یک
توان نوشتنم هر روز بیش از قبل تحلیل میرود. پیدا کردن واژه و ساختن جمله هر روز دارد سختتر میشود و بیشتر اوقات چیزهایی که کنار هم قرار میگیرند نامفهوم بهنظر میرسند. پنجره اتاقم در سمتی از خانه است که به جز در مواقع خاصی از روزهای سال که آن هم باریکهای بیش نیست، روی آفتاب به خودش نمیبیند. آفتابی که در تابستان و زمستان میتابد با زاویه تندی، انگار که با همسایههای ساختمان روبرویی مشکل شخصی دارد، هر روز روی پنجرههایشان را گرفته است.
با این حال پرده بنفش اتاق من طی این سالها رنگپریده شده است. این را عید امسال که آن را باز کردم تا ماشین لباسشویی زحمت شستنش را بکشد فهمیدم. با اینکه آفتاب هرگز توانایی تابیدن مستقیم به این پنجره را ندارد اما انعکاس حضورش طوری چند پرده رنگ از آن پرانده است که انگار تمام سال پرتوهای خورشید و تار و پود این پرده با هم در آمیزش بودهاند.
من میگویم وقتی همه آدمها تنها باشند - یعنی به معنای خاصی تنها باشند - تو هر چقدر هم احساس کنی تنهایی میتواند تو را به جایی برساند - حتی اگر احساست درست باشد - باز هم تو در انعکاس این همه آدمهای واقعاتنها، تنها میمانی. این را به خوشبختی و آرامش هم میتوانم نسبت دهم. همه اینها همیشه جمعی بوده است. انعکاس زندگیها در همدیگر و انعکاس جان آدمها در جانهای دیگر، همه چیز را به کلاف بههممتصل تودرتویی تبدیل میکند که هر چقدر هم تلاش کنی از آن فرار کنی بالاخره جایی پایت به آن گیر میکند.
دو
خیلی اهل بیرون رفتن نیستم. تنها رفیقی که دارم به اندازه من تا پاسی از شب در گیمنتش مشغول است. خودم هم سه شیفت کار میکنم. ساعت کاری من از نزدیکهای ظهر آغاز میشود و تا آن زمانی که اولین پرتوهای روشنایی روز جدید، به جان گنجشکها و پرندهها سیخونک میزند و به جیک جیک واداراشان میکند، ادامه پیدا میکند.
جایی میگفت هر چقدر بیشتر در خانه بمانی، بیرون رفتن برایت سختتر میشود. خیلی هم بیراه نبود. یکی دو روز قبل برای گرفتن عینک جدید (که دیشب فریم آن شکست!) بیرون رفتم، واقعا همه چیز سختتر بود. با این حال این سختی چیز ادامهدار و کشداری نیست. ماجرا وقتی هولناکتر میشود که میبینی این بیرون خیلی چیزی هم وجود ندارد. یعنی نه سرگرمی خاصی هست، نه یاری هست، نه وقت کافی برای رفتن به کافه و نشستن در پاک و خوردن بستنی و تماشای بقیه.
کمی که میایستی و به اطرافت مسلط میشوی، یعنی از آن حس کار ۳ شیفت در خانه که برایت شبیه به ماتریکس شده است خارج میشوی، متوجه ناآرامی جمعی آدمها میشوی. عجلهای که همه دارند، این غر غرها و شکایتهایی که دیگر نقل هر مجلسی است، ضرب و جمع کردن گرانیها و مانیفستها و تفسیرهای سیاسی از جنگ و... عصاره همه چیز این زندگی را مکیده و این چیزی که بیرون جریان دارد شبیه پوستهای ترد و شکننده از هیچ و پوچ شده است.
سه
در همین وانفسا که در جنوب لبران (ایرانی که جنوبش تبدیل به جنوب لبنان شده است = لبران) جنگ است و شاید این جنگ سالها ادامه پیدا کند، سوالی که از شما دارم این است که آخرین باری که با کسی گفتوگوی عمیقی غیر از این مسائل ایرانیزه و روزمره و تکراری داشتهاید کی بوده است؟ آخرین باری که درباره اینکه واقعا در چه حالی هستید و نسبت به اطرافیانتان چه حسی دارید چقدر حرف زدهاید؟ راجع به آن آرزوهایی که از ترس بیانش سالهاست آن را پشت پرده شرم و سکوت پنهان کردهاید؟
برای من که پاسخ به این سوالها نمیدانم کی است. زندگی در ایران به محاق رفته و دارد رنگ میبازد. چیزی که همیشه دوست داشتم این بوده است که بنشینم و ساعتها با کسی درباره آرزوهایم که بیشتر به تمسخر گرفته شدهاند صحبت کنم. اینکه چقدر دوست دارم یک رستوران بزنم که در آن نه فست فود یا غذاهای معمولی سنتی ایرانی، بلکه ساندویچهایی که از مواد غذایی سالم تهیه شدهاند درست کنم. که ابعاد کوچکی دارند، سسهای اختصاصی دارند، با اینکه رژیمی نیستند اما فست فود هم نیستند. درباره این صحبت کنم که چقدر وجود این رستوران در این جایی که ما هستیم خالی است. اینکه با چه ابزار بازاریابی میتوانم فروش را بیشتر کنم. اینکه چگونه برایش عکس تبلیغاتی بگیرم. اسم برند چه باشد. لوگو را چگونه طراحی کنم. چه محتوایی برایش بنویسم...
چقدر آدمها حوصله شنیدن این چیزها را دارند؟ نمیدانم ولی احتمالا هیچ.
چهار
جایی میگفت «فقط کسانی پول ندارند فکر میکنند همه چیز درباره پول است!» این دریدهترین حرفی است که یک انسان ایرانی میتواند بزند. معمولا کسی در که در این وضعیت اقتصادی در ناز و نعمت زندگی میکند، دهانش برای پند و اندرز دادن کمی گشادتر از سایر ایرانیهایی میشود که به طور پیشفرض عاشق نصیحت کردن بقیه هستند.
کسانی که نمیدانند پسری در سی و چند سالگی حتی از بروز جوانه علاقهای که برای دختری رویانده است از ترس اینکه میداند نداشتن پول و ثروت پیشاپیش تیشه به ریشه همه چیزش زده است، خودداری میکند. خودداری میکند و همه چیزی که ذره ذره به آن داده را خشک میکند و خودش را لایق دوستداشتن و دوستداشتهشدن نمیداند. چون ندارد و در هم نمیآید.
بیشتر از این حوصله حرفزدن درباره این داستان را ندارم.
پنج
همه چیز ایران غمانگیز است. یکی از چیزهایی که بهنظرم در ظاهر بسیار جالب و شاداب اما در باطن بسیار ناراحتکننده است ایرانیهایی هستند که در این همه کشورهای مختلف پراکنده شدهاند و با زنها و مردهای خارجی خانواده تشکیل دادهاند. دختر ایرانی با مرد ژاپنی، فلان مرد ایرانی با زن استرالیایی... آیا همه اینها از سر خواست آدمها بوده است؟ بعید میدانم. وقتی از زادگاهت رانده میشوی و عدهای اجنبی به ظاهر دوستدار ایران شب و روز در خیابانها جولان میدهند، هر چقدر هم در جای دیگری سعی کنی ادغام شوی و سازگاری پیدا کنی، بخشی از هویت و وجودت گم شده است.
با این حال شاید همه آن آسایش روانیای که مهاجرت به دنبال دارد، این غم وسیع پشت پرده را کمرنگتر از قبل کند. اینکه صبح از خواب بیدار شوی و خبری برای چککردن نباشد به اینکه جنگطلبها در مجلس و روانیها و دزدها در حکومت و خونخوارها و مفتخورها در خیابان و رسانهها دائم برایت تصمیم بگیرند و احتمالا به غم غربت و تن دادن به زندگی با یک فرد خارجی که فرهنگش ۱۸۰درجه با تو فرق دارد میارزد.
شش
عزیزم بیوقفه دوست داشتن تو همان چیزی بود که این روزها بیشتر از همیشه به آن نیاز داشتم. ولی جای این دوستداشتن را روزهایی گرفتهاند که نه میفهمم کی میآیند و کی میروند. هسته زندگی رضایتمندانهای که میخواستم را در دل خاطراتی که با تو برای من هرگز اتفاق نیفتاده است، جاگذاشتهام. دوستت دارم نه به خاطر اینکه نامت مهتاب یا آلما و چیزهای دیگر است یا من را یاد همه چیزهایی که نداشتهام و نشدم میاندازی. بلکه تو توانستی در کشاکش همه این جنگهای درونی و بیرونی، من را به چنان صلحی برسانی که هیچ توپ و گلولهای آن را نمیشکند. اگر بودی جایزه نوبل صلح زندگیام را به تو تقدیم میکردم. تو کم کم محو میشوی و فقط نامت روی بخشی دیگر از خاطرات من که دوباره اتفاق نیفتاد مهر میشود. فراموشت میکنم چون زندگی بیمهابا و هراسان مرا از لبه احساساتم به مرکز حقیقتهای میکشاند که نه میتوانم و اجازه پیدا میکنم انکارشان کنم. اگر روزی داستانی بنویسم نمیدانم چقدر از این غمنامه را در شخصیتها و اتفاقها جا بدهم. از کجای این همه خاطراتی که حتی به اتفاقافتادن نزدیک هم نشدند شروع کنم؟ عزیزم همه اینها معنای زندگی است. من به آن کسی که در آینده با او خاطراتی که با من اتفاق نیفتاد را تجربه میکنی حسادت میکنم و او اگر روزی به این کلمات دست پیدا کند، میفهمد که هرگز نتوانسته تو را به آن اندازه که لایقش هستی دوست داشته باشد. بعد از اینکه ذره ذره در من حل شدی، به شعرهایی تبدیل میشوی که در ناکجاآبادها میسرایم. به نثرهایی که جایی منتشر نمیکنم و کسی نمیخواند. هر بار که در گوشه گوشه این تنهایی قدم میزنم به تکهپارههایی از خاطراتی میرسم که آنقدر در انبار اتفاقنیفتادهها جاماندهاند که پوسیده شده و مانند پرزهایی که در پرتوی خورشید میبینیم، رها شدهاند. دوستت دارم و امیدوارم در زندگی دیگری تو را ملاقات کنم.
هفت
ساختمان یکی از جاهایی که چند سال در آنجا مشغول بودم، ساختمانی مسکونی بود. درب ساختمان شاید پنجاه قدم تا سه راه امین حضور و ابتدای خیابان ری فاصله داشت و شلوغی و سر و صدای همیشگی صدها موتور و کارگرهای همیشه عصبانی، جنب و جوش آن محله را هرگز از بین نمیبرد. زیر ساختمان دو واحد مغازه بود که یکی از آنها سوپرمارکتی نسبتا کوچک بود که در آن محله که جز مغازه لوازم خانگی برقی چیزی پیدا نمیشود، برای خودش میدرخشید و همیشه مشتری داشت.
طبقه اول ساختمان، پیرزن تنهایی زندگی میکرد که کمی هم جنون داشت. به حدی تنها بود که اگر در راهرو گیرت میآورد نیمساعتی حرفهای نامفهومی میزد. چیز زیادی از حرفهایش نمیشد فهمید. در آن واحد بیشتر اوقات من تنها بودم و بقیه در رفت و آمد. یک روز برای تخلیه آب کولر پیرزن به او کمک کردم. کولر پرتابلی که در آستانه فصل سرما میخواست آبش را تخلیه کند.
در همان حین از جوانیاش گفت که خیلی زیبا بوده و فلان. میان آن همه چروک و رفتار دیوانهواری که از او طی یکی دو سال دیده بودم، اینکه او روزگاری برای خودش به قول معروف دافی بوده باشد برایم قابل تصور نبود. عاشق نوشابه بود و هرزگاهی از مرکزی میآمدند و به او سرمیزدند که نمرده باشد. بعد از مدتی هم دیگر درب واحدش باز نشد و نمیدانم چر بر سرش آمد. گاهی اوقات که جنونش به حد اعلا میرسید در راهرو داد میزد حاج آقاااااااااااا! که منظورش من بودم. داشتن ریش بلند، این وصلههای ناجور را به شکل ناجوانمردانهای به آدم میچسباند. اگرچه که به داد و غار او میگفتند اهمیت نباید داد و از عادتش است. تا کمر خم بود و یک طبقه با پلههای تند را نیمساعت طول میکشد بالا برود.
نکته اخلاقی اینکه هر چیزی که الان به شکل فیزیکی دارید بهویژه ظاهر برانگیزاننده، روزی میرسد که از بین رفته و جایش را جنون و دیوانگی ممکن است بگیرد. باقی پند و اندرزهای پدرانه بماند برای بعدا :)
