سفر امسال رئیسجمهور به نیویورک در حالی انجام شد که ایرانیان عزادار شهادت جمعی از هموطنان در حادثه تروریستی اهواز بودند. از طرفی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در توئیتی روحانی را یک "مرد دوستداشتنی" خوانده و مدعی شده بود که تقاضای دیدار با ایرانیها را رد کرده است. رئیس جمهوری اسلامی ایران در حالی عازم آمریکا شد که تلاش داشت در دیدارها و سخنرانیهای خود خروج آمریکا از برجام را محکوم کرده و از مواضع ایران در روابط بینالمللی خود قاطعانه دفاع کند.
به گزارش ایسنا، صبح یکشنبه اول مهر (به وقت تهران) رئیسجمهور با حضور علیاکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل و بدرقه رسمی اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیسجمهور و جمعی از معاونان و وزیران کابینه برای شرکت در هفتاد و سومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد فرودگاه مهرآباد تهران را به مقصد نیویورک ترک کرد. روحانی پیش از ترک تهران در جمع خبرنگاران اهداف سفر به نیویورک و شرکت در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد را تشریح کرد.
محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه، محمود واعظی رئیس دفتر رئیسجمهور، مجید تختروانچی معاون سیاسی دفتر رئیسجمهور و سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه، رئیسجمهور را در این سفر همراهی میکردند.
حسن روحانی برنامه فشرده کاری خود را در سفر به نیویورک، از ساعت ۸ بامداد دوشنبه و با جلسهای با شماری از مدیران رسانه های آمریکایی آغاز کرد. گفتوگو با شبکه تلویزیونی "ان.بی.سی"، دیدار با مدیر اجرایی صندوق بینالمللی پول، رئیسجمهور کوبا و سخنرانی در اجلاس صلح برای بزرگداشت نلسون ماندلا از جمله برنامههای صبح دوشنبه رئیسجمهور بود. این برنامهها در عصر همان روز با دیدار رئیس کمیته بینالمللی المپیک، رئیسجمهور بولیوی، رئیس اجرایی دولت افغانستان، رئیسجمهور ترکیه و در نهایت با شرکت در نشست جمعی از نخبگان سیاست خارجی آمریکا ادامه یافت.
روز سه شنبه هم برنامه فشرده کاری رئیسجمهور، با گفتوگویی با شبکههای تلویزیونی "سی.ان.ان." و "پی.بی.اس." آمریکا آغاز شد و پس از آن نیز با حضور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، تازهترین مواضع و دیدگاههای ایران را در ارتباط با مسائل منطقهای و بینالمللی تشریح کرد. دیدار با نخستوزیران انگلستان، ارمنستان، بلژیک و نروژ و رئیسجمهور فرانسه و شرکت در نشست مشترکی با شماری از رهبران مسلمان آمریکا پایانبخش برنامههای روز سهشنبه روحانی بود.
همچنین رئیسجمهور روز چهارشنبه با نخستوزیران مالزی، ژاپن و ایتالیا و رئیسجمهور سوئیس دیدار و گفتوگو کرد. روحانی عصر چهارشنبه با دبیر کل سازمان ملل متحد و رئیسجمهور ونزوئلا دیدار و در یک کنفرانس مطبوعاتی شرکت کرد.
رئیس دولت دوازدهم عصر یکشنبه (به وقت محلی) وارد فرودگاه جان اف کندی نیویورک شد و در گفتوگو با خبرنگاران، اظهار کرد: سفر همچون سالهای گذشته برای شرکت در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل و ملاقات با برخی سران کشورها انجام میشود و همچنین جلسات و مصاحبههایی در حاشیه مجمع عمومی خواهیم داشت. هدف ما این است که سیاستهای جمهوری اسلامی ایران نسبت به منطقه و جهان را در مجامعی که پیش رو داریم، تبیین کنیم.
وی با اشاره به اینکه حال و هوای امسال با سالهای گذشته متفاوت است، گفت: متاسفانه آمریکاییها از بسیاری از تعهدات خودشان در سراسر دنیا سر باز زدند که از جمله آنها تعهداتی بوده که در برجام داشتند و امسال فرصتی است تا تخلفات و نقض مقررات بینالمللی آنها بهتر تبیین شود.
اولین دیدار رئیسجمهور در نیویورک صبح دوشنبه با "جمعی از مدیران ارشد رسانههای آمریکایی" صورت گرفت که روحانی در این دیدار در پاسخ به پرسشی درباره دیدار احتمالی با رئیسجمهور آمریکا، همانطور که میان رهبران کرهشمالی و آمریکا بعد از یک سلسله لفاظیها چنین دیداری انجام گرفت، عنوان کرد: تشبیه این دو مساله خیلی دقیق نیست. از سال گذشته تاکنون رئیسجمهور آمریکا از یک توافق بسیار مهم بدون هیچ دلیل خارج شده و مردم ایران را تحریم و تهدید کرده است و این اقدامات بسادگی قابل چشم پوشی نیست. کره شمالی با ماجرای ایران کاملا متفاوت است.
وی ادامه داد: ترامپ در حقیقت چند اقدام بسیار نادرست را علیه ایران و ملت ایران انجام داده است. او بیدلیل از توافق برجام خارج شده، ملت ایران را بدون هیچ دلیلی تحریم و تهدید کرده و در امور داخلی ما دخالت میکند. قبل از هر بحثی این اقدامات نادرست باید جبران شود.
روحانی در پاسخ این پرسش که اگر اروپاییها هم در موضوع برجام به آمریکا بپیوندند ایران چه اقدامی انجام خواهد داد، خاطرنشان کرد: ایران تاکنون به تعهدات خود به برجام پایبند بوده و اگر پنج کشور به تعهداتشان پایبند باشند میتوانیم آن را حفظ کنیم و اما اگر شرایط دیگری پیش بیاید، به طور طبیعی ما هم در آن شرایط تصمیم خود را اتخاذ میکنیم. نکته بعدی این است که یک بار آمریکا، اروپا و دیگران با هم برای چند سال ایران را تحریم کردند و نتیجه را دیدند و در نهایت نیز پای میز مذاکره آمدند و این تجربه تلخ، برای بار اول نیست و قبلا تکرار شده است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره نقش برخی کشورها در حادثه تروریستی اهواز تاکید کرد: در اهواز یک جنایت بزرگ تروریستی انجام شد و متاسفم که برخی کشورها از عبارت حمله تروریستی امتناع میکنند و این بدان معنا است که نمیخواهند همه یکسان با همه تروریستها در دنیا مبارزه کنیم.
رئیسجمهور افزود: در همان ساعت اولیه یک گروه تروریستی وابسته به بیگانگان مسئولیت این جنایت را بر عهده گرفته و ما همان گروه را مسئول میدانیم و شواهد نیز تاکنون همین موضوع را تایید میکند و البته بررسیهای ما در ابتدای راه است. افراد مظنون دستگیر شده و بازجوییها ادامه مییابد تا دقیقا معلوم شود چه افراد و با چه وابستگیهایی این عملیات را انجام دادهاند.
روحانی با بیان اینکه آمریکاییها از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون پیوسته از گروههای تروریستی ضدایرانی حمایت و پشتیبانی کردهاند، یادآور شد: آمریکاییها در حوادث گذشته هم همواره حامی گروههای تروریستی بودهاند که علیه مردم ایران تلاش کردهاند و گروهی از آن تروریستها هماکنون نیز در آمریکا فعالیتهای سیاسی و تبلیغاتی میکنند. آمریکا نمیتواند نسبت به عملیات تروریستی که نقض همه مقررات بینالملل است، بیتفاوت باشد.
وی همچنین بیان کرد: یکی از مقامهای آمریکا در روزهای اخیر و در پی حادثه تروریستی اهواز حرف تکاندهندهای زده و ضمن حمایت از ترور و تروریستها، دولت ایران را مسئول این ترور دانسته است! اگر ما این حرف را راجع به عاملان عملیات تروریستی ۱۱ سپتامبر بزنیم مردم آمریکا چگونه قضاوت خواهند کر؟ اگر اینطور باشد آیا میتوان گفت هر اقدام تروریستی که در کشورهای اروپایی و سایر کشورها روی میدهد مسئولیتش با دولتهایی است که کشورشان قربانی تروریسم شدهاند؟
پس از این دیدار در صبح دوشنبه رئیسجمهور در اجلاس "صلح برای بزرگداشت نلسون ماندلا" که در مقر سازمان ملل متحد برگزار شد، شرکت کرد و در این اجلاس با تاکید بر اینکه درمان نژادپرستی، بیگانههراسی، خشونت و نفرتپراکنی را باید در گفتوگو، مدارا و مردمسالاری جستجو نمود، اظهار کرد: این همان راهی است که ماندلا با شجاعت به دولتمردان واقعی نشان داده است.
وی همچنین گفت: این یک واقعیت تاریخی است که دولتمردان بزرگ به جای "دیوار"، "پل" میسازند. هر اندازه نژادپرستی، تبعیض نژادی و بیگانههراسی ایجاد دیوار میان ملتها را آسان میسازد، گفتوگو، مدارا و همزیستی مسالمتآمیز خمیرمایه بنای پل میان اختلافات و دودستگیها است. به جرات میتوان گفت که نلسون ماندلا یکی از بزرگمردان تاریخ معاصر بود که ایجاد صلح و دوستی را نه یک مصلحت بلکه ضرورتی قطعی میدانست.
دیدارهای دوجانبه رئیسجمهور با مقامات مختلف از همان صبح دوشنبه آغاز شد. روحانی در اولین دیدار خود با "کریستین مادلین اودته لاگارد" مدیر اجرایی صندوق بینالمللی پول عنوان کرد: جمهوری اسلامی ایران علاقهمند است روابط خود را با نهادهای پولی جهانی از جمله صندوق بینالمللی پول گسترش داده و از نظرات مشورتی این صندوق برای پیشبرد برنامههای اقتصادی خود بهره بگیرد.
وی با بیان اینکه مسئولیت اصلی صندوق بینالمللی پول حمایت از اعضایش در برابر تهاجم غیرقانونی و تحریمهای بانکی و پولی است، تاکید کرد:صندوق بینالمللی پول باید نشان دهد که میتواند نقش خود را برای ثبات اقتصادی یک عضو ایفا کند و امیدوارم در این عرصه گام مثبتی بردارد.
خانم لاگارد هم در ابتدای این دیدار با ابراز تسلیت به ملت و دولت ایران به مناسبت شهادت جمعی از هموطنان در حادثه تروریستی اهواز گفت: ماموریت صندوق بینالمللی پول، برقراری ثبات مالی و رشد اقتصادی در جهان است. این صندوق به همکاری خود با ایران و ادامه وظایفش در این عرصه ادامه خواهد داد.
روحانی صبح دوشنبه در دیدار با "میگل دیاز کانل" رئیسجمهور کوبا با اشاره به ضرورت تلاش در راستای توسعه و تقویت مناسبات و همکاریهای ایران و کوبا، گفت: باید از ظرفیتهای موجود در دو کشور برای رفاه بیشتر دو ملت و توسعه مناسبات تهران-هاوانا بهرهبرداری کنیم.
وی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران به دنبال روابط توسعهیافته و صمیمیتر با کوبا است، خاطرنشان کرد: همکاریهای خوبی میان دو کشور در بخشهای مختلف از جمله فنآوریهای دارویی و تولید واکسن وجود دارد که باید در راستای گسترش آنها تلاش کنیم.
همچنین دیاز کانل در این دیدار با ابراز تسلیت و همدردی دولت و ملت کوبا با مردم ایران برای حادثه حمله تروریستی اهواز، بر ضرورت تلاش برای توسعه و تقویت روابط و همکاریهای همه جانبه تهران-هاوانا تاکید کرد و گفت: توسعه مناسبات با جمهوری اسلامی ایران از اصول مهم کوبا در سیاست خارجی و توصیه اکید رهبر فقید این کشور فیدل کاسترو است.
روز دوشنبه رئیسجمهور یک مصاحبه تلویزیونی هم انجام داد و در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی "ان. بی. سی" آمریکا یادآور شد که برنامهای برای دیدار با ترامپ ندارد و اساسا رئیسجمهور آمریکا شرایطی را به وجود نیاورده که فضای چنین دیداری ایجاد شود.
روحانی همچنین تاکید کرد: آمریکا ابتدا باید همان پلی را که با تهدید، تحریم و خروج از برجام تخریب کرده بسازد تا ما به شرایط اول برگردیم تا به این ترتیب فضای مناسبی ایجاد شود و دو کشور بتوانند برای آینده خودشان برنامهریزی کنند.
وی در پاسخ این سوال که چرا ایران با وجود خروج آمریکا از برجام همچنان در این توافق باقی ماند، اظهار کرد: امید آمریکا این بود که با خروج این کشور از برجام، بلافاصله ما هم خارج شویم تا موضوع به شورای امنیت ارجاع داده شود و در ادامه راه، از طریق سازمان ملل ایران تحریم شود، اما پیشبینیهای آقای ترامپ درست از آب در نیامد.
رئیس دولت دوازدهم در پاسخ به سوالی درباره میزان اثرگذاری تحریمها بر اقتصاد ایران خاطرنشان کرد: تحریم از یکسو فشار به مردم کشور ما بوده ولی از سوی دیگر زمینه صادرات بهتر شده است و تولید ملی ما هم در بسیاری از زمینهها حرکت بسیار خوبی را در دوران تحریم شروع کرده است. همه تلاش آمریکا بر این است که مقررات تجارت بینالمللی را زیر پا بگذارد و به کشورهای دیگر و شرکتها فشار وارد کند که آنها برخلاف مقررات بینالمللی با ایران رابطه نداشته باشند.
عصر دوشنبه هم دیدارهای رئیسجمهور در نیویورک ادامه یافت. روحانی در اولین دیدار عصرگاهی خود با با "اوو مورالس" رئیسجمهور بولیوی دیدار و گفتوگو کرد و در این دیدار با بیان اینکه دو ملت ایران و بولیوی اشتراکات، علائق و ارزشهای نزدیکی با هم دارند، تصریح کرد: ایستادگی و مقاومت دو ملت ایران و بولیوی در مواجهه با مداخلهها و یکجانبهگرایی آمریکا حائز اهمیت است. حفظ استقلال و عزت ملی برای ملت ایران اهمیت بسیار بالایی دارد.
روحانی با بیان اینکه امروز منافع کشورهای مستقل بیشتر ایجاب میکند تا در کنار هم در برابر زورگوییها و مداخلات خارجی بوده و ایستادگی کنند، تاکید کرد: ملت ایران همواره با قدرت در کنار دوستان خود ایستاده و از آنان در همه عرصهها حمایت میکند.
در این دیدار، مورالس با اشاره به همکاریهای مثبت و پرفایده بخشهای خصوصی دو کشور در زمینههای مختلف اقتصادی، علمی، بهداشتی، دارویی و غذایی خواستار گسترش همکاریهای مشترک در بخشهای گوناگون میان دو کشور شد.
رئیس جمهوری اسلامی ایران عصر دوشنبه و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در دیدار با "توماس باخ" رئیس کمیته بینالمللی المپیک، با بیان اینکه ورزش برای ما و همه ملتهای جهان اهمیت زیادی دارد، گفت: خوشبختانه در سالهای اخیر ورزش ایران در سطوح عمومی و قهرمانی توسعه زیادی پیدا کرده است.
وی با اشاره به اینکه کمیته ملی المپیک ایران روابط و همکاریهای خوبی با کمیته بینالمللی المپیک دارد، تاکید کرد: با وجود استقلال فدراسیونها از دولت، همواره حامی ورزش و ورزشکاران در کشورمان هستیم.
همچنین باخ در این دیدار با جالب توجه دانستن پرچمداری کاروان ورزشی ایران در بازیهای آسیایی توسط یک بانوی ورزشکار، گفت: ورزش ایران در سالهای اخیر پیشرفتهای شگرفی داشته و فرصتهای خوبی نیز برای بانوان ایرانی در عرصههای مختلف ورزشی به وجود آمده است.
دیدار دیگر عصر دوشنبه رئیسجمهور با "عبدالله عبدالله" رئیس هیات اجرایی دولت افغانستان صورت گرفت که روحانی در این دیدار با بیان اینکه همه باید برای ریشهکنی تروریسم در منطقه تلاش کنند، گفت: امنیت کشورهای منطقه و از جمله ایران و افغانستان به یکدیگر گره خورده است و حضور بیگانگان در این منطقه به ضرر همه ما است.
وی همچنین به اهمیت موضوع مواد مخدر و ضرورت مبارزه با آن اشاره و تاکید کرد: مواد مخدر خطری برای مردم ما و شما و همه ملتهای جهان است و باید با همکاری با آن مبارزه شود چرا که آینده ملتها را تباه میکند و بخش عمدهای از تامین مالی تروریسم از قاچاق مواد مخدر است.
عبدالله هم در این دیدار رئیس هیات اجرایی دولت افغانستان نیز در این دیدار یادآور شد: ایران همیشه در شرایط دشوار در کنار ملت افغانستان بوده و هیچ وقت روابط خود را با افغانستان تحتالشعاع کشورهای ثالت قرار نداده است.
اما حسن روحانی و "رجب طیب اردوغان" روسای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه عصر دوشنبه در نیویورک درباره مهمترین مسائل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی، گفتوگو و تبادلنظر کردند. روحانی و اردوغان در این گفتوگو تاکید کردند که هیچ مانعی برای گسترش و تعمیق همکاریهای دو کشور وجود ندارد و تمام تلاش خود را برای توسعه همهجانبه این همکاریها در راستای منافع دو ملت، به کار میگیرند.
در این دیدار رئیس جمهوری اسلامی ایران همکاریهای ایران و ترکیه و روسیه در موضوع سوریه را بسیار بااهمیت برشمرد و افزود: در زمینه سوریه کاملا آمادهایم در چارچوب روند سهجانبه با همکاری ترکیه، به حل مساله سوریه و به ویژه ادلب کمک کنیم.
همچنین اردوغان در این دیدار خواهان تقویت همکاریهای تهران-آنکارا شد و تاکید کرد: برای مقابله با تحریمها، دست در دست و در کنار شما خواهیم بود.
رئیسجمهور شامگاه دوشنبه هم با "نخبگان و صاحبنظران سیاست خارجی آمریکا"، دیدار مواضع و دیدگاههای جمهوری اسلامی ایران در زمینه مسائل و موضوعات گوناگون منطقهای و بینالمللی را تبیین کرد.
روحانی در این دیدار با بیان اینکه دولت تدبیر و امید تعامل سازنده با جهان را به عنوان سیاست خارجی خود در سال ۲۰۱۳ و به هنگام تشکیل دولت اعلام کرد و بر همان مبنا تاکنون عمل کرده است، گفت: البته این تعامل نسبت به کشورهایی که سابقه بیاعتمادی با آنها مربوط به سالهای طولانی بود، سختتر و پیچیدهتر بود. اعتماد در عرصه مسائل بینالمللی همواره موضوعی نسبی است و هیچگاه نمیتوان به اعتماد صد در صدی دست یافت اما میتوانیم با اعتماد نسبی بین دو کشور دیالوگ برقرار کنیم.
وی همچنین برجام را آزمایش مهم تاریخی برای همگان دانست و با بیان اینکه این موضوع در تاریخ روابط ایران و آمریکا باقی خواهد ماند، یادآور شد: براساس ۱۲ گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران به تمامی تعهداتش به طور صد در صدی عمل کرده است و این در شرایطی است که طرفهای مقابل چه آمریکا و چه دیگر کشورها به طور صد در صد به تعهداتشان پایبند نبودند، در حالی که در توافق آمده است که اگر طرف مقابل در اجرای تعهدات خود کوتاهی کند، ایران هم میتواند به همان میزان کمتر به تعهدات خود عمل نماید، اما جمهوری اسلامی ایران به خاطر تقویت اعتماد در افکار عمومی از این حق خود استفاده نکرد.
رئیس شورای عالی امنیت ملی با اشاره به اینکه با روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا شرایط جدیدی به وجود آمده است، گفت: آمریکا بدون هیچ دلیل و منطقی از تعهد خود خارج شد و این به معنای آن بود که پل ویرانشدهای که سالها میان دو کشور وجود داشت و در حال ترمیم بود، دوباره به سمت ویرانی رفت. خروج آمریکا از برجام یک فرصتسوزی بزرگ در تاریخ روابط دو کشور بود. آمریکا کشوری مهم در جهان و ایران کشوری تأثیرگذار در منطقه حساس خاورمیانه است و میتوانستیم با ایجاد ارتباط و اعتماد بین دو طرف گامهای خوبی را برداریم.
روحانی با اشاره به اینکه ممکن است دولت فعلی آمریکا تصور کند با اعمال فشار علیه ایران میتواند در راستای سرنگونی دولت ایران گام بردارد، تصریح کرد: قطعاً این تصور اشتباه است و بیتردید دولت آمریکا راه غلطی را انتخاب کرده است و آینده روشنی را برای آنها متصور نخواهیم بود.
اما سخنرانی رئیسجمهور در نشست سالیانه مجمع عمومی سازمان ملل صبح سهشنبه به وقت محلی انجام شد. روحانی در نطق خود، ایران را نه بر اساس سیاست که در فرهنگ و تمدن خود یک امپراتوری خواند و خطاب به سران کشورهای جهان تاکید کرد: جهان، دوستی بهتر از ایران نخواهد داشت، اگر صلح، آرمان شماست.
وی با تاکید بر اینکه نه جنگ، نه تحریم؛ نه تهدید، نه زورگویی؛ فقط وفای به عهد و عمل به قانون، اظهار کرد: سازمان ملل یکی از ادارات دولت آمریکا نیست و نباید اجازه دهد که مصوباتش، گروگان بازیهای انتخاباتی و تبلیغاتی برخی از اعضا گردد.
اهم اظهارات رئیس جمهوری اسلامی ایران در این سخنران به شرح زیر بود:
-ایجاد منافع و امنیت جهان با کمترین هزینه، در سایه هماهنگی و همکاری کشورها امکانپذیر است.
-مقابله با چندجانبهگرایی، نه نشانه قدرت بازو که علامت ضعفِ اندیشه است.
-با چه معیاری میتوانیم با دولت بدعهد آمریکا، عهد جدیدی ببندیم؟
-سازمان ملل متحد نباید اجازه دهد مصوباتش، گروگان بازیهای انتخاباتی و تبلیغاتی برخی از اعضا گردد.
-درک ایالات متحده آمریکا از روابط بینالملل، اقتدارگرایانه است.
-سیاست ایران؛ تعهد در برابر تعهد، نقض در برابر نقض، تهدید در برابر تهدید.
-نه جنگ، نه تحریم؛ نه تهدید، نه زورگویی؛ فقط وفای به عهد و عمل به قانون.
-اقدامات غیرانسانی در یمن، مصداق بارز جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی است.
-اصلیترین بحران خاورمیانه، بیتردید مسأله فلسطین است؛ گذشت زمان نباید و نمیتواند موجب توجیه اشغالگری باشد.
-با هرگونه تلاش برای اِخلال در خلیج فارس و تنگه هرمز، مقابله خواهیم کرد.
-ایران نه بر اساس سیاست، که در فرهنگ و تمدن خود یک امپراتوری است