زنگبار یا آنطور که مردمانش میگویند Zanzibar مجمع الجزایری است متشکل از ۵۰ جزیره که در فاصله ۳۶ کیلومتری ساحل شرقی تانزانیا قرار گرفته است. جزیره اصلی حدود ۲۴۶۱ کیلومتر مربع مساحت دارد و دارای حدود ۱٫۳ میلیون نفر جمعیت است. آب و هوایی معتدل و تقریبا یکنواخت در کل سال دارد که کمینه و بیشینه دما ۲۲ و ۳۳ درجه سانتی گراد است.
مثل بقیه قسمتهای کشور تانزانیا به زبان سواحیلی حرف می زنند و اصیل ترین لهجه را متعلق به مردمان این جزیره می دانند. حدود ۹۹ درصد بومیان جزیره مسلمان اهل تسنن هستند و بسیار به رسوم دینی مقید. عمده درآمد مردم این جزیره وابسته به صنعت گردشگری است. واحد پول کشور تانزانیا شیلینگ تانزانیاست که در سال ۱۳۹۴ هر دلار آمریکا معادل ۲۱۰۰ شیلینگ بود.
سابقه تاریخی ارتباط ایرانیان و مردم زنگبار از جاذبه های خاص آن برای من بود. شاید شروع ارتباط تجاری ما با این جزیره را نتوان به درستی تعیین کرد اما این ارتباط چنان پر رنگ است که صدها کلمه فارسی را در زبان آنها می توان یافت. نیز طایفه ای که پسوند شیرازی در فامیلی شان دارند در این جزیره زندگی میکنند که گواه این سبقه تاریخی است.
چنانکه گفته می شود در حدود قرن هشتم هجری در زمان حکومت آل بویه حاکم ایالت شیراز به نام علی ابن سلطان حسین با هفت کشتی و هفتصد همراه به زنگبار مهاجرت می کند و برای همیشه در این جزیره ساکن می شود. حاصل این مهاجرت طایفه ای به نام شیرازی ها است که در دوره های طولانی از اعتبار و احترام زیادی در این جزیره برخوردار بودند و نقش بسزایی در تجارت ایفا می کردند.
از قرن هشتم تا قرن پانزدهم این جزیره مرکز تجارت برده، طلا و چوب بوده است. در قرن شانزدهم به استعمار پرتغالی ها در می آید که آثاری چون old fort از آثار بجا مانده از آن دوره است. در اواسط قرن شانزده اعراب سلطان نشین عمان زنگبار را تصرف می کنند تا اینکه در اواسط قرن ۱۹ انگلستان به بهانه رهانیدن این جزیره از دست اعراب زنگبار را تصرف کرد.
انگلستان تا سال ۱۹۶۳ زنگبار را تحت تصرف خود داشت تا اینکه در آن سال با ادغام کشور تانگانیکا و زنگبار، کشور تانزانیا تشکیل می شود. شاید بتوان گفت مهمترین فایده حضور انگلیسی ها در زنگبار ممنوع کردن تجارت برده بود که البته با اهداف انسان دوستانه نبوده بلکه بیشتر با هدف ضربه اقتصادی زدن به اسپانیا و پرتغال بود که از برده ها در استعمار هرچه بیشتر در آمریکای جنوبی بهره می بردند.
?
روز اول: رسیدن به نایروبی
حدود ظهر پرواز ما به زمین نشست. با یک مشورت با دوستان به این نتیجه رسیدیم که بجای پرواز، بصورت زمینی به تانزانیا و سپس زنگبار برویم. همان بعدازظهر یک مینی بوس که در آن تعدادی مجارستانی هم بودند گرفتیم و زمینی به سمت مرز نامانگا راهی شدیم. این مرز نزدیک قله کلیمانجارو است و نمای زیبایی به آن دارد. مرز بسیار آشفته بود و به نظر خیلی بی در و پیکر تر از آن بود که اگر بدون گرفتن ویزا رد شویم کسی متوجه شود. به هر حال با پرداخت ۵۰ دلار ویزای تانزانیا در پاسپورت چسبانده شد و وارد تانزانیا شدیم. تا مرز حدود سه ساعت در راه بودیم و همین حدود هم طول کشید تا به شهر آروشا، مهمترین شهر شمال تانزانیا برسیم. به نظر می رسید شهر بسیار ناامنی است. به یک هاستل محقر رفتیم و خوابیدیم.
روز دوم: رسیدن به زنگبار
ساعت شش صبح به ایستگاه اتوبوس که درست جلوی هاستل ما بود رفتیم و نیم ساعت بعد عازم دارالسلام بودیم. برای خرید بلیت نزدیک بود سر ما کلاه بگذارند. البته در تانزانیا همه میخواهند سر توریستها کلاه بگذارند. همه (بهتر است همه نگویم، یک در هزار آدم سالم و صادق پیدا میشود) به توریست به چشم اسکناس نگاه میکنند و البته به بدوی ترین شیوه ممکن در این تلاش دست و پا میزنند.
وقتی داشتیم می رفتیم بلیت بخریم یک نفر گفت من آدرس دفتر فروش بلیت را بلدم بیایید راهنمایی کنم، که البته فقط دنبال پورسانت گرفتن از بلیت بود. بعد در باجه به زبان محلی چیزی به مسئول پشت میز گفت. ما هم کلی چانه زدیم و با تخفیف بلیت خریدیم. در حین پرداخت پول دیدم که یک فرد محلی نصف ما پرداخت کرد و اعتراض کردم و تازه فهمیدم به ما گران می فروخت و رفتیم از باجه دیگری بلیت خریدیم.
ساعت ۶:۳۰ دقیقه اتوبوس حرکت کرد. جاده تقریبا آسفالته بود. در بخش های زیادی اتوبوس مجبور بود صدها متر از جاده خارج شود در خاکی طی مسیر کند و دوباره به جاده باز گردد. دست اندازهای بزرگ که همه را تا سقف پرتاب میکرد، ایست بازرسی های متعدد، آهنگ یکنواخت و گوشخراش بدون تغییر ریتم تحمل مسیر را سخت میکرد اما دشتهای سرسبز و کوهستان های زیبا و مزارع کران تا کران آناناس شوقی ایجاد میکرد تا سختی راه کمتر جلوه کند.
حدود ساعت ۳ بعدازظهر به دارالسلام رسیدیم و با حداکثر عجله ممکن به سمت اسکله حرکت کردیم تا به آخرین اتوبوس دریایی که ساعت ۱۵:۳۰ به زنگبار حرکت میکرد برسیم. بلیت ۳۵ دلار بخش اکونومی و ۴۰ دلار VIP بود. البته با هواپیماهای ملخی که هر نیم ساعت به سمت جزیره پرواز میکرد و ۶۵ دلار بود هم می توانستیم برویم اما تصمیم گرفته بودیم بسیار صرفه جویی کنیم.
پس از جدا شدن اتوبوس دریایی از اسکله از کابین خارج شدیم و بر روی عرشه جلویی آمدیم. امواج اتوبوس دریایی را حسابی تکان میداد و حال بسیاری از مسافران به هم خورده بود اما من که قبلا هم سابقه در دریانوردی داشتم هیچ مشکلی نداشتم. دو ساعت بعد به اسکله زنگبار رسیدیم.
?
از قبل شماره تلفن یک نفر به اسم سلوم که در کوچ سرفینگ Coach Surfing عضو بود و منزل رایگان در اختیار توریستها میگذاشت را گرفته بودم و به محض رسیدن با او تماس گرفتم و دنبال ما آمد. به منزلش که در وسط بافت تاریخی شهر سنگی یا همان استون تاون Stontown قرار داشت رفتیم و پس از گذاشتن وسایل بیرون زدیم.
جزیره زنگبار داری شهری به همین نام در غربیترین بخش خود است و به بافت تاریخی آن، شهر سنگی میگویند که وجه تسمیه آن بنا شدن بیش از ۱۰۰۰ خانه با سنگهای مرجانی است. تنها یک کیلومتر طول و هفتصدمتر عرض دارد و در سال ۲۰۰۰ از طرف یونسکو به عنوان سایت میراث جهانی ثبت گردید.