حال قابل استفاده در دنیای واقعی ساخت.
در نهایت،اگر Midnight بتواند در عمل موارد گفته شده را به درستی انجام دهد و همزمان مورد پذیرش تخبگان صنعت قرار گیرد میتواند فرصتی طلایی برای سرمایه گذاران فعلی باشد.
و البته بازار رمزارز سابقه درخشانی در اثبات اینکه پیش‌بینی‌های بزرگ همیشه طبق برنامه پیش نمی‌روند دارد پس این مقاله یک توصیه به سرمایه گذاری نیست.
منابع :
Midnight Network، مستندات رسمی معماری و حریم خصوصی: Midnight Network Docs
Midnight، توضیح رسمی Selective Disclosure و ZK Proofs: Midnight FAQ
Midnight، اطلاعات رسمی توکن NIGHT و مدل NIGHT/DUST: NIGHT Token
Midnight، معرفی رسمی کاربردهای شبکه: Midnight Network Overview
Zcash، توضیح رسمی فناوری zk-SNARK و Halo 2: Zcash: What are zk-SNARKs?
گزارش درباره اظهارات اخیر چارلز هاسکینسون: ZyCrypto
داده تاریخی قیمت ZEC: Zcash Historical Data
