فاضلاب چیست؟
فاضلاب یا به زبان انگلیسی (Wastewater or Waste Water) به هر آبی که بر اثر استفاده انسان تحت تاثیر قرار گیرد و در خاصیت آن تغییراتی ایجاد شود، گفته می شود. به طور کلی فاضلاب، آب حاصل از مصرف در مجموعه های شهری (خانه، مجتمع ها، ادارات و …)، صنعتی (کارخانه ها، کارگاه ها و …)، تجاری، کشاورزی، رواناب سطحی (آب حاصل از باران و برف) و آب های نفوذی می باشد. مراحل تصفیه فاضلاب با توجه به نوع و ماهیت فاضلاب تعیین می گردد.
انواع فاضلاب
فاضلاب ها بر اساس منبع تولید آن ها دسته بندی می شوند. از انواع آن فاضلاب شهری، خانگی، صنعتی و کشاورزی را می توان نام برد. همچنین دسته بندی دیگری نیز برای فاضلاب در نظر گرفته شده است که شامل فاضلاب بهداشتی، فاضلاب انسانی یا فاضلاب بهداشتی-انسانی می باشد.
فاضلاب بهداشتی – انسانی
هنگامی که آب در جهت مصارف بهداشتی مصرف می شود، به فاضلاب حاصل از فعالیت ها، فاضلاب بهداشتی می گویند. در این تعریف منظور از مصارف بهداشتی، مصارف روزانه انسان و فعالیت او می باشد. (فاضلاب تولیدی صنایع در این دسته بندی گنجانده نمی شود)
فاضلاب تولیدی منازل، موسسات تجاری، ادارات و مراکز عمومی در دسته بندی فاضلاب بهداشتی-انسانی قرار میگیرند.
فاضلاب شهری
فاضلاب شهری در واقع همان فاضلاب بهداشتی است با این تفاوت که علاوه بر منابع فوق، رواناب های سطحی، آب ها نفوذی حاصل از بارندگی و همچنین نشتی های ورودی به شبکه فاضلاب نیز در آن وجود دارد. به همین دلیل نمی توان از نظر کیفی فاضلاب شهری را با فاضلاب بهداشتی یکسان دانست.
مراحل تصفیه فاضلاب ؛ به منظور تصفیه فاضلاب، بسته به کیفیت فاضلاب ورودی از واحد های عملیاتی فیزیکی و یا فرآیندی شیمیایی و بیولوژیکی متفاوتی استفاده می شود. منتهی از دیدگاه دیگری نیز می توان مراحل تصفیه را دسته بندی نمود. مراحل تصفیه می توانند به صورت تصفیه اولیه، تصفیه ثانویه و تصفیه ثالثیه (تصفیه پیشرفته) نیز تقسیم بندی شوند.
مراحل تصفیه فاضلاب ؛ به منظور تصفیه فاضلاب، بسته به کیفیت فاضلاب ورودی از واحد های عملیاتی فیزیکی و یا فرآیندی شیمیایی و بیولوژیکی متفاوتی استفاده می شود. منتهی از دیدگاه دیگری نیز می توان مراحل تصفیه را دسته بندی نمود. مراحل تصفیه می توانند به صورت تصفیه اولیه، تصفیه ثانویه و تصفیه ثالثیه (تصفیه پیشرفته) نیز تقسیم بندی شوند.
تصفیه ثانویه
فاضلاب ورودی بعد از گذراندن مرحله تصفیه اولیه، وارد این مرحله می شود. در این مرحله جامدات معلق ذره ای و BOD5 حذف می شوند. با توجه به کیفیت فاضلاب ورودی و استاندارد خروجی، روش تصفیه متفاوت خواهد بود. تفاوت در روش تصفیه در مراحل مختلف تصفیه به خصوص تصفیه ثانویه تاثیر گذار است. اما به طور کلی تصفیه ثانویه شامل تصفیه بیولوژیکی می باشد. در واقع در این مرحله، میکروارگانیسم ها بیشترین تاثیر را در فرآیند تصفیه دارند و عملیات تصفیه توسط آن ها انجام می شود. واحد هایی که در این مرحله به کار گرفته می شوند معمولا شامل هوادهی، ته نشینی ثانویه و واحد های حذف فسفر و نیتروژن می باشند. کیفیت فاضلاب ورودی و روش انتخابی تصفیه بر روی وجود و یا عدم وجود واحد های فوق در تصفیه خانه موثرند.
تصفیه ثالثیه (تصفیه پیشرفته)
هدف از تصفیه ثالثیه یا پیشرفته، افزایش کیفیت پساب تصفیه شده، قبل از ورود به منبع پذیرنده ی آن (مانند رودخانه و دریا) می باشد. ممکن است بعد از عملیات تصفیه، نیاز به گند زدایی و یا حذف ترکیبات مولد طعم، بو و رنگ (برخی ترکیبات آلی و معدنی) باشد. به همین دلیل از این مرحله استفاده می گردد. واحد های مورد استفاده در این مرحله ممکن است شامل گندزدایی (به روش های مختلف)، فیلتراسیون (با بستر های متفاوت) و … باشد.
نکته ی حائز اهمیت در رابطه با مراحل تصفیه این است که کیفیت فاضلاب ورودی و استاندارد خروجی عوامل تعیین کننده در روش تصفیه و مراحل تصفیه می باشند. به طور مثال ممکن است شرایط فاضلاب به گونه ای باشد که پیش از تمامی مراحل فوق، از یک مرحله پیش تصفیه نیز استفاده نماییم.