همه ما دیدهایم که بعضی از افراد در فضای مجازی عکسهای رنگی به اصطلاح super color از جوانان و دوران قبل انقلاب، به خصوص دهههای 40 و 50، را قرار میدهند و با حالتی طلبکارانه و یا نوستالژیخواهانه قسمت سلطنتطلب متوهم خود را میجنبانند و قصد جنباندن بقیه را هم دارند. سردرمدار این حرکتها هم که بصورت بلند و باسابقه و دارای انگیزه دست به پخش و نشر آن خاطرات و عکسها میکند، شبکههای فارسیزبان خارجنشین و علیالخصوص شبکه manoto است. من اسم این حرکتها را که به تحریک نوستالژیدان(بر وزن چریکدان)افراد است و یا جوانان را به حسرت قبل انقلاب وا میدارد، دکترین «وای دهه 40» میگذارم.

صبر کنید! من فقط قصد نشان دادن بخش بریده شده(برای نزدیک شدن واژه به ذهن شما، crop شده)این دکترین را دارم و علاقهای به دفاع از «جمهوریِ» بعد از «سلطنت» ندارم. این بخش بریده شده که هیچگاه نمایش آن به نفع کسی نیست در بطن جامعه آن روز تا امروز حضور دارد. آن جوانان درون عکسها چه کسانی هستند؟ چند ساله هستند؟ چرا اواخر دهه 50 انقلاب کردند؟ الان کجا هستند؟
پاسخ به سوالات فوق و سوالاتی از این قبیل به نشان دادن پوچ بودن دکترین «وای دهه 40» کمک میکند.
این عکسها معمولا برای اواخر دهه 40 تا اواسط دهه 50 هستند که به ما، ماشینهایی رنگی و لباسهای زیبا و تفریحات جذاب را نشان میدهند و زندگی مسالمتآمیز را به رخ ما میکشند. اما عامل انسانی درون عکسها چه میشود؟ درباره آنها چه صحبتی میتوان کرد؟
درون عکسها جوانانی از 20 تا 30 ساله مشاهده میشوند که میتوان گفت اکثر آنها متولدین سالهای میانی دهه 20 و 30 هستند، همان افرادی که امروز اکثرا پدران ما شدهاند و اتفاقا در اواخر دهه 50، حدودا(با اغماض)60 درصدشان انقلابی بودند. جوانانی که با آخرین مدهای پاریس و آخرین مواد مخدر نیویورکی و آخرین هنر اروپایی و مدرنترین ماشین کف جاده و جدیدترین کنشهای سیاسی و علمی جهان از شلوار! و مدل مو! و ... گرفته تا کمونیست شدن و ماتریالیست شدن و ... سفر به آمریکا با مبلغ اندک و همه و همه سر وکار داشتند و در عکسهای رنگی هم خوش خوش میدرخشیدند و مشروب و سکس و ... و همهچیز داشتند ولی انقلاب کردند. به هر دلیلی که انقلاب کردند، آن دلیل خود جایگزین چیزی بود که آخوندها با انقلابیگری و اسلام و ... خلا آن را پر کردند و جوان متولد دهههای 20 و 30 که در دهه 50 زیست میکردند از حرکتهایی روبنائی و ظاهری، اکثرا به سمت پر کردن خلا خود رفتند و انقلابی شدند.


اما آن خلا فوق برای جوانان دهه 40 و 50 چه بود؟ همان متولدین دهه 20 و 30 دنبال چه چیزی بودند؟
برای پاسخ به این سوال به پدران 50 و خردهای ساله و 60 ساله خودمان باید نگاهی بکنیم. منطق دارند؟تربیت دارند؟آرمانگرایی را ترک کردهاند؟زندگی سنتی را چه؟ اما اگر دقت کنیم به موبایل هوشمند و اینستاگرام هم علاقه دارند و اتفاقا در دهه 60 هم ویدئو را قاچاقی جابجا میکردند و فیلم ممنوعه(که چند سال قبل آزاد میدیدند)را تماشا میکردند. چرا همچنین افرادی انقلاب کردند؟
اگر احساس میکنید جوانان داخل عکسهای شبکه manoto(که حداقل 60-70 درصدشان پدران ما هستند)خیلی متمدن و باشعور و ... هستند و دلیلتان برای این برداشت این است که از عکس اینطور برمیآید باید به حال شما افسوس خورد که هنوز عقلتان به چشمتان است.

آن جوانان، اگر نگوئیم همهشان، اکثرا در دهه 40 و 50 فریدون فرخزاد را بخاطر نوع حرف زدنش، اُبنهای خطاب میکردند، همانها از دستشوئی که میآمدند برایشان شستن دست عجیب بوده است. شاید باورتان نشود ولی در اواسط دهه 40 کنار خیابان ادرار کردن مسئله قبیحی نبود و میشد راحت کنار خیابان اجابت کرد. مسئلهای که در چند سال اخیر برایمان حل شده، همانند قباحت گفتن جوکهای قومیتی، آن زمان امری عادی بوده است. دعوا کردن و خشونت بخرج دادن در هر زمینهای بعنوان راهحل مشکلات از دهه 50 به بعد وضوح کامل دارد که مجری آن هم همان جوانان بودند. متلک انداختن به خانومها آن موقع هم کم نبوده است؛ به زعم خیلیها آن افراد متمدن درون عکسها اینقدر خانومها را با لباس باز دیدهاند که اشباع شده بودند و در کل منطقی بودن و سنتی نبودن و ظاهر مدرن داشتن و ... آن زمان وجود داشت.

همه موارد فوق محصول بیبرنامگی دولت پهلوی برای آموزش درست و هویتبخشی به جوانان متولد دهههای 20 و 30 بود. دولت پهلوی تاوان بیبرنامگی برای باطن آن قشر جوان را با موجسواری آخوندها بر قشر جوان بظاهر مدرن بیهویت داد و سقوط کرد و این درحالی بود که تفاوت متولدین دهه 30 و 40 امروزه بصورت مشهود قابل درک است. شاهی که در دهههای 20 و 30 یا مشغول تثبیت حکومت خود و یا مشغول توسل به کودتا بود، قطعا برای متولدین دهههای ملتهب کشور خود برنامهای نداشت و میشود گفت از مردم عقب افتاد نه در ظاهر که در باطن. اما متولدین دهه 40 و 50 با برنامه رشد کرده و تربیت شدند و از کانون پرورش فکری تا کاخ جوانان و ... تا تقسیم دورههای آموزشی برای تدریس سبکزندگی(دوره راهنمایی) و اختلاط کلاسها برای آموزش انسانیت به جای جنسیت و آموزش تفکر بهتر و هویت والاتر نسبت به متولدین دهههای قبل را داشتند.

قطعا موارد استثنائی هم همیشه وجود دارند اما بصورت کلی و بصورت برداشت حداکثری از این قشر که حاصل مطالعه و بررسی چندین ساله من در تجربیات زیست خودم تا مطالعات و مصاحبه و معاشرت با متولدین دهههای 20 و 30 و 40 و 50 است میتوان گفت که بیهویتی و بیآموزشی و باسمهای بودن متولدین دهه 20 و 30 و تناقضات مداوم آنها با خود و جامعه، همان خلأیی بود که توسط آخوندها پر شد و جو حاصل به انقلاب ختم گردید.
درون آنها باری به هر جهت اما در قید و بند سنت با ظاهری روکش شده که مدت زمان زیادی بین سنت و مدرنیته توسط حکومت پهلوی نگه داشته شده بود باعث شد تا فسادی عظیم را رقم زنند چون بلد نبودند فکر کنند و مستقل بیاندیشند. این بخش همواره از عکسهای شبکه manoto و دکترین «وای دهه40» حذف شده است تا فقط ما را قلقلک دهد و اهداف مسخرهای را دنبال کند.
طرحی نو برای درون و باطن متولدین دهه 70 و 80 و 90 لازم است؛ هرکس آن را فراهم کند برنده میشود.