بهمن ۹۸ _ مترو تهران
از توی مترو یک عکسی گرفتم که تاریخی شد. یعنی توی تاریخ پیج اینستاگرام خودم تاریخی شد. آدمهایی که ماسک زده بودند و توی آن روزهای تازه ابتدای کرونا با ترس و لرز سوار مترو شده بودند و میشد توی چشمهاشان دودلی و ترس را با هم دید و هر کدام سرشان توی گوشی خودشان بود و هیچکس سرش را بالا نمیگرفت. زیر عکس نوشته بودم که بالاخره بهار خنده میزند و ارغوان میشکفد و دیو پلیدیها میرود پشت کوهها و ازین جور حرفهای رمانتیک و امیدبخش.
آن موقع هنوز نمیدانستم که تا چند ماه بعد گوشی موبایلم که حالا دو تا شدهاند از زور فشار قرنطینه و دورکاری و احتیاج، قرار است چه نقشی توی زندگی من، ما، بازی کنند.

سرخپوستها با دود به هم علامت میدهند!
وقتی مجبور شدم با واتساپ عموی کوچکترم که توی خانه با ننه (مامانبزرگ) زندگی میکند، سال نو را به ننه تبریک بگویم، بغض گلویم را فشرده بود. هیچوقت فکر نمیکردم یک سالی بشود که نتوانم روز اول عید ننه را بغل کنم و بوی تن و لباسش را که با بوی تمیزی و قرمهسبزی قاطی شده توی ریههایم بکشم. یعنی وقتی تماس واتساپ را قطع کردم زدم زیر گریه! آرزو کردم که مثلن واتساپ یا هر اَپ دیگری میتوانست بوها و حس لامسه را منتقل کند.
یک جایی همین چند وقت پیش خواندم که آدمها دچار فقر عاطفی میشوند در آینده و به واسطهی پاندمی کرونا! حتی توی بعضی از تحقیقات هم نشان دادهاند که اگر بچهی آدم را بغل نکنی (نوزاد ) ولو اینکه همه چیزش رو به راه باشد، نوزاد زنده نمیماند. حالا نمیخواهم صحت این چیزها را اینجا واکاوی و اعتبار سنجی کنم، ولی جای بغل کردن و بوسیدن و بوئیدن توی عید امسال خیلی خالی بود.
تمام عید حس سرخپوستهایی را داشتم که از راه دور با دود برای هم پیام میفرستند. با هر تماس تصویری حس میکردم کلاه پر عقابم را میگذارم روی سرم و به اَبر بزرگ وصل میشوم (منظور اصلن فضای ابری اینترنت نیست) و با دود با دوستانم خوش و بش میکنم و سر به سرشان میگذارم.
حتی وقتی که دایی هادی توی آن سر دنیا مُرد و با زوم توی مراسمش شرکت کردیم و خیلی از اقوام هم بودن، اقوامی که شاید سالها بود از هم خبر نداشتیم و توی یک مراسم حضوری معمولی هم همدیگر را نمیدیدیم؛ حس یک سرخپوست متعجب از تکنولوژی را داشتم، هیچوقت فکر نمیکردم که یک زمانی برسد که توی یک تشییع جنازهی مجازی شرکت کنم.
حالا که کارمان از علامت دادن با دود و نامه بستن به پای کبوترها و بعدها تلگراف و تلفن به واتساپ و تلگرام و گوشیهای هوشمند رسیده خوشحالم.
در علم روانشناسی به نیاز ویژهی انسان به برقراری ارتباط موثر و معنادار با همنوع خودش تاکید ویژهای شده، اینکه گوشیها ارتباط آدمها را مفیدتر و گویا کردهاند جای شکی باقی نمیگذارد.
توی چند هزار سال پیش ارسطو هم تاکید کرده که انسان حیوان ناطق است. یعنی نیاز دارد فکر کند (طبق گفتههای سوسور زبان پایهی تفکر انسان است و بدون وجود زبانی مشترک برای بیان مفاهیم، شکلگیری تمدنها امکانپذیر نبود)! انسان از همان اول فهمیده که باید با دیگران ارتباط برقرار کند و نقشه بکشد که چطور برای تامین غذای روزهای سخت یک ماموت را از پا در بیاورد.
میشود گفت که آدمها با موبایلهاشان ماموت کرونا را از پا در آوردند. حالا اگر نتوانستند جلوی پاندمی کرونا را بگیرند ولی توانستند کمترش کنند. تصور کنید یک نفر بعد از مرگ خیلی از آدمهای شهر ووهان خودش را نفس نفس میرساند مثلا به پکن و خبر ویروسی شدن شهر را میداد!! نصف آدمهای راهابریشم که میمردند تازه خبر یک چیزی به اسم کرونا به طهران یا طبرستان میرسید!
آدمها نتوانستند کرونا را توی همان ابتدای کار محو کنند؛ ولی تعدیلش کردند، مسخرهاش کردند و شکستش دادند این غول پر شاخک و دم را.
همین موبایلهایی که توی دست همه است ابزاری برای اطلاعرسانی شدند و ابزاری برای رفع دلتنگیها و روحیهدادن به خود؛ وگرنه کرونا هم مثل آنفولانزای اسپانیایی توی سال ۱۹۱۹ میتوانست خیلی تلفات جانی و قطحی وحشتناکی را به بار بیاورد.

خواب زمستانی توی غارهای لاسکو و آلتامیرا
توی غارهای اسپانیا که محل زندگی انسانهای اولیه هم بوده شواهدی به دست آمده که نشان میدهد انسانها به خواب زمستانی فرو میرفتند.
خودم را بدون موبایل توی قرنطینه که تصور میکنم چشمهام روی هم میافتد و به انسانهای اولیه حق میدهم که بخواهند کل زمستان را توی غار سوت و کور و بیهیجاناشان بخوابند.
نه موبایلی، نه شبکههای اجتماعیای، نه فیلمی، نه دوستی و آشنایی که بشینی شبهای طولانی قرنطینه باهاش چت کنی، نه گوگلی که بروی دستور پخت نان را از تویش در بیاوری و بیفتی به جان نان و کیک پختن و کارهای نکرده...انسانهای اولیه حق داشتند که کل زمستان را بخوابند. فکر کن کل زمستان توی غار فقط به چشمهای خواهر یا برادر یا همسرت زل بزنی (چون از یک جایی به بعد حرفهای حتی دو دلدادهی عاشق رومئو و ژولیتوار و یا نسخهی وطنیاش شیرین و فرهاد هم تمام میشود ) آدمها اول خمیازه میکشیدند، بعد چرت میزدند و بعد تا خودِ خود بهار میخوابیدند.
گوشیها ما را سرگرم کردند؛ پدرها و مادرها را توی خانه بند کردند چه با انذار و هشدار چه با تشویق و رفع دلتنگی از طریق تماسهای تصویری.
آخر آدم چقدر میتواند دور آتش بنشیند و قصههای تکراری بشنود. یک صدای تازهای، پادکستی، تجربهی جدیدی چیزی لازم است که انسان را توی غار قرنطینه نگه دارد و نگذارد فاجعه به بار بیاید. بعدها اگر فرزندی داشتم برایش تعریف میکنم از این شبهای قرنطینه که با گوشی گذشت و خوش هم گذشت! هرچند ممکن است بعضیها فکر کنند این گوشیها و فضای مجازی میتواند خیلی زیانبار هم باشد که به نظر من شمشیر دو لبه است.
دیگر اینکه انسان اولیه غارنشین اگر موبایل و اینترنت داشت هیچوقت به خواب زمستانی نمیرفت.

از کار توی مزرعه تا کار توی zoom!
قبلن چندتایی مصاحبه اسکایپی و چندتایی پروژه دورکاری داشتم. ولی این حجم از کار کردن توی zoom و جلسه گذاشتن و بالا و پایینکردن بازار سرمایه و تب بورس که وسطها و اولهای کرونا همه رو گرفته بود و چیزهای دیگربیسابقه بود.
اینکه بابام را میدیدم با شلوار راه راه گشاد که تا زیر بغلش بالا کشیده نشسته بود و مثل گرگ والاستریت از توی تلفن همراهش کالا خرید و فروش میکرد کیف میکردم.
اینکه فقط کافی بود دو دقیقه قبل از شروع کار بیدار شوم و تا لپتاپ بالا میآید یک دستی به سر و گوش بالا تنهام بکشم و پایینتنه راحت و آزاد باشد کیف میکردم.
اینکه کرونا باعث نشد که کارها و ادارات و مدارس تعطیل شود ناراحت بودم ولی دور از شوخی، اینکه این وسایل ارتباطی توی سرتاسر دنیا چرخ اقتصادی را تا حدودی پویا نگه داشتن و باعث شدن کارها سر و سامان بگیرد و یک چیزهایی پیش برود قابل تقدیر و تعجب است.
یک اشکالهایی هم بود... مثلن اینکه دوس داشتم محیط یک مقدار سه بعدیتر باشد مخصوصن توی جمعشدنهای مجازی با دوستان و خانواده! که فقط یک تصویر خشک نباشند پشت یک شیشه! مثل این بازیهای چند بعدی باشند. مثل صدای asmr! زندهتر و گویاتر!!
یا مثلا کاش میشد صفحهی موبایلمان به دیوایس موبایل و اسکرین وابسته نبود،؛ میتوانست توی فضای خالی جلوی رویمان باز شود و فقط خودمان میتوانستیم ببینیمش و مجبور نبودیم اینقدر به این اسکرینها زل بزنیم و خیلی چیزهای دیگر...
به امید بو و مزه و حسهای چند بعدی و صفحههای موبایل جلوی رو باز شونده با قابلیت سکیوریتی بالا...
مرسی از موبایل و گجتهای الکترونیک که تنهامان نگذاشتند و رهامان نکردند تا در تنهایی خودمان غرق شویم و به خواب کرونایی فرو برویم.

با اینکه طولانی بود ولی اگر دوستش داشتید لایک و کامنت شما خوشحالم میکنه