خوشبختی نیازی به تعریف نداره. احساس رضایت مندی از زندگی چیزیه که همه مفهومش رو درک می کنن و میدونن، اگرچه چیزهایی که ممکنه باعث خوشبختی افراد بشه با هم متفاوت هستن. ولی به طور کلی چه چیزهایی باعث احساس رضایتمندی بیشتر و احساس خوشبختی در آدما میشه؟

خوشبختی رو به دو نوع تقسیم میکنن. خوشبختی لحظهای و خوشبختی طولانیمدت. وقتی از خوردن یه غذا لذت میبریم، وقتی با دیدن دوستی احساس خوشایندی داریم، وقتی پولی میاد دستمون، یه احساس خوشایندی میاد سراغمون که همون خوشبختیهای لحظهای هستن. یه آدمی با هزاران مشکل و با احساس عمیق نارضایتی از وضع زندگیش میتونه از غذا خوردن کنار خانوادهاش احساس خوشبختی کنه. خوشبختی طولانیمدت احساس پایدارتر و بلندمدتتری هست. شخص از شرایط زندگیاش، وضعیت سلامتی و مالی، روابط و دوستانش احساس خوبی داره. حالا چرا در مقابل خوشبختی لحظهای نگفتیم خوشبختی دائمی؛ چون متاسفانه احساس خوشبختی در آدما بسیار متغیر هست و در گذر زمان شرایط خوشبخت بودن براشون تغییر میکنه.
چه عواملی روی احساس خوشبختی ما تاثیری ندارند؟
مطالعات زیادی نشون دادن که پول، تحصیلات و سن (جوانی) هیچ تاثیر معناداری روی احساس خوشبختی افراد ندارند.
آیا پول خوشبختی میآره؟ بله، قطعاً. اما پول یک اثر فلاتی (plateau effect) داره. یعنی چی : یعنی پول تا زمانی باعث خوشبختی و رضایتمندی از زندگی میشه که با اون بتونیم نیازهای اساسیمون رو برآورده کنیم : غذا، خونه، بهداشت و درمان، سرگرمی و تفریح و … که البته سطح نیازها هم در افراد ممکنه متفاوت باشه. به هر حال، بعد از رفع این نیازها، وقتی بعدش پول اضافی داریم و دیگه نمیدونیم باهاش چکار کنیم، پول خودش میشه منبع استرس و نارضایتی. ترس از از دست دادن پول، نگرانی برای نگهداری یا سرمایهگذاری و از همه مهمتر بیتفاوتی، بیانگیزهگی و بیهدف بودن.

تحقیقات نشون داده که تحصیلات هم هیچ رابطه معناداری با احساس خوشبختی نداره. در واقع اونهایی که تحصیلات بالاتری دارند، سطح توقعات بیشتری دارند و بنابراین احساس خوشبختی آنها سختتر به دست میاد. ضمن اینکه عمیق شدن در برخی از مسایل و جنبههای زندگی جز ایجاد شک و تردید، گاهی افسردگی و پوچی رو هم به همراه داره.
کدام قله، کدام اوج؟
مگر تمامی این راههای پیچاپیچ
در آن دهان سرد مکنده
به نقطهٔ تلاقی و پایان نمیرسند؟
خیلی از ما جوانی رو معادل خوشگذرانی میدونیم. درسته جوانی پر از شور و اشتیاق، کنجکاوی، کشف و شهود هست، ولی متاسفانه پر از هورمون و تلاطم، شک و تردید، استرس و سردرگمی هم هست. تحقیقات نشون دادن که رابطه جوانی و خوشبختی کاملا برعکس هست. یعنی هرچه سن افراد بیشتر میشه رضایتمندی از زندگی هم بیشتر میشه. مطالعات زیادی نشان دادهاند که رضایتمندی و احساس خوشبختی در افراد 64-60 ساله بیشتر از افراد 24-20 ساله است. به نظر می رسد با تغییرات هورمونی کمتر در دوره میانسالی، میزان تغییرات خلق و خو هم کمتر شده و شخص از نظر عاطفی، اجتماعی و مالی شرایط پایدارتری دارد.
چه عواملی باعث میشن احساس خوشبختی بیشتری کنیم؟
علیرغم پیچیدگی زیاد آدمها و نگرشها و احساس متفاوت آنها به مقوله رضایتمندی و خوشبختی، چند عامل در احساس خوشبختی ما نقش اساسی دارند.
سلامتی پایه و اساس احساس رضایتمندی و خوشبختیه. بیماری بقای انسان را تهدید می کنه و از آنجایی که بقا بسیار مهمتر از احساس خوشبخته، پس خوشبختی و احساس رضایتمندی بر بستر سلامتی افراد می تونه تعریف بشه. ضمن اینکه رفاه احتماعی، همان اثر اولیه پول در خوشبختی و رفع نیازهای اساسی، هم عامل اصلی در احساس رضایتمندی افراد به حساب میاد. البته ممکنه تناقضاتی هم در اینجا مطرح بشه که مثلا شخص بیماری رو می شناسین که احساس خوشبختی بسیاری هم داره و یا چرا مثلا شنیدین که افراد در جوامع با سطح رفاه اجتماعی و اقتصادی بالا خودکشی می کنن.توجه کنین که هر انسانی خودش به تنهایی جهانی پرآشوب و پیچیده است و تحقیقات و مطالعات در حوزه های اجتماعی روندها و تاثیرات رو به صورت کلی نشون می دن نه به صورت فردی.
عواملی که به نظر می رسه عوامل فرعی هستند ولی تاثیر معنادارتری در احساس رضایتمندی دارند عبارتند از:
تحقیقات زیادی نشان دادهاند که افراد با رابطه قوی با دوستان و خانواده احساس خوشبختی بیشتری دارند. یعنی هر چه فرد اوقات خوش بیشتری با افرادی که دوستشان دارد بگذراند، احساس رضایتمندی بیشتری خواهد داشت. پس بسیار مهمه که آدمهای دور و برمون رو درست انتخاب کنیم.

افرادی که در زندگی هدف دارند و برای رسیدن به آن تلاش می کنند هم احساس رضایت بیشتری دارند. این هدفها لزوماً اهداف بلند و طولانیمدت نیستند. تعیین اهداف کوتاهمدت و مشخص تاثیر بهتری داره ضمن اینکه اهداف کوتاهمدت لذت دسترسی به هدف را نیز به همراه داره که به عنوان یک پاداش فرد را به ادامه مسیر تشویق می کنه. هدف هم باید واضح و مشخص باشه. من میخوام ثروتمند بشم!. یک هدف نامشخص و غیرشفافه، ولی اینکه من میخوام تا دو سال بعد یک پراید داشته باشم هم واضحه و هم مشخص.
داشتن اعتقاد و ایمان به یک منبع بزرگتر و بهطور مشخص اعتقادات مذهبی هم تاثیر مثبتی بر احساس خوشبختی و رضایت مندی افراد داره. افرادی که عقاید مذهبی فعال دارن مشارکت مدنی-مذهبی بیشتری هم دارن، پس ارتباط محکم تری و در نتیجه احساس تعلق به یک گروه در آنها بیشتر و ریشه دار تره. ضمن اینکه اعتقاد به یک منبع لایزال و نا متناهی آدمی را امیدوارتر می کنه. اگرچه به اعتقاد بعضی ها، مذهب شادی و خوشبختی را محدود می کند و یا در نهایت ارتباطی با آن ندارد.
کدام قله، کدام اوج؟
مرا پناه دهید ای اجاقهای پرآتش — ای نعلهای خوشبختی —
و ای سرود ظرفهای مسین در سیاهکاری مطبخ
و ای ترنم دلگیر چرخ خیاطی
و ای جدال روز و شب فرشها و جاروها
هرمان هسه تو کتاب "شادمانی های کوچک" تمام هدفش اینه که بگه همین شادی های کم و کوچیک یعنی خوشبختی. همین لحظه های دم دستی که خیلی راحت ازشون عبور می کنیم؛ لبخند یه غریبه تو خیابون، بوی خاک بارون خورده، گوش دادن به موزیک دلخواهت پشت فرمون، یه قهوه بعد از کار و هزاران لحظه لذتبخش دیگه. بهتره شادی های و خوشبختی هامون رو هم مثل اهدافمون مشخص، واضح و کوچک انتخاب کنیم. اینجوری شاید بتونیم همیشه یه جوی باریک خوشبختی تو زندگیمون داشته باشیم.