ویرگول
ورودثبت نام
سلمان معمار
سلمان معمارنگاه یک معمار به طراحی، سیاست، فرهنگ
سلمان معمار
سلمان معمار
خواندن ۵ دقیقه·۷ سال پیش

چرا نباید پلاسکو دوباره ساخته شود؟

امروز که دوباره تلخی سقوط هواپیما را تجربه کرده ایم یادآوری تلخی سقوط پلاسکو آسان تر است. سه سال پیش فاجعه ملی پلاسکو، ایران را در بهت فرو برد. اما فاجعه بزرگتر این است که هنوز کسی مسئولیت این سقوط را قبول نکرده است. درواقع نه تنها کسی جلوی دوربین تلوزیون عذرخواهی نکرد و نه تنها کسی قول نداد تکرار نشود، بلکه متهمان پرونده با سری بالا شروع به تکرار ساخت و ساز کردند! تو گویی اصلا اتفاقی نیفتاده است.

دردآور اینکه تمام آن حادثه و حماسه را به یادمان و موزه ای تقلیل دهند. ۱۶ آتش نشان قربانی شدند تا صدها نفر نجات پیدا کنند. 6 نفر مردند و 235 مصدوم داشت. چه کسی مقصر بود؟!

چه کسی این بمب ساعتی را در قلب تهران کاشت؟!

چند ساختمان فاجعه بار دیگر داریم؟!

چند خانواده باید قربانی شوند؟!

الف. متهمان

  • سازمان آتش نشانی می گفت هشدار داده اما مالک توجه نکرده است.
  • بنیاد مستضعفان به عنوان مالک وظیفه دارد به هشدارها توجه کند.
  • شهرداری به عنوان مدیریت شهری مسئول پیگیری خطرات است.
  • مغازه داران باید دستورات ایمنی و تذکرات را رعایت کنند.
  • دولت باید وظیفه اش را در تامین قانونی شهرداری انجام دهد.
  • شورای شهر باید برای نظارت ایمنی برجهای خطرناک تهران پیگیری کند.

با چنین فهرست اتهامی اما هنوز بعد از 3 سال قوه قضاییه به وظیفه اش عمل نکرده است. در خبرها اشتباه کارگران و گاز پیک نیکی عامل آتش سوزی معرفی شد! هیچ گزارش رسمی بیرون داده نشده و دادگاه نهایی برگزار نشده است (یا ما ندیدیم). پلاسکو به فراموشی سپرده شده است.

حالا آب ها از آسیاب افتاده و همان متهمین دوباره دارند یک برج جدید میسازند! تکرار اشتباه.


ب. ذینفعان پروژه جدید

سازندگان برج جدید از موضع خیرخواهانه و دلسوزانه به گونه ای صحبت میکنند انگار نفعی در این کار ندارند!

  • رییس بنیاد مستضعفان با تاکید بر رایگان بودن مغازه ها برای کسبه گویی بنیاد خیریه ای را اداره میکند. اما واقعیت آن است که بنیاد مستضعفان صاحب یک برج جدید چند صد میلیاردی در بهترین منطقه فروش البسه تهران می شود! بدون هیچ محاکمه یا پرداخت جریمه ای! همه چیر مثل قبل و حتی بهتر خواهد شد.
  • کسبه پلاسکو بزرگترین ذینفعان پروژه جدید هستند. کسانی که در اثر حادثه کارشان را از دست دادند و زندگی شان از بین رفت. کسانی که دیگران خواسته ناخواسته پشت سرشان پنهان میشوند و با احساسی شدن فضا تصمیم میگیرند.
  • شهرداری تهران در ساخت و ساز جدید ذینفع است. عوارض ها و پرداختی های هنگام ساخت و خدمات آتی به یک برج تجاری درآمد زاست.
  • قاصرین احتمالی هم با ساخته شدن پلاسکو پرونده را مختومه و بدون غرامت می بینند.

تکلیف کسبه چیست؟ گناه خانواده های مظلوم ایشان چیست؟ آیا الان بهترین کار بازسازی مغازه ها نیست؟ خیر! عدالت بهترین راه است. اگر مقصرین فاجعه مشخص شده، میزان خسارت و غرامت تعیین میشد و به خانواده های متضرر پرداخت میشد امکان تکرار یک اشتباه پیش نمی آمد.


ج. چرا دوباره سازی پلاسکو اشتباه است؟

۱- برج سازی در نقطه ممنوعه

تقاطع جمهوری و فردوسی یکی از گره های اصلی تهران و به شدت متراکم است. عدم امکان کمک رسانی مناسب باعث فاجعه پلاسکو بود. مساله دسترسی آتش نشانی به ساختمان باعث شد بعضی ها درخواست هلیکوپتر داشته باشند! اما مشکل اصلی در جانمایی چنین بمب شهری ای بود. اگر سازندگان قبلی متهم بودند که چرا پیش بینی درستی نداشتند، سازندگان فعلی جز حماقت دلیلی ندارند.

۲- معضل ترافیک

از تلخ ترین اتفاقات پنج شنبه پلاسکو قفل شدن محدوده و گیر کردن امداد بود!! تبریک دوباره به شهرداری و شورای شهر و بنیاد که با وقاحت تمام حتی پارکینگ هم تامین نکردند!! اگر فرض کنیم که پارکینگ مناسب نیز تامین بشود باز هم بار ترافیکی قابل توجهی به این منطقه تحمیل میشود، یکی از پر ترافیک ترین و آلوده ترین مناطق تهران. چرا باید شهر و منطقه هزینه چنین تصمیمی را بدهد؟

3- تحمیل هزینه به شهر

تراکم و هوافروشی برای شهرداری آسان شده است، اما هزینه سایه اندازی ها، امکانات و حقوق شهری را بقیه شهر میدهند. ساخت طبقات اضافی به معنای تامین امکانات اضافی است. آب، برق، گاز، امنیت، نظافت، پسماند، فاضلاب، دسترسی و ... به همه منطقه و شهر تحمیل میشود. چرا باید در منطقه ای که به اندازه کافی بار دارد بار اضافی بسازیم؟ یک مرتبه ساختند کافی نبود؟

۳-فراموشی ملی

یک فاجعه حماسی ملی رخ داده است. 16 نفر پیش مرگ صدها نفر شده اند. ایران داغدار شده است. چه باید کرد؟ به حادثه مشابه توجه کنیم: برج های دوقلوی تجارت جهانی. هم تعداد کسبه بسیار بیشتری داشت، هم اقتصاد بسیار بزرگتری و هم تاثیر جهانی. علی رغم طرح های مشهورترین معماران جهان، مسئولین تصمیم گرفتند "هیچ برجی ساخته نشود" تا اتفاق "عادی نشود". تا مردم یادشان بماند چند نفر مردند و چرا؟

اما مسئولین ما میخواهند "عادی بشود". آتش نشان ها هم با چند مجسمه و موزه دلخوش باشند. همه به سر کار برگردیم و تمام! این نتیجه عدم برخورد با متهمین فاجعه ملی است.

(باید برای سازمان آتش نشانی به عنوان صاحب خون اصلی متاسف بود ...)

جای خالی برج ها بهترین یادآوری تا ابد:
جای خالی برج ها بهترین یادآوری تا ابد:

4- تکرار اشتباه

بعد از سقوط پلاسکو خبری هولناک اعلام شد: چندین و چند پلاسکو در تهران وجود دارد. امروز با گذشت 3 سال از حادثه و شروع بازسازی یک برج در منطقه متراکم تهران چه پیامی به جامعه میدهیم؟ "اشتباه بی هزینه است"

فرض کنید بعد از سقوط هواپیمای اوکراینی مسئولیتی پذیرفته نمیشد. آیا سامانه پدافندی به روز میشد؟ دقت تصمیم گیری بالا میرفت؟ سامانه های پشتیبانی طراحی میشد؟

امروز برجهای پلاسکوی زیادی در تهران هستند که با این رویه درس عبرت کافی نمی گیرند. اگر شهرداری تهران جریمه سنگینی بابت کم کاری احتمالی اش ندهد، رعایت موارد ایمنی را جدی می گیرد؟ اگر شورای شهر تهران هزینه ای بابت قصور احتمالی ندهد آیا موضوع را پیگیری میکند؟ اگر بنیاد مستضعفان مجبور به پرداخت مالی شود باز هم برای ساختمان سازی متراکم سرمایه گذاری میکند؟ اگر دولت مجبور به پرداخت غرامتی شود بازهم در تعهداتش نسبت به شهرداری کم کاری میکند؟

5- عدم شفافیت

ابتدا یک مسابقه ایده پردازی برگزار شد که اصلا نفهمیدیم ایده ها چه شد! سپس یک مسابقه ملی طراحی برگزار کردند که برندگانش مورد انتقاد قرار گرفتند. اما مسئولین مربوطه طرح دوم را پیش بردند و دیگر اطلاعات تکمیلی خاصی منتشر نکردند. وقتی توضیحی نیست، انتقادی هم نیست!

طرح های برنده مسابقه با واکنش منفی روبرو شدند.
طرح های برنده مسابقه با واکنش منفی روبرو شدند.

آیا یک نقشه از این طرح ملی دیده اید؟ به زور رسانه های فضول متوجه شده ایم که پارکینگ ندارد! و متوجه شده ایم که ساخت و ساز بدون پروانه ساخت شروع شده! هر روز که از کنار برج میگذریم ستونها بالاتر میروند. شهرداری و بنیاد در همکاری عجیبی به سرعت دارند پیش می روند. با چنین رویکرد پنهانکارانه و غیر شفافی حتی همین ساختمان هم میتواند دوباره فاجعه بیافریند!

طرحی که در مسابقه دوم شد و در اجرا اول!
طرحی که در مسابقه دوم شد و در اجرا اول!

همه آرزو داریم هر چه سریعتر زندگی کسبه بهبود یابد، اما نباید این مساله باعث تکرار اشتباه شود.

قبل از هر جبرانی باید مشخص شود: "چه کسی مسئول است؟"

پلاسکوتهرانشهرداری
۵
۲
سلمان معمار
سلمان معمار
نگاه یک معمار به طراحی، سیاست، فرهنگ
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید