
همه ما میدانیم که مصرف بیش از حد نمک منجر به بروز خطرات جدی برای سلامتی مانند فشار خون بالا، بیماریهای قلب و عروق و مشکلات کلیوی میشود. ولی اخیرا مورد جدیدی از خطرات مصرف زیاد این ماده غذایی شناسایی شده است. برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف بالای نمک منجر به افزایش مصرف مواد غذایی چرب و در نتیجه افزایش خطر ابتلا به چاقی میشود. دستورالعملهای غذایی در آمریکا مصرف روزانه 2500 میلیگرم سدیم در روز برای افراد 2 تا 50 سال و 1500 میلیگرم در روز برای افراد بالای 50 سال یا افراد مبتلا به فشار خون بالا، دیابت و بیماریهای کلیوی را پیشنهاد میدهند.
مطالعات نشان دادهاند که مقدار نمک در غذاهای مشخص، ممکن است بر اشتها و مقدار غذایی که میخوریم موثر باشد.
در مطالعهای که در کشور استرالیا به انجام رسیده، 49 فرد سالم در محدوده سنی 18 تا 54 سال مورد آزمایش قرار گرفتند. از آنها خواسته شد که چهار سوپ گوجه با غلظتهای مختلف چربی (از صفر تا بیست درصد) و پنج غلظت مختلف نمک (از صفر تا دو درصد) را امتحان کنند. سپس از آنها خواسته شد که سوپها را بر اساس خوشایندی، میل به خوردن و چربی و نمک حس شده در هر سوپ رتبهبندی کنند. نتایج نشان داد که سوپهایی با غلظت بالاتر نمک برای شرکتکنندگان خوشایندتر بودهاند در حالی که تفاوت چندانی در خوشایندی سوپهایی با غلظت مختلف چربی وجود نداشت. بنابراین نتیجه گرفتند که طعم نمک در غذا، طعم چربی را پوشش میدهد و باعث مصرف بیشتر غذاهای چرب میشود.
این نتیجهگیری از آنجا ناشی میشود که افراد حساس به طعم چربی (افرادی که طعم چربی را در حد پایین نیز تشخیص میدهند) غذاهایی با چربی کمتر را به غذاهای چربتر ترجیح میدهند. زمانی که بر میزان نمک غذا افزوده میشود این موضوع چندان صدق نمیکند. به نظر میرسد که افزایش میزان نمک در غذا، تا حد زیادی طعم چربی را خنثی میکند و با این روش ترجیح غذایی فرد را تحت تاثیر قرار میدهد.
در مطالعهای دیگر تاثیر نمک بر میزان مصرف غذا بررسی شد. در این مطالعه 48 فرد سالم در محدوده سنی 18 تا 54 سال مورد بررسی قرار گرفتند. طی یک دوره 6 روزه، شرکتکنندگان در 4 وعده ناهار شامل ماکارونی و سس شرکت کردند. سس با غلظتهای مختلف نمک و چربی در این وعدهها در اختیار شرکتکنندگان قرار گرفت. نتایج نشان داد که زمانی که غذایی با میزان نمک کمتر و چربی بالاتر در اختیار شرکتکنندگان قرار میگیرد، میزان مصرف غذا و انرژی دریافتی کمتر خواهد بود. در مقابل، زمانی که همان غذا با نمک بیشتر و چربی بالا در اختیار شرکتکنندگان قرار میگیرد، میزان مصرف غذا و انرژی دریافتی به صورت قابل توجهی افزایش مییابد. در اینجا نیز مشاهده شد که وجود نمک بیشتر در غذا منجر به خنثی شدن طعم چربی و افزایش میزان مصرف غذا خواهد شد.
نتایج به دست آمده از این مطالعات نشان داد که نمک ممکن است در فرایندهای بیولوژیکی بدن که ما را از زیادهروی در خوردن باز میدارند، تداخل ایجاد کند.
در بدن ما فرایندهای بیولوژیکی وجود دارد که به ما القا میکنند چه موقع از خوردن دست بکشیم. در افرادی که نسبت به طعم چربی حساس هستند، این فرایندها توسط چربی فعال میشوند. زمانی که نمک به غذا افزوده میشود، این فرایندها کند میشوند و در نتیجه افراد بیشتر غذا میخورند. این موضوع باعث میشود که غذای چرب بیشتری نیز بخوریم و به مرور زمان بدن ما به این شرایط عادت کند یا حساسیت آن نسبت به چربی کاهش یابد.
در مجموع مصرف غذاهای پرچرب و پرنمک، توانایی تشخیص سیری را در بدن ما کاهش میدهند و باعث میشوند که بیشتر بخوریم، انرژی بیشتری دریافت کنیم و در نتیجه دچار افزایش وزن شویم. ترکیب نمک و چربی بالا در غذا، ترکیبی سمی برای سلامتی ماست.
نتایج تحقیقات انجام شده، لزوم هشدار به تولیدکنندگان برای مصرف کمتر نمک به ویژه در غذاهای فرآوری شده را به خوبی نشان میدهند. علاوه بر این خود ما نیز در مصارف خانگی باید این هشدار را جدی بگیریم.