ویرگول
ورودثبت نام
سارا قرائي
سارا قرائيگاهي دوست دارم بنويسم
سارا قرائي
سارا قرائي
خواندن ۱۶ دقیقه·۳ سال پیش

سیاهی درونم دنیای رنگیم را بلعید

تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که می شود در دنیایی پر از رنگ و نور و با داشتن یک زندگی خوب تاریک، نگران و غمگین بود. هر کدام از ما بنا بر شرایط و موقعیتی که داریم امیدها و آرزوهایی برای خود ترسیم می کنیم که با به دست آوردن آنها شادکام و با نرسیدن ملول و رنجور می شویم. تصورش را بکنید که بیشترِ آنچه دوست داشتید فراهم شده است و رویاهای شما به واقعیت تبدیل شده، آیا باز هم خود را از درون غمگین می بینید؟ دانستن یک نکته ضروری است : خواسته های آدمی انتها ندارد و در زمانه ای که ما زیست می کنیم با انواع ترفندها تو را ترغیب می کنند که بیشتر فعالیت کنی، بیشتر داشته باشی تا خوشحال تر باشی. به تبلیغ کالاها دقت کنید، همه چیز فکرشده و سنجیده با چیدمان و رنگ لعاب خواصی به شما القاء می کند که اگر فلان وسیله را داشته باشی خشنودتر از دیگری هستی. به تجربه دیده ایم جنس مورد نظر خریداری شده است اما پس از زمان کوتاهی حس شادیِ داشتن آن از بین رفته و ما می مانیم و سردمداران این دنیا و چرخه معیوبی که با حضور ما تکرار و تکرار می شود. این بخش از قضیه مَد نظرتان باشد اما زیاد به آن توجه نکنید چون انتهایی برایش تعریف نشده است. بیایید به چند جمله ابتدای متن برگردیم؛ می توان کامیاب بود و از درون احساس خوبی نداشت؟ اگر جواب بله بود، از خودتان سوال کنید چرا این گونه است؟ چه رنجی در درون شما خانه کرده که با وجود تمام آنچه روزگاری در طلب خواستنش بودید همچنان روان شما را می آزارد؟



فیلم A Mouthful of Air داستانی در نگاه بصری پر از رنگ های چشم نواز است که در متن خود رنج درونی و افسردگی جولی (آماندا سایفرد) را روایت می کند.

سکانس ابتدایی فیلم از دریچه چشمان جولی به بیننده معرفی می شود که به آسمان آبی نگاه می کند. صدای ضعیف عبور یک هواپیما و پیچش باد در میان برگ های درختان تصویری آشنا برای همه کسانی است که روی چمنزاری دراز کشیده اند و شاید با جزئیاتی متفاوت آسمان آبی را با لکه ابری بزرگ نگاه کرده و تخیل کرده اند. اگر چنین تجربه ای را ندارید در اولین فرصت و یافتن مکانی مناسب آن را برای خود عملی کنید چون بسیار لذت بخش خواهد بود.

به راستی تخیل یک نویسنده داستان های کودکان چه می تواند باشد؟ دنیایی پر از فانتزی های رنگی که زاییده ذهن اوست، رنگ از پی رنگ می آید و آنچه او دوست داشته را در خیالش ترسیم می کند.

بیننده با حالی خوش وارد اتاقی با دیوارهای نقاشی شده می شود، سقف اتاق آبی آسمانی با ستاره های سفید است. مداد شمعی های رنگی، ظرف های رنگی غذای کودک، گوی های رنگی آویزان از سقف و مدادهای رنگی. مجبور شدم از کلمه رنگی زیاد استفاده کنم تا گویای رنگ های استفاده شده در این سکانس باشد. این رنگی رنگی ها را به خاطر بسپارید چون باز به سراغ آنها خواهیم آمد. شغلی جذاب و خلاقانه، همسری مهربان، کودکی تازه متولد شده و زیبا در شما چه حسی ایجاد می کند؟ جولی از میان تمام رنگ های زندگی اش می گذرد، رنگ سیاه را انتخاب می کند و می خواهد نباشد.

دنیای آدم های افسره می تواند به آن سردی و تاریکی که ما فکر می کنیم نباشد. معمولا افراد گوشه گیر و انزوا طلب را دیده ایم یا کسانی که قیافه شان از راه دور داد می زند که من مشکل دارم. اما داستان جولی متفاوت است. در زندگی او همه چیز از نگاه ما خوب، زیبا و پر از حس سرزندگی است اما درون جولی با دنیای بیرون او مطابقت ندارد. تشخیص ناراحتی این مدل افراد بسیار مشکل است چون نشانه ای ندارند و یک زندگی خوبِ معمولی دارند که برای نزدیک ترین افراد خانواده هم چالش یا سوالی ایجاد نمی کنند. افسردگی قدرت این را دارد که از درون شما را ببلعد و هیچ کس هم متوجه نشود. خطری بیغ گوشمان است اما چون نسبت به آن بی اطلاع هستیم کاری از دستمان بر نمی آید.

جولی چه مشکلی دارد؟ آیا ترومایی از دوران کودکی خودش حمل می کند؟ آیا این مساله ژنتیکی است یا دچار افسردگی بعد از زایمان شده است؟ فیلم دلیل روشنی برایمان روی میز نگذاشته شاید به این خاطر که نمی خواهد یک نگاه تخصصی و راه کار محور به مخاطب ارائه دهد. بیشتر پنهان بودن مساله را به ما می شناساند. در لحظه هایی که زندگی به تمامی شادی و لذت است آدم افسرده رنج درونی بی پایانی را با خود حمل می کند که از نگاه ما غایب است.

خواهر ایتن (همسر جولی) آنها را برای یک شام خودمانی به رستورانی دعوت کرده است؛ داستان کمی به عقب بر می گردد و به ما نشان می دهد که قبلا هم جولی برای نبودن تلاش و تقلا کرده که با رسیدن خواهرشوهرش به خانه آنها اقدام وی ناموفق از کار در می آید. او در حال آماده شدن آن ماجرا را مرور می کند؛ زمانی که با مچ دستی باندپیچی شده روی تخت بیمارستان بود و درمانگری با او صحبت می کرد. چگونگی و نوع صحبت کردن با فردی که می خواسته خودش را از بین ببرد بسیار حائز اهمیت است.

درمانگر با این پرسش شروع می کند:

میشه بگی چه اتفاقی افتاد؟ جواب این سوال به ما کمک می کند تا بدون قضاوت یا مقصر دانستن فرد در ابتدا داستان این اتفاق را بدانیم، اینکه از کجا شروع شده و چرا رشد کرده است؟

سوال هدف دار بعدی؛ اولین باره که خواستی این کارو انجام بدی؟ برای دستیابی به تفکرات اخیر فرد باید بدانیم آیا این بحران جدید است یا پای تکرارهای ناموفقی هم در میان بوده.

دانستن اینکه جولی از قبل افکار خودکشی داشته یا از این مرحله عبور کرده و دست به اقدام جدی می زده نیز با اهمیت است زیرا بهتر متوجه می شویم که او نسبت به این قضیه فعال، منفعل و یا فقط در حد افکار گاه به گاه بوده است. جولی می گوید: همیشه بهش فکر می کردم از وقتی کلاس اول دبستان بودم!

افرادی که در کودکی دچار آسیب های جسمی و روحی می شوند شاید درست ندانند که چه اتفاقی افتاده است و همه چیز را مبهم بدانند حتی در بزرگسالی هم نتوانند به درستی به خاطر بیاورند اما رنج و عذاب درونی دست از سر آنها بر نمی دارد. مهم نیست الان در چه جایگاه و موقعیتی قرار دارند، روان رنجوری کشف نشده و در مسیر درمان قرار نگرفته می تواند زندگی این افراد را تباه و نابود سازد. احساس جولی از بچگی تا الان خیلی تغییر نکرده و به قول خودش همیشه حس داغون بودن و یک انسان ضعیف را با خودش حمل کرده.

تحقیقات در رابطه با خودکشی بسیار سخت و محدود است چون تنها بازماندگان این اتفاق آنهایی هستند که اقدام شان با ناکامی مواجه شده است. کسانیکه خود را از بین برده اند دیگر وجود خارجی ندارند تا بتوانیم علت ها و عوامل مرتبط با این اتفاق را کشف کنیم. خانواده این افراد هم کمتر تمایل به همکاری دارند.

جولی احساس ارزشمندی خودش را مدتهاست از دست داده و فکر می کند هر کسی بهتر از او می تواند مواظب پسر کوچولویش باشد، پس نتیجه می گیرد که نبودنش سودمندتر از بودنش است. او و تمام کسانیکه مثل او فکر می کنند بیشتر می خواهند از رنجی که می کشند و دیگران متوجه آن نمی شوند خلاصی یابند. از نظر آنها شاید ساده ترین راه نبودن وجودشان باشد.

در این میان نقش نزدیکان فرد بسیار مهم است. مهمانی شامی که جولی سعی می کند با تعریف داستان کتاب جدیدش خودش را از تیرِ نگاه و کلمات خواهر ایتن مصون بدارد دوباره برایش تبدیل به جهنم افکار قدیمی اش می شود. گاهی اوقات نزدیک ترین افراد زندگی مان می خواهند چیزی را درست کنند یا برای مثال ما را تفهیم کنند که تو با این کارت چقدر به ما و همسرت صدمه وارد کردی. توجه داشته باشیم که قصد و نیت خوب هم باید سنجیده مطرح شود. بهتر است حرف درست در موقعیت مناسب زده شوند وگرنه برای امثال جولی کاربردی که ندارد اوضاع را هم بدتر می کند.

شفقت ورزیدن نسبت به افرادی که اقدام به خودکشی می کنند بسیار مهم است. باید یادآوری کنم که شفقت با مهربانی کمی متفاوت است در مهربانی شما فقط با دیگری مهربان هستید مثلا لحن خوبی دارید و سعی می کنید رفتاری پر از عطوفت داشته باشید. مهربانی ویژگی بسیار خوبی است اما کافی نیست. شفقت بار سنگین تری دارد؛ مهربانی غنی شده ای است همراه با همدلی و کمک به بهبود دیگری که تنها به حس خوب ایجاد کردن در فرد بسنده نمی کند. قضاوت نکردن و مقصر نداستن جولی می توانست کمی در روند بهبود وی کمک کند که متاسفانه این امر محقق نشد. درست است که جولی باعث نگرانی و ناراحتی همسرش شده بود اما زمانیکه هنوز فرد با همان افکار و احساسات شکننده درگیر است، حتی اگر نیت خوبی پشت گفتارمان باشد نباید توقع داشته باشیم حقایقی که ما می دانیم، به عنوان فردی که از سلامت روان نسبی برخوردار است برای فرد آسیب دیده مفید باشد.

وضعیت جولی با خبر بارداری مجدد دوباره بهم می ریزد. با همسرش به درمانگر مراجعه می کنند تا بتواند کمی از قرص ها را کم کند. او به صراحت می گوید که می تواند بدون دارو از خودش و خانواده مراقبت کند. حتی زمانیکه همسرش از او می خواهد اگر اوضاع روحی اش مناسب نیست می توانند برای این بارداری تصمیم دیگری بگیرند، قبول نمی کند و می خواهد بچه را به دنیا بیاورد. به خانه بهتر و بزرگتری می روند تا برای جولی دل بازتر باشد هرچند او فضای بسته آپارتمان را بیشتر دوست داشت.

امکانش هست گاهی به حرف های فردی که مدتی است دیگر اقدام به خودکشی نکرده اعتماد کنیم البته تقصیری هم نداریم همه چیز خوب جلو رفته است. فرد تحت نظر است، دارو درمانی می شود و جلسات تراپی را مرتب می آید. حرف هایش را واضح می زند و به ما اطمینان می دهد که دیگر دست به این کار نمی زند. اعتمادی که با همین شکل در همسر جولی شکل گرفت؛ وقتی با هم به دیدن خانه جدید رفتند، قرار شد فرزند دوم را نگه دارند و جولی هم تحت درمان بماند. شدت اعتماد ایتن زمانی بیشتر می شود که جولی در حال خواندن کتاب جدیدش برای بچه های مهد کودک است. او دوباره جولی را غرق در رنگ، شادی و هیجان می بیند و با لحنی که بچه های کوچک دوست دارند برایشان قصه کتابش را می خواند. ایتن با لبخندی حاکی از رضایت و شاید خیال راحت به قصه جولی گوش می دهد.

جولی دوست داشت دنیا برایش رنگانگ باشد اما فقط دنیای بیرون رنگی بود. در میانِ قصه او درد دوران کودکی خود را با زبان بچگانه تعریف می کند؛ شبها به کنار پنجره می رفتم، یک ستاره را انتخاب می کردم و آرزو می کردم یک دوست صمیمی داشته باشم تا کنارم باشه، از من حمایت کنه و بتونم رازهام رو بهش بگم و کمکم کنه تا هیولاها رو نابود کنم. خیلی طول کشید تا تونستم دوست صمیمی پیدا کنم چون اون اصلا وجود نداشت و من باید خودم می ساختمش. جولی به پینکی شخصیت اصلی کتابش اشاره می کند.

دقت کنید در همین روایت کوتاه نشانه هایی وجود دارد که می توان آن را به دو بخش تقسیم کرد :

  • عوامل بیرونی : نداشتن یک دوست صمیمی
  • احساسات درونی : تنهایی، بی پناهی و عدم امنیت روانی

یادتان هست که جولی به درمانگرش گفته بود افکار خودکشی را همیشه داشتم. حل و فصل موارد بالا برای یک کودک بسیار دشوار است او خود را رها شده ای در دنیایی پر از هیولاهای ترسناک می پندارد و آدمی صمیمی در کنار خودش پیدا نمی کند تا از او مواظبت کند. این وظیفه را پدر و مادرش باید ایفا می کردند که احتمالا کوتاهی نمودند. جولی با همین احساس رشد می کند، تحصیل می کند، کتابِ کودکان می نویسد ازدواج می کند و مادر می شود اما با گذر از تمام مراحل بلوغ نتوانسته برای این احساسش چاره ای پیدا کند. شاید به همین دلیل است که وقتی متوجه می شود فرزند دومش یک دختر است به حدی آشفته و مضطرب می شود که حمله شدید عصبی به او دست می دهد. می دانید چرا؟ چون ناخودآگاه خودِ کودکش را در آن دختر به دنیا نیامده تصور می کند. فردی که در دوران خردسالی تنهایی عمیقی را حس کرده و دنیا را مکان ناامنی می دانسته است حالا به همان شکل و شاید پر رنگ تر آن را برای دخترش می بیند. جولی که چیزی دریافت نکرده نمی تواند در انتقال دادن آن به فرزندش موفق باشد پس دوباره ترس های دوره کودکی در یک موقعیت جدید وجودش را فرا می گیرد و با توجه به داشتن سابقه افکار خودکشی او را به سمت اقدام مجدد سوق می دهد چون از نظر او چیزی تغییر نکرده است.

صدای درون جولی مدام او را از وقوع حادثه ای در ارتباط با فرزندانش می ترساند: حتما اتفاق بدی میوفته و من مقصرم. چون من نمی تونم از پسر و دخترم محافظت کنم حتما خودم یا کسی بهشون آسیب می زنه، چیزی جز ناکامی در انتظارم نخواهد بود.اگر تو نباشی بچه هایت بیشتر در امان هستن. جولی تسکینی برای دردهایش می خواهد. آنها به خانه جدید نقل مکان می کنند و جولی مانند آپارتمان قبلی آنجا را هم غرق رنگ و زیبایی می کند. پدرش بابت تمام رفتارهایی که نسبت به او انجام داده عذرخواهی می کند اما سیاهی دنیای درون جولی همه رنگ های زندگی را می بلعد. او دیگر در کنار خانواده اش نیست.

جولی کتابی مصور برای بچه هایش آماده می کند و آنچه در دل دارد را با نقاشی های زیبا و نوشته های کوتاه پر می کند.

سال ها بعد ایتن روز زایمان دخترش به بیمارستان می رود و یادگاری مادرش را به او می دهد.



در یک دوره تخصصی با عنوان پیشگیری از خودکشی؛ استاد به جمله جالبی اشاره کرد که کمی برایم جای سوال داشت او گفت : پرسش درباره خودکشی از دیگری حیات بخش است. دلیل خوبی هم داشت وقتی از اطرافیان یا دوستانمان درباره این موضوع سوال می کنیم او در ذهنش ما را آدم امنی می داند که می تواند در آینده اگر افکار خودکشی داشت با او مطرح کند و این پرسیدن جنبه مثبت دارد. احتمالا بیشتر شما فکر می کنید آیا با این سوال احتمال اقدام کردن یا افکار خودکشی را در ذهن فرد ایجاد نمی کنیم؟ جواب منفی است و اینطور که ما فکر می کنیم نیست. اطمینان داشته باشید کسی که قصد یا افکاری در این زمینه نداشته باشد هیچوقت با یک سوال مستعد اقدام نخواهد شد. قسمت خوب قضیه این است که با این کار فضایی ایجاد می کنیم تا او بتواند با ما حرف بزند زیرا خودکشی سالهاست که یک مساله خاموش است.

الگوی سه مرحله ای خودکشی (3ST) (Klonsky & May) یک نظریه مختصر و مبتنی بر شواهد عملی است که خودکشی را بر اساس چهار عامل توضیح می‌دهد: درد، ناامیدی، ارتباطات (تعلق پذیری) و قابلیت (دسترسی ها). در این نظریه طرحی مشخصی از ایده تا عمل مطرح شده است. فکر خودکشی وجود داشته، بعد از ایده پردازی در مورد آن اقدام به خودکشی شکل می گیرد. معمولا افکار خودکشی از ترکیب درد و ناامیدی حاصل می شود. اگر ارتباط ما با دیگران و زندگی کمتر از آن درد باشد، افکار خودکشی تقویت می شود. مهم تر این که حالا برای اقدام به خودکشی باید دسترسی هایی را نیز فراهم کنیم.

همان طور که در تصویر بالا مشاهده می کنید سه سوال اساسی وجود دارد:

1- آیا درد دارید و بدون امید هستید؟ اگر پاسخ منفی باشد، افکار خودکشی وجود ندارد. اگر پاسخ مثبت است، ایده خودکشی وجود دارد. پاسخ مثبت به این سوال ما را به سوال دوم می رساند.

2- آیا درد شما از ارتباطات شما بیشتر است؟ اگر پاسخ منفی باشد، افکار خودکشی متوسط ​​است. اگر پاسخ مثبت باشد، ایده خودکشی قوی است. پاسخ مثبت به این سوال ما را به سوال سوم می رساند.

3- آیا شما قادر به اقدام به خودکشی هستید؟ اگر فرد قادر به تلاش نباشد پاسخ منفی است، در نتیجه فرد فقط افکار خودکشی دارد. اما اگر پاسخ به این سوال مثبت باشد و فرد هم توانایی و شرایط مساعد برای اقدام را داشته باشد، قصد واقعی خودکشی دارد.

با توجه به وجود درد، ناامیدی و تعلق پذیری که در کاهش خطر خودکشی دخیل است، می توان با تقویت حمایت های اجتماعی از طرف دوستان، خانواده یا آشنایان نزدیک یک شبکه حمایتی قدرتمند در خصوص افزایش حس ارزشمندی ایجاد کرد و مانع از بروز رفتارهای خودکشی در افراد شد. همچنین استفاده از این مدل سه مرحله ای می تواند در تشخیص و اقدام سریع در تمایز افرادی که فقط ایده خودکشی دارند و یا اینکه در معرض اقدام به خودکشی هستند مفید واقع شود. چون طبق این مدل با وجود اینکه افراد درد، ناامیدی و حس تعلق کمی دارند که به نوعی در خودکشی فرد مؤثر هستند؛ اما در نبود ظرفیت و دسترسی های لازم برای خودکشی ، اقدام عملی صورت نمی گیرد.

بدیهی است مهمترین ابزار همیشه پیشگیری خواهد بود. می توانیم به این افراد مهارت هایی برای غلبه بر ناراحتی یا پریشانی را بیاموزیم. برای مثال انجام کارهایی که در شرایط استرس برایشان قابل انجام باشد مانند: پیاده روی سبک، تمرین تنفس عمیق، گوش دادن یه موسیقی، دیدن فیلم خوب، انجام ورزش مورد علاقه و ... افراد به دلایل مختلف می خواهند زنده بمانند و باید بارها و بارها به آنها یادآوری کرد: داشتن فرزند، حیوان خانگی، هدفی دست یافتنی و ایمان می تواند انگیزه ای برای ادامه زندگی باشد.

با تقویت این مهارت ها در کمک کردن به خودتان سهیم شوید:

  • ذهن آگاهی : افزایش خودآگاهی نسبت به افکار و احساسات مان
  • تعامل بین فردی موثر : احترام به خود و دیگران در رابطه، اگر چیزی را لازم دارید حتما درخواست کنید و در مواقع ضروری از کلمه «نه» استفاده کنید.
  • مدیریت احساسات در بحران/تاب آوری : کسب و تمرین مهارت برای تاب آوری در شرایط سختِ بدون تغییر و بدتر نکردن شرایط
  • کنترل/تنظیم احساسات : تشخیص دقیق احساسات در لحظه و توانایی تغییر آن

اهداف همیشه جلوگیری از خودکشی یا تغییر رفتار کلی فرد نیست بلکه کمک به ساختن یک زندگی ارزشمند است. زندگی که نیازی نباشد از آن فرار کرد. با کسب مهارت و انجام موفق تمرین های مورد اشاره فرد در موقعیتی قرار می گیرد که خودش می تواند سکان کشتی خودش را در دست داشته باشد، به خوبی آن را هدایت کند و از بحران های آینده به سلامت عبور کند.



پی نوشت : این تصویر یک سایت است. در مورد افرادی ست که افکار خودکشی یا اقدام های ناموفق داشته اند، هر عکس روایت آن شخص را بیان می کند. اگر تمایل داشتید می توانید داستان ها را از این لینک بخوانید.

خاطرات واقعی بازگشتِ دوباره به زندگی
خاطرات واقعی بازگشتِ دوباره به زندگی





سلامت روانروان درمانیخودکشیخودشناسیافسردگی
۱۱
۰
سارا قرائي
سارا قرائي
گاهي دوست دارم بنويسم
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید