تصویر گنبد طلایی امام زاده عبدالحق (برادر علی بن موسی الرضا) واقع در زیرآب شهرستان سوادکوه، استان مازندران، در سال ۱۳۹۲ شمسی.
این امامزاده از دیرباز به عنوان یک مکان مقدس برای مردم شهرستان و استان بحساب میآمده و هرساله شاهدخیل عظیمی از مهمانان و زایران میباشد. هم چنین این امامزاده محل یکی از بزرگترین میعادگاههای استان مازندران در روز عاشوراست. به گونهای که دستههای عزاداری از محلات اطراف به سمت زیراب و محل امامزاده روانه میگردند.
محله قدیمی آلاشت با ثبت ملی ۸۶۷، در ۳۵ کیلومتری پلیسراه آزادمهر قرار دارد. این محله در منطقهای کوهستانی و جنگلی واقع شده و خانههای آن اغلب از خشت خام ساخته شده و بام آنها نیز با تخته پوش پوشانده شدهاست. کوچههای محلات قدیمی، باریک، سنگی و شیب تندی دارند. زادگاه بنیانگذار پهلوی در این محله قرار دارد. این خانه امروزه به عنوان موزه مردمشناسی در خدمت عموم مردم جهت بازدید قرار میگیرد.
این پل در زمان رضاشاه، بر روی دره ورسک منطقه سوادکوه ساختهشد و در زمان جنگ جهانی دوم به پل پیروزی معروف شد. پل ورسک با دهانهای به طول ۶۶ متر و ارتفاع ۱۱۰ متر یکی از بزرگترین شاهکارهای مهندسی طول خط آهن شمال است.
?
قلعه کنگلو در ۳۹ کیلومتری شهر پل سفید، ۱۳ کیلومتری جاده دوآب-خطیرکوه در کنگلو بر بالای صخره ای عظیم قرار دارد. قلعه کنگلو از دوران ساسانیان به جا ماندهاست. این قلعه به عقاب پیر مازندران شهرت داشته و تحت شماره ۲۷۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. نمای خارجی قلعه را یک باروی عظیم سنگی تشکیل میدهد که در قسمت میانی و طرفین آن، برجهای دیدهبانی تشکیل شدهاست. فضای داخلی این قلعه با توجه به بقایای آن، مدور و در دو طبقه ساخته شده بود که قسمت عمده آن ازبین رفته و درحال ویرانی است.
?
قلعه گردن عباسآباد که یکی از مرتفعترین قلههای سوادکوه میباشد.
که در مقابل قلعه پرستوک قرار داشته و کوچکتر از آن است پلان دارای شکل مدور با یک دروازه میباشد. در فاصله ۱۰ متری بیرون دیوار چاهی قرار داشته که آب قلعه را تأمین میکرد. بهدلیل وضعیت منطقه این احتمال وجود دارد که سنگهای این بنا از فاصله ۱۵ کیلومتری با دست به دست کردن توسط سربازان و کارگران بر پایکار رسیدهاست.
در تاریخ تبرستان ابن اسفندیار از وقایع قرن دوم گرفته تا هفتم بارها از قلعهای به نام قلعه کیسلیان یاد شدهاست. به زعم ابن اسفندیار کیسلیان مرکب از کیه به معنی خانه یا قلعه و سلیان است که سلیان نامی در دورهٔ ساسانی آن را بنا کردهاست. بسامد نام کیسلیان در تاریخ تبرستان نشانگر اهمیت ویژهٔ این منطقه بودهاست. واژهٔ کیسلیان امروزه به صورت کسلیان تلفظ میشود و قلعه کیسلیان نیز به «قلعه حسنبور» معروف شدهاست. این قلعه بین بهمنان و سرخکلا قرار دارد و ثابت شدهاست که قدمت آن به دورهٔ ساسانی میرسد. این اثر در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۳۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
با تحقیق در پلان آن مشخص شده که بنا بر روی چهار نیل پایه قوی قرار داشته و دارای دو دروازه و چهار برج نگهبانی بودهاست.
«قلعه حسنبور» در واقع در «ملکلیلی» با مساحت بیش از ۱۵۰۰ متر و در فاصله ۷ کیلومتر از شمال سرخکلا و جنوب بهمنان در ارتفاع ۱۰۰۰ متر از سطح دریا و در عمق جنگلهای سرخکلا و بهمنان و مشرف به دشت مازندران واقع شدهاست.
با توجه به شواهد موجود و در مقایسه با سبک معماری قلعههای مشابه بمانند کنگلو بیانگر احداث آن در عهد ساسانی و قبل از اسلام میباشد و قدمتی در حدود ۱۵۰۰ سال برای آن متصور میشود. قطر پایهها و دیوارههای قلعه در برخی نقاط به ۵ متر هم میرسد که مصالح بهکار رفته در آن سنگ، آجرها در ابعاد مختلف و ساروج است. در محوطه قلعه آثار زیادی از سفالهای ناودانیشکل دیده میشود و در مرکزیت بنا آبانباری با حجم خیلی زیاد وجود داشته که شواهد گویای وجود سیستم پیشرفته جمعآوری و انتقال آب باران به مخزن اصلی و استفاده آب در طول سال میباشد که دوام سفالها و استحکام آن پس از قرنهای متمادی و همچنین طراحی مهندسی مخزن و سیستم انتقال آب جای افتخار و تحسین دارد.
در ضلع شرقی قلعه درب ورودی وجود داشته که بقایای آن نشانگر تشابه با قلعههای یونان باستان است. دو برج نگهبانی در طرفین قلعه همچنان پابرجا هستند و از قطورترین و محکمترین نقاط قلعه بهشمار میروند. این قلعه با وجود اتاقهای زیرزمینی و دالانها نشان دهندهٔ سکونت حاکم و خانواده و درباریان میباشد و قلعهٔ دیگری با مساحت کوچکتر در فاصله حدود ۵۰ متری در ضلع شمالی با ارتفاع کمتر قرار دارد که به احتمال فراوان وظیفهٔ نگهبانی از قلعه اصلی توسط سربازان را بر عهده داشتهاست.
باوجود ثبت این اثر به عنوان میراث ملی متأسفانه هیچگونه اطلاعات مکتوبی در میراث فرهنگی موجود نمیباشد و کارشناسان و مسئولین میراث فرهنگی به تاریخ و سرگذشت این قلعه در طول سالیان اخیر بههیچ وجه نپرداختهاند و کمکم با ریزش تکههای قلعهٔ حسنبور، نام آن هم بدست فراموشی سپرده خواهد شد. به دلیل عدم مراقبت و شرایط فرسایشی اقلیم رطوبتی و همچنین رویش درختان تنومند جنگلی و آسیبهای ناشی از فشار ریشههای این درختان و حفاریهای غیرمجاز انسانی، متأسفانه از همه جوانب به شدت مغلوب فرسایش و تخریب قرار گرفته و اکنون پس از گذر قرنها حدود ۸۰ درصد این اثر ارزشمند و باستانی از بین رفتهاست.
آبانبار قلعه: مخزن ذخیره آب و استفاده در طول سال، قابلیت ذخیره حجم بسیار زیادی آب باران و برف را در فضایی خنک را دارا بود. جدارهٔ داخلی آبانبار از آجرهای صفحهای به ضخامت حدود ۵۰ سانتیمتر تشکیل شده و قسمت خارجی آن از سنگ و ساروج است.