ایده باغشهر، به عنوان گونهای از باغ ایرانی، از سوی صفویان جهت توسعه شهرهایی چون اصفهان مورد استفاده قرار میگیرد. دوره میانه حکومت صفوی به دلیل پایگاه مقتدر سیاسی/ اجتماعی و آزاداندیشی، زمینه بسیار مستعدی برای شکوفایی استعداد هنرمندان و صنعتگران فراهم شد. آنان نیک میدانستند که هنر با نوآوری معنا مییابد و نوآوری یعنی بدعتگذاری، نه تکرار و تقلید گذشته. هر صدایی در روح انسان برخاسته از آگاهی و به عبارت دیگر فرهنگی خاص است(حبیب، 1388، 84). باغشهر اصفهان در عصر صفویه بنا بر نوشتههای پیترودلاواله سیاح زمان شاه عباس اول، به وسیله تقاطع عناصر اصلی نظام دهنده شهر(مطابق با مدل باغ ایرانی)- رودخانه و محور چهارباغ- در عین پیوستگی به چهاربخش اصلي تقسیم ميشده که گروههای مختلف قومی و مذهبی ساکن در اصفهان را در بخشهای مجزا جای میداده است. چنین به نظر میرسد که دولت صفوي در ایجاد شهر جدید صفوي ابتدا مکان(سایت) و خصوصیات شهر قدیم و عوامل بالقوه سایت، که مهمترین آنها زایندهرود و باغهای باقیمانده از دوران قبل ميباشد را شناسایی نموده است. سپس به عنوان بهترین و سریعترین شیوه و مطابق با ویژگیهای زندگی شهری در عصر تیموریان که احداث اقامتگاهها و باغهای برون شهری بوده است، بدون ایجاد خرابي و آسیب، با حل کردن شهر قدیم سلجوقی در محیط پیرامون و در توافق کامل با طبیعت اطراف، حیاطهاي داخلي و میدانها و باغهای متعدد ایجاد کرده و علاوه بر تبدیل شهر اصفهان به باغشهر باعث نفوذ طبیعت به داخل شهر گردیده است. علاوه بر موارد فوق که بیشتر نتیجه امنیت و توسعه فرهنگی در زمینههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است، به احتمال قریب به یقین استفاده از باغها و مدل باغشهر برای توسعه شهر اصفهان، با جهانبینی شیعه و باورهای مذهبی صفویان که خود را مدافع و مبلغ مذهب تشیع میدانستند ارتباطی مستقیم دارد و در این راستا ایشان از مدل باغشهر با هدف تجسم شهر به صورت تصویری از بهشت جاویدان استفاده کردهاند. چنین به نظر میرسد شهرسازی عصر صفوی، به مانند باغسازی و معماری، ارتباطی نزدیک با باورها و مفاهیم عقلی و عرفانی و جهان بینی شیعه برقرار نموده که متأثر از ظهور مکتب اصفهان در معماری و شهرسازی این عصر میباشد. از این رو شهر به صورت تصویری از بهشت جاویدان و به واقع بهشت روی زمین جایگاهی در خور انسان به عنوان جانشین خداوند در زمین ترسیم میشود. در این راستا ایده باغشهر، به عنوان گونهای از باغ ایرانی، از سوی صفویان جهت توسعه شهرهایی چون اصفهان مورد استفاده قرار میگیرد(حقیقت بین و همکاران، 1395، 9). در واقع هویت کالبدی باغشهر اصفهان به پیروی از باغسازی ایرانی، نتیجه تعامل نظم آب، خاک و گیاه به همراه نظام معنایی، هندسی و زیبایی شناختی(سازماندهی کالبدی و منظرسازی) و نظام عملکردی از مقیاس خرد(اجزاء تشکیل دهنده) تا کلان میباشد. بنا بر شواهد تاریخی، نظم آب در ساختار کالبدی باغشهر اصفهان به دو فرم هندسی(جویها و حوضها) و ارگانیک(رودخانه و انشعابات گسیل شده از آن) وجود دارد. نظم زمین با دو هدف عمده در باغشهر اصفهان به کار رفته، یکی در جهت تأمین پایداری(ماندگاری) مجموعه به وسیله تطابق دوسویه با نظم آب و دیگری در جهت فراهم نمودن چشماندازهای مناسب است. نقش ویژه نظم گیاه در تجسم شهر به صورت تصویری ازبهشت جاویدان و تعریف هویت بصری باغ گونه شهر، موجب گردیده این نظم از سوی سازندگان مورد توجه ویژه واقع شود و نظم آب و زمین در جهت پایداری و دوام آن مورد استفاده قرار گیرند. نظم گیاه در باغ شهر اصفهان در ارتباط مستقیم با نظم آب و زمین بوده است. نظام معنایی به کار گرفته شده، با بهرهگیری از نمادهای عام و خاص، در جهت تعریف حس مکان ویژه برای باغ شهر صفوی به عنوان تمثیلی از بهشت است. موضوع پایان نامه معماری