
? فرانكل در بخش اول كتابِ «در جستجوی معنی» به نکتهی جالبی اشاره میکند. بخشِ اول این کتاب توصیفِ آن چیزی است که در اردوگاههای کار اجباری بر او و دیگران رفته است.
?کتک خورن، انواع بیماریها، کمخوابی و از همه مهمتر اسارت و نداشتنِ چشم اندازی برای رهایی از حسِ «تحقیر شدن» برایش قابل تحملتر بوده است. این تجربهای است که فرانکل در قسمتی از کتاب با خواننده در میان میگذارد. او این مطلب را با بیان یک خاطره گوشزد میکند. در حینِ کار نگهبان با پرتاب سنگ و حالتی تحقیر آمیز بیآنکه صدایش بزند او را متوجه خود میکرده است. آنچه از این رفتار در ذهن او تداعی شده درست مثل وقتی است که با پرتاب سنگ میخواهند حیوانی را از کاری باز دارند و یا در جهت حرکتش تغییری ایجاد کنند. او این رفتار تحقیر آمیز را به مراتب بدتر از کار طاقت فرسا و ناامیدی از آزادی و... میداند.
? چیزی که به ذهنم میرسد این است که برای انجام دادن یا ندادن هر کاری علاوه بر ملاکهای موجود باید یک ملاک دیگر هم در نظر گرفت، «میزان تحقیر شدگی». اگر مقدارش صفر نبود در هرکاری میتوان پرسید: «آیا انجام دادنِ این کار به تحقیر شدنم میارزد؟» مثلاً کسی که در نانوایی به زعم خود زرنگی میکند و نوبت را رعایت نمیکند از چنین مسئلهای غافل است. او حتی لحظهای حساب کتاب نمیکند که آيا نگاه تحقیر آمیز و شاید همراه با توهین کلامی افراد به چند دقیقه دیرتر نان گرفتن میارزد؟
دوران آموزشیِ سربازی سرویس بهداشتی شستن و جارو زدن فی نفسه برایم اهمیتی نداشت. آن چیزی که برایم اهمیت داشت نوعِ دستور دادن مقام ارشدتر بود. آنقدر در نظرم تحقیر شدن آزار دهنده است که کارهای احمقانه را هم به نحو احسن انجام میدادم تا به خاطر کوتاهی یا به تعبیر عامیانه پیچاندن و به تعبیر سربازها چال کردن تحقیر نشوم.
?اگر تحقیر نشدن برایمان مهم و ارزشمند باشد، این ملاک خودآگاه و ناخودآگاه در تنظیم روابط اجتماعیمان و حتی انتخاب شغل و کار موضوعیت پیدا میکند.