شخصیت

شخصیت
تعریف شخصیت: شخصیت مجموعه الگو های معین و مشخصی از تفکرات، ایدئولوژی، هیجانات، رفتار ها، گرایشات، باور ها که فرد را در جامعه و محیط اجتماعی ای که در آن قرار دارد، از دیگران متمایز می سازد.
شخصیت یا همان Personality از واژه persona گرفته شده است که در زبان لاتین به معنای ماسک تاتر است. این واژه به ماسکی اطلاق دارد که در گذشته در صحنه های تئاتر جهت پررنگ کردن هویت کاراکتر یا شخصیت نمایشی مورد استفاده قرار می گرفته است.


جبر یا اختیار در شکل گیری شخصیت




یکی از اساسی ترین سوالات در باره ی ذات و شخصیت انسان مربوط می شود به این سوال قدیمی که آیا انسان اختیار دارد یا درگیر جبر مطلق است. اختیار و جبر در دو انتهای یک طیف قرار دارند و نظریه پردازان شخصیت بسته به نوع نگاهشان انسان را جایی روی این طیف قرار می دهند.

نظریه پردازان شخصیت از خود می پرسند :

آیا ما آگاهانه مسیر اعمالمان را انتخاب می کنیم ؟

آیا می توانیم جهت تفکر و رفتارمان را به صورت عقلی و منطقی انتخاب کنیم؟

آیا ما ارباب سرنوشتمان هستیم یا برده هایی که در چنگ تجربیات گذشته، عوامل بیولوژیک، نیروهای ناخود آگاه یا محرک های بیرونی اسیر شده ایم؟

آیا رویداد های جهان طوری شخصیت ما را شکل داده اند که ما قادر به تغییر رفتارمان نیستیم؟



پاسخ به این سوال ها معمولا سیاه و سفید نیستند و تعداد کسانی که مطلقا به یک سمت تمایل داشته باشد کمتر است و عمده ی نظریه پردازان شخصیت جایی در میانه ی این طیف را انتخاب میکنند.

(این مسئله در مورد فاکتور های بعدی که اشاره خواهد شد نیز صادق است).



وراثت یا تربیت (Nature Vs Nurture) در ساختار روانشناسی شخصیت



سوال دیگری که باید در مورد مدل های شخصیت پرسید، دیدگاهشان نسبت به مبحث وراثت یا تربیت است. کدام یک از این دودرتعیین شخصیت انسان مهم تر است؟ ویژگی ها و خصایصی که انسان از طریق ژن هایش دریافت می کند یا ویژگی هایی که در محیط کسب می کند (تربیت خانوادگی، تحصیلات و محیط جامعه)؟ توانایی ها و خلقیاتی که به ارث می بریم در تعیین شخصیتمان قوی ترهستند یا شرایطی که در آن زندگی می کنیم.



گذشته یا حال در ساختار شخصیت

سوال سوم مربوط می شود به اهمیت اتفاقات کودکی در تعیین ویژگی های شخصیت انسان. برخی نظریه پردازان معتقدند شخصیت انسان در سنین کودکی حد اکثر تا 7 سالگی شکل می گیرد و اتفاقات و رویداد های بعد از آن تاثیر کمی در تغییر رفتار افراد دارد. به این نوع نگاهی جبر تاریخی گفته میشود.



برخی دیگر ، اما ، شخصیت را تا حد زیادی مستقل از گذشته ی فرد میدانند و بر این باورند که تجربیات و ویژگی های شخصیتی در بزرگسالی و نوع نگرش به آینده و اهداف پیش رو تاثیر زیادی در رفتار و ویژگی های شخصیت فرد دارد. بسیاری نیز تاثیرات دوران کودکی را بر شخصیت انسان تایید می کنند اما آن ها را مطلق نمیدانند.



ذات منحصر به فرد یا یا جهانی و مشترک

مورد دیگری که مدل ها را از هم جدا می کند این سوال است که آیا انسان ها در سرتاسر جهان یک ذات مشترک دارند و ویژگی های عموما یکسان دارند یا اینکه هر شخص کاملا منحصر به فرد است و نقطه ی مشترکی با افراد دیگر ندارد. اگر با نگاه دوم به مسئله ی شخصیت شناسی بنگریم در واقع مقایسه ی انسان ها با هم بی معنا خواهد بود. معمولا نظریه پردازان تا حدی انسان ها را منحصر به فرد میدانند اما اعتقاد دارند الگو های مشابهی در شخصیت افراد وجود دارد.

گوردن آلپورت، بهترین تعریف را در مورد شخصیت ارائه داده‌است. او اشاره می‌کند، شخصیت، سازمان بندی پویایی در درون فرد است و شامل آن دسته از نظام‌های روانی - فیزیکی که رفتار و تفکر او را تعیین می‌کند. از این تعریف چندین نکته قابل استنباط است.

بر پایه تعاریف بالا نکاتی دربارهٔ اصطلاح شخصیت روشن می‌شود:

•بی همتایی و تفاوت: شخصیت یک فرد بی‌همتاست و در عین بعضی مشابهت‌ها، هیچ دو شخصیت یکسان و همسان وجود ندارد.
•ثبات داشتن (پایداری): اگر چه افراد در شرایط و محیط‌های گوناگون در ظاهر رفتار متضاد و مختلفی دارند، ولی در طول زمان (مثلاً چندین دهه) رفتار و واکنش و همچنین شیوه تفکر آن‌ها دارای یک در ثبات نسبی دائمی است.
•قابلیت پیش‌بینی: با توجه کردن و مطالعه رفتار و نوع تفکر اشخاص می‌توان سبک رفتاری و تفکری افراد را با احتمال زیاد پیش‌بینی کرد. قابلیت پیش‌بینی رفتار با «ثبات در رفتار» رابطه متقابل دارد. مانند مانیا پریش می‌توان ایثار گر و فداکار باشیم.

از تعریف گوردن آلپورت می‌توان دریافت: - شخصیت مجموعه‌ای از عناصر است و به عنوان یک نظام با یکدیگر در رابطه هستند. - شخصیت مفهومی روانی در قالب یک کلیت فیزیکی دارد. - علت تعامل انسان با جهان شخصیت است. - تعامل فرد نتیجه ویژگی‌های شخصیتی و موقعیتی است. -تجلی شخصیت به دو روش رفتار و تفکر است.

شخصیت می‌تواند سازگار یا ناسازگارانه باشد. «ناسازگاری» زمانی مطرح می‌شود که افراد قادر نباشند تفکر و رفتار خود را با محیط و تغییرات آن تطبیق دهند. سازگاری یا عدم سازگاری ارتباط نزدیکی با «انعطاف‌پذیری» دارد. یک شخصیت سالم با وجود ثبات و پایداری به میزانی از انعطاف‌پذیری بهره می‌برد. اما افراد ناسازگار در برخورد با موقعیت‌هایی که واکنش به آن‌ها مستلزم تغییرات و تصمیمات جدید است، تفکر و رفتار انعطاف‌ناپذیری از خود بروز می‌دهند؛ بنابراین، اختلال شخصیت یعنی «ناسازگاری شخصیت در برخورد با محیط و موقعیت‌ها».

عوامل به وجود آورنده شخصیت

شخصیت ساختهٔ وراثت و محیط است. انسان با ویژگی‌های ژنتیکی خاصی به دنیا می‌آید، و از آن پس سر و کار او با محیط اطراف خود خواهد بود. محیط نقش مهمی در شکل‌دهی شخصیت دارد. نمونه‌های روشن برای تاًثیر محیط بر شخصیت، کودکانی هستند که به تصادف در جنگل‌ها یا در انزوا رشد کرده‌اند. برای مثال یک کشیش هندی به نام سینگ در جنگل‌های هندوستان دو دختر را یافت و آن‌ها را با خود به خانه برد. بر اساس گزارشِ سینگ این دو کودک در هنگام یافته شدن هیچگونه از رفتارهای انسانی را نداشتند. چهار دست و پا راه می‌رفتند، زوزه می‌کشیدند، از اجتماع گریزان بودند، تحریک‌پذیری آن‌ها زیاد بود و روی هم رفته رفتار آن‌ها مانند محیط شان بود. آنچه در دنیای امروز تأکید بیشتری بر روی آن می‌گردد این است که تأثیرپذیری انسان‌ها از محیط بسیار قوی تر از تأثیر ژنتیکی است.

عوامل رفتار (نگاه تحلیلی جزئی نگر)

ژنتیک

ادم‌های اطراف در محیط و تربیت

تجربه‌های کودکی و نوجوانی

سبک زندگی

جامعه – اجتماع

تفاوت‌ها – ویژگی‌ها

ارزش‌ها و باورها

انگیزش

استعداد و توانمندی

هوش – مزاج

بحران‌ها – زمان

رشد

ادراک – هوشیاری

احساس – هیجان

تحصیل

شخصیت (نگاه تحلیلی کلی نگر)

شخصیت: شیوه‌ای ترکیبی از همه عوامل سابق.

شخصیت: نگاه تحلیلی کلی نگر: عوامل وقتی که ترکیب بشوند.

شخصیت:

a. کارکرد: چرائی و چگونگی رفتار.

b. ساختار: کدام از عوامل روی یک رفتار تأثیر دارد؟

شخصیت: رفتار را تبیین می‌کند (به وجود می‌آورد). و به عوامل به وجود آورنده رفتار اشاره می‌کند.

می‌رسد گوردن آلپورت، بهترین تعریف را در مورد شخصیت ارائه داده‌است. او اشاره می‌کند، شخصیت، سازمان بندی پویایی در درون فرد است و شامل آن دسته از نظام‌های روانی - فیزیکی که رفتار و تفکر او را تعیین می‌کند. از این تعریف چندین نکته قابل استنباط است.

بر پایه تعاریف بالا نکاتی دربارهٔ اصطلاح شخصیت روشن می‌شود:

•بی همتایی و تفاوت: شخصیت یک فرد بی‌همتاست و در عین بعضی مشابهت‌ها، هیچ دو شخصیت یکسان و همسان وجود ندارد.
•ثبات داشتن (پایداری): اگر چه افراد در شرایط و محیط‌های گوناگون در ظاهر رفتار متضاد و مختلفی دارند، ولی در طول زمان (مثلاً چندین دهه) رفتار و واکنش و همچنین شیوه تفکر آن‌ها دارای یک در ثبات نسبی دائمی است.
•قابلیت پیش‌بینی: با توجه کردن و مطالعه رفتار و نوع تفکر اشخاص می‌توان سبک رفتاری و تفکری افراد را با احتمال زیاد پیش‌بینی کرد. قابلیت پیش‌بینی رفتار با «ثبات در رفتار» رابطه متقابل دارد. مانند مانیا پریش می‌توان ایثار گر و فداکار باشیم.

از تعریف گوردن آلپورت می‌توان دریافت: - شخصیت مجموعه‌ای از عناصر است و به عنوان یک نظام با یکدیگر در رابطه هستند. - شخصیت مفهومی روانی در قالب یک کلیت فیزیکی دارد. علت تعامل انسان با جهان شخصیت است. - تعامل فرد نتیجه ویژگی‌های شخصیتی و موقعیتی است. -تجلی شخصیت به دو روش رفتار و تفکر است.

شخصیت می‌تواند سازگار یا ناسازگارانه باشد. «ناسازگاری» زمانی مطرح می‌شود که افراد قادر نباشند تفکر و رفتار خود را با محیط و تغییرات آن تطبیق دهند. سازگاری یا عدم سازگاری ارتباط نزدیکی با «انعطاف‌پذیری» دارد. یک شخصیت سالم با وجود ثبات و پایداری به میزانی از انعطاف‌پذیری بهره می‌برد. اما افراد ناسازگار در برخورد با موقعیت‌هایی که واکنش به آن‌ها مستلزم تغییرات و تصمیمات جدید است، تفکر و رفتار انعطاف‌ناپذیری از خود بروز می‌دهند؛ بنابراین، اختلال شخصیت یعنی «ناسازگاری شخصیت در برخورد با محیط و موقعیت‌ها».

عوامل به وجود آورنده شخصیت

شخصیت ساختهٔ وراثت و محیط است. انسان با ویژگی‌های ژنتیکی خاصی به دنیا می‌آید، و از آن پس سر و کار او با محیط اطراف خود خواهد بود. محیط نقش مهمی در شکل‌دهی شخصیت دارد. نمونه‌های روشن برای تاًثیر محیط بر شخصیت، کودکانی هستند که به تصادف در جنگل‌ها یا در انزوا رشد کرده‌اند. برای مثال یک کشیش هندی به نام سینگ در جنگل‌های هندوستان دو دختر را یافت و آن‌ها را با خود به خانه برد. بر اساس گزارشِ سینگ این دو کودک در هنگام یافته شدن هیچگونه از رفتارهای انسانی را نداشتند. چهار دست و پا راه می‌رفتند، زوزه می‌کشیدند، از اجتماع گریزان بودند، تحریک‌پذیری آن‌ها زیاد بود و روی هم رفته رفتار آن‌ها مانند محیط شان بود. آنچه در دنیای امروز تأکید بیشتری بر روی آن می‌گردد این است که تأثیرپذیری انسان‌ها از محیط بسیار قوی تر از تأثیر ژنتیکی است.

عوامل رفتار (نگاه تحلیلی جزئی نگر)

ژنتیک

ادم‌های اطراف در محیط و تربیت

تجربه‌های کودکی و نوجوانی

سبک زندگی

جامعه – اجتماع

تفاوت‌ها – ویژگی‌ها

ارزش‌ها و باورها

انگیزش

استعداد و توانمندی

هوش – مزاج

بحران‌ها – زمان

رشد

ادراک – هوشیاری

احساس – هیجان

تحصیل

شخصیت (نگاه تحلیلی کلی نگر)

شخصیت: شیوه‌ای ترکیبی از همه عوامل سابق.

شخصیت: نگاه تحلیلی کلی نگر: عوامل وقتی که ترکیب بشوند.

شخصیت:

a. کارکرد: چرائی و چگونگی رفتار.

b. ساختار: کدام از عوامل روی یک رفتار تأثیر دارد؟

شخصیت: رفتار را تبیین می‌کند (به وجود می‌آورد). و به عوامل به وجود آورنده رفتار اشاره می‌کند.

آیا شخصیت ثابت است؟

این پرسش نه تنها ذهن مردم بلکه روان‌شناسان را هم درگیر کرده است. برخی بر این باورند که شخصیت قابل تغییر است. گروهی دیگر بر این باورند که شخصیت انسان ثابت و پایدار است و نمی‌توانیم آن را تغییر دهیم. تمایل به تغییر شخصیت، خواسته‌ای طبیعی است. ممکن است افراد خجالتی آرزو کنند که بتوانند راحت با دیگران گفت‌و‌گو کنند. یا شخصی که زود خشمگین می‌شود آرزو داشته باشد که بتواند خونسردی خود را در شرایط خاص حفظ کند. ممکن است متوجه شوید که در برخی از زمینه‌های زندگی، جنبه‌های خاصی از شخصیتتان را دوست ندارید، و می‌خواهید تغییرش دهید. گاهی برای تغییر این موارد ناخوشایند تلاش‌هایی هم انجام می‌شود. برای نمونه تلاش‌هایی که یک فرد خجالتی برای بهبود روابط میان‌فردی می‌کند نمونه‌ای از تلاش برای تغییر شخصیت است. به طور کلی، بیش‌تر مردم بر این باورند که ایجاد تغییرات واقعی و پایدار در صفات گسترده می‌تواند بسیار دشوار باشد. اما به راستی می‌توانیم شخصیت را تغییر دهیم یا نه؟

آیا شخصیت ثبات دارد؟

شخصیت نسبتاً پایدار است

چرا در برابر تغییر شخصیت مقاومت می‌کنیم؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که شخصیت قابل انعطاف و تغییر پذیر است

آزمایش ۱

آزمایش ۲

نتیجهٔ آزمایش‌ها

آیا شخصیت قابل تغییر است؟ آیا می‌توانیم شخصیتمان را تغییر دهیم؟

زیگموند فروید پدر روانکاوی بر این باور بود که سنگ بنای شخصیت در سن ۵ سالگی گذاشته می‌شود و شخصیت افراد در طول زندگی الگویی نسبت پایدار دارد که تغییر در آن کاری بسیار دشوار است. روانشناسان مدرن نیز بر این باورند که شخصیت در طول زندگی نسبتاً ثابت و پایدار است. در عوامل موثر در شکل‌گیری شخصیت به ژنتیک و وراثت اشاره کردم. برخی از ویژگی‌های شخصیت مواردی هستند که ما از والدین به ارث می‌بریم. برای نمونه افرادی که دچار اسکیزوفرنی هستند به احتمال زیاد والدینی مبتلا به طیف اسکیزوفرنی داشته‌اند. در نتیجه در برخی از شرایط الگوها ثبات دارند. البته ارتباط میان ژنتیک و محیط می‌تواند تغییرات گوناگونی را در شخصیت افراد به همراه داشته باشد. برای نمونه، ممکن است که فرد از نظر ژنتیکی، شخصیتی اجتماعی و سازگار با شرایط باشد. ولی کار کردن در یک محیط استرس‌زا می‌تواند این موارد را تغییر دهد. همان‌گونه که در تعریف شخصیت گفتم، الگوها، قابل پیش‌بینی هستند. این به این معنی است که ما انتظار داریم فرد در شرایط گوناگون رفتاری خاص انجام دهد. این به معنی همان ثباتی است که در شخصیت افراد وجود دارد.

شخصیت نسبتاً پایدار است

با وجود ثباتی که در شخصیت وجود دارد باید بگوییم که این پایداری نسبی است. با وجود این‌که در عوامل ژنتیکی نقشی نداریم. اما می‌توانیم سبک زندگی را تغییر دهیم یا عوامل محیطی را تا حدی کنترل کنیم. همان‌گونه که گفته شد، ارتباط عوامل تشکیل‌دهندهٔ شخصیت با یک‌دیگر، هویت و شخصیت ما را پدید می‌آورد. پس تغییر در هر یک از این بخش‌ها می‌تواند روی ساختار شخصیت ما اثر مثبت یا منفی بگذارد. فردی را فرض کنیم که ده سال اعتیاد داشته است. اما ناگهان تصمیم می‌گیرد اعتیادش را کنار بگذارد. او عادت‌ها و رفتارهای ناهنجار را کنار می‌گذارد. از موقعیت‌های وسوسه برانگیز دوری می‌کند و دوستان ناسالمش را کنار می‌گذارد. در نتیجه می‌تواند اعتیاد را برای همیشه کنار بگذارد. اگر شخصیت همیشه ثبات داشت نمی‌توانستیم هیچ اختلال روانی را درمان کنیم. در نتیجه افرادی که افسرده بودند یا از اضطراب رنج می‌بردند هرگز درمان نمی‌شدند. یا کسانی که دچار اختلالات شخصیت بودند درمان نمی‌شدند. چون در درمان اختلالات روانی روی تغییر رفتارهای ناکارآمد و باورهای نادرست تمرکز ویژه داریم.

چرا در برابر تغییر شخصیت مقاومت می‌کنیم؟

عوامل گوناگونی از تغییر در شخصیت جلوگیری می‌کنند. بیایید شخصیت را مانند یک قالب شیرینی‌پزی فرض کنیم. شکل این قالب بر پایهٔ عوامل ژنتیکی، محیطی، رفتارهای والدین، فرزندپروری، تجارب زندگی، فرزندپروری و … ساخته شده است. ما در این قالب جای گرفته‌ایم و تغییر شکل ما کاری آسان نخواهد بود. از دیدگاه روانکاوی افراد در برابر تغییرات بنیادین شخصیت و رفتار مقاومت می‌کنند. این مقاومت به این دلیل بروز پیدا می‌کند که فرد با تغییر شرایط دچار اضطراب و پریشانی می‌شود. پس در برخی از شرایط افراد با کمک مکانیزم‌های دفاعی تلاش می‌کنند تا شرایط را به گونه‌ای که هست حفظ کنند؛ به این امید که بتوانند اضطراب را کاهش دهند.

الگوهای ثابت فکری و رفتاری باعث پدید آمدن طرحواره در فرد می‌شود. منظور از طرحواره (Schema) باورهای بنیادین و الگوهای فکری است که پیرامون یک موضوع در ذهن فرد شکل گرفته‌اند و زمینه‌ساز بروز رفتارهای خاصی می‌شوند. طرحواره‌ها می‌توانند کنترل افکار، هیجانات و رفتارهای فرد را در دست بگیرند. در نتیجه شکل‌گیری طرحواره، تغییر در شخصیت دشوارتر خواهد شد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که شخصیت قابل انعطاف و تغییر پذیر است

در مورد این‌که آیا مردم واقعاً می‌توانند ویژگی‌های شخصیتی خود را تغییر دهند، شواهد کمی بحث برانگیز است. بسیاری از افراد تلاش می‌کنند که شخصیتشان را تغییر دهند؛ چه به کمک روان‌شناس و چه با کوچینگ و برنامه‌های انگیزشی. اما هنوز در مورد این‌که این روش‌ها در دراز مدت چه اثری دارند اختلاف نظر وجود دارد. یافته‌های پژوهشی روان‌شناسان در دانشگاه ایلینویز نشان می‌دهد که بیش‌تر مردم از شخصیت خود ناراضی هستند و آرزو می‌کنند در جهت مثبت تغییر کنند. با توجه به این اختلاف نظرها، ناتان هادسون (Nathan Hudson) و آر. کریس فرلی (R. Chris Fraley) از دانشگاه ایلینویز در Urbana-Champaign پژوهشی انجام دادند تا ببینند آیا افراد می‌توانند جنبه‌های قابل اندازه‌گیری شخصیت خود را تغییر دهند. این پژوهش در مجلهٔ شخصیت و روان‌شناسی اجتماعی (Journal of Personality and Social Psychology) به چاپ رسید است.این پژوهش شامل دو آزمایش با استفاده از بزرگسالان استخدام شده از یک کلاس روانشناسی مقدماتی بود.

آزمایش ۱

در آزمایش اول ، با ۱۳۵ شرکت کننده در دو گروه آزمایش و کنترل انجام شد. به آزمودنی‌ها گفته شد که آن‌ها بخشی از مطالعهٔ شخصیت هستند که شش هفته طول خواهد کشید. در آغاز پژوهش از شرکت‌کنندگان آزمون شخصیتی کوتاه گرفته شد. این آزمون به منظور بررسی۵ بُعد اصلی شخصیت آن‌ها، یعنیبرون‌گرایی، سازگاری، روان‌رنجوری، وظیفه شناسی و استقبال از تجربه‌های تازه انجام گرفت. پس از انجام این آزمون، از هر شرکت‌کننده پرسیده شد که تمایل دارد روی کدام بعد شخصیت در ۱۶ هفتهٔ آینده تغییر ایجاد کنند.

با توجه به گزینهٔ انتخابی، چالش‌های هفتگی برای هر شرکت‌کننده تعیین شد. هدف گروه پژوهشگران از چالش‌ها این بود که آزمودنی‌ها را از حاشیهٔ امن‌ ابعاد شخصیتیشان (که پذیرفتند تغییر کند) بیرون بیاورند. برای نمونه، چالش کسی که می‌خواست بیش‌تر برون‌گرا شود، این بود که خودش را به فردی تازه معرفی کند و با او دوست شود. یا فردی که به دنبال افزایش ثبات عاطفی‌ و کاهش روان‌رنجوری بود خواسته شد تا حداقل یک ساعت از زمانش را صرف کاری کند که دوست دارد انجام دهد. این آزمون به طور هفتگی تکرار می‌شد و چالش‌های تازه و سخت‌تری برای افراد تعیین می‌شد. هم‌چنین از آزمودنی‌ها خواسته می‌شد که احساسشان را در مورد چالش‌ها و انجام آن بنویسند. هم‌چنین از آزمودنی‌ها خواسته می‌شد که هدفشان را یادآوری کنند. پژوهشگران می‌خواستند میزان توانایی افراد در تغییر شخصیت را به کمک چالش‌ها تخمین بزنند.

آزمایش ۲

در آزمایش دوم هادسون و رابرتز با تعداد مشابهی از شرکت کنندگان، اولین آزمایش خود را تکرار کردند. اما روی تغییرات در رفتارهای روازنه تمرکز کردند. رفتارهایی که با ویژگی‌های شخصیتی که شرکت‌کنندگان می‌خواستند تغییر کند مرتبط بود. هم‌چنین از اقدامات جامع‌تری برای ارزیابی روند تغییر شخصیت انجام گرفت.

نتیجهٔ آزمایش‌ها

یافته‌های نهایی این پژوهش شگفت‌انگیز بود. شرکت‌کنندگانی که قصد تغییر در برون‌گرایی، وظیفه‌شناسی، سازگاری و روان‌رنجوری را داشتند در ۱۵ هفته به تغییراتی چشم‌گیر رسیده بودند. خصلت «استقبال از تجربه‌های تازه» تنها بُعد شخصیتی بود که نتیجهٔ مثبتی در نتیجهٔ چالش‌ها به همراه نداشت. آزمودنی‌هایی که قصد تغییر این جنبه از شخصیت را داشتند، نسبت به وضعیت گذشته پس‌رفت کرده بودند. هم‌چنین مشخص شد سختی چالش‌ها عامل اصلی تغییر در شخصیت نبوده است. بلکه عامل اصلی انجام موفقیت‌آمیز چالش‌ها بدون در نظر گرفتن میزان سختی بوده است. یافته‌های هر دو پژوهش، بیان‌گر این است که: «تغییر فعالانهٔ رفتارها زمینه‌ساز تغییرات مثبت در ویژگی‌های شخصیتی افراد می‌شود بر پایهٔ این پژوهش، تغییر فعالانۀ رفتارها یک راهکار مناسب برای تغییر خودخواستهٔ شخصیت است. اما باید توجه داشت که صرف برنامه‌ریزی و آرزوی تغییر کافی نیست بلکه افراد باید برای رسیدن به این تغییرات تلاش کنند».

در این نوشته روشن شد که شخصیت همان اندازه که پایدار است قابل تغییر هم هست. می‌توانیم برای تغییر عادت‌ها و رفتارهای ناکارآمد تلاش کنیم. از شما درخواست می‌کنم که اگر تجربه‌ای در زمینهٔ تغییر رفتارها و عادت‌ها دارید در بخش دیدگاه‌های این نوشته بنویسید. تجربهٔ شما می‌تواند به دیگران کمک کند.

اختلالات شخصیت عبارتند از مجموعه اختلال‌های روان شناختی که ویژگی اصلی آن‌ها رفتار های خشک و غیرقابل انعطاف است. این رفتارها به اشخاص آسیب می‌رساند، چون مانع سازگاری آن‌ها با الزام‌های زندگی روزانه می‌شود و روابط آن‌ها را با دیگران مختل می‌سازد.

اختلال شخصیت

شخصیت، بیانگر آن دسته از ویژگی‌های فردی است که شامل الگوهای ثابت فکری، عاطفی و رفتاری است (پروین، جان، ۲۰۰۱، ص۳). این تعریف بیانگر آن دسته از ویژگی‌های فردی با ثبات چه در زمینهٔ فکری، رفتاری یا عاطفی است.

اختلال یا نابهنجاری بر اساس چهار خصیصه تعریف شده‌است که عبارتند از:

1. پریشانی: تجربه عذاب هیجانی یا جسمانی، در زندگی متداول

2. اختلال: کاهش توانایی فرد در انجام امور روز مره به‌طوری‌که نتواند کارهایش را به نحو مطلوب انجام دهد.

3. به مخاطره انداختن خود و دیگران با کارهایی که انجام می‌دهند.

4. لحاظ اجتماعی و فرهنگی غیرقابل قبول باشد.

اشخاصی که به اختلال‌های شخصیتی دچار هستند، صفات شخصیتی ناسازگارانه دارند و این صفت‌ها آن‌قدر ژرف و عمیق حکاکی شده‌اند که در برابر هرگونه تغییر و دگرگونی مقاومت می‌کنند. در بیشتر مواقع این اشخاص گمان می‌کنند دیگران باید تغییر کنند تا با آن‌ها مطابقت داشته باشند و نه بر عکس. اشخاص مبتلا به اختلال‌های شخصیت خود و دنیا را به گونه‌ای تفسیر می‌کنند که برایشان به شدت ناراحت‌کننده است یا توانایی آن‌ها را برای زندگی عادی از بین می‌برد. تجربه‌های ناسازگارانهٔ آن‌ها از خودشان و دنیا از کودکی و نوجوانی آغاز می‌شود و به‌تدریج و در همه جا بر زندگی‌شان تأثیر می‌گذارد. اختلال‌های شخصیت، انواع مختلف دارد و اندیشه، احساسات، و رفتارهای مورد تجربهٔ شخص بسته به نوع اختلال شخصیت می‌تواند متفاوت باشد. شخصیت می‌تواند سازگار یا ناسازگار باشد و این ارتباط نزدیکی با «انعطاف‌پذیری» دارد. اختلال شخصیت یعنی «رفتارهای ناسازگار و انعطاف‌ناپذیر در برخورد با محیط و موقعیت‌ها»

آن‌ها ممکن است ناگهان حرف‌هایی بر اساس محیط فعلی خود بزنند که خود از آن حرف پشیمان شوند.

ارتباط سازوکارهای دفاعی در اختلالات شخصیت با افسردگی و اضطراب

دفاع‌ها در موثرترین حالتِ خود به ویژه در افراد مبتلا به اختلال شخصیت می‌توانند اضطراب و افسردگی را به کلی از بین ببرند. پس یکی از دلایل عمده افراد مبتلا به اختلالات شخصیت از تغییر ندادن رفتارشان همین است که دست کشیدن از هر دفاع یعنی بیشتر شدن اضطراب و افسردگی خودآگاهانه آن‌ها.

طبقه‌بندی اختلالات

بر اساس DSM-IV-TR ده اختلال شخصیت در سه گروه طبقه‌بندی شده‌است.

گروه A افراد عجیب و نامتعارف

· اختلال شخصیت پارانوئید

· اختلال شخصیت اسکیزوئید

· اختلال شخصیت اسکیزوتایپال

گروه B افراد نمایشی-احساساتی و دمدمی

· ضد اجتماعی

· اختلال شخصیتی مرزی

· اختلال شخصیت نمایشی

· اختلال شخصیت خودشیفته

گروه C افراد مضطرب و هراسان

· اختلال شخصیت دوری‌گزین

· اختلال شخصیت وابسته

· اختلال شخصیت وسواسی جبری

سایر اختلالات شخصیت

· اختلال شخصیت افسرده

· منفعل - مهاجم

ملاک‌های تشخیصی کلی برای اختلال شخصیت

1. یک الگوی پایدار در گسترهٔ وسیعی از موقعیت‌های شخصی و اجتماعی، انعطاف‌ناپذیر و فراگیر است.

2. این الگوی پایدار از لحاظ بالینی به پریشانی یا اختلال قابل ملاحظه در کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر زمینه‌های مهم کارکرد منجر می‌شود.

3. این الگو، با ثبات و طولانی مدت است و آغاز آن را می‌توان دست کم در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی جستجو کرد.

4. این الگوی پایدار به نحو بهتری به عنوان جلوه یا پیامد اختلال روانی دیگر تبیین نمی‌شود.

5. این الگوی پایدار ناشی از اثرات فیزیولوژیایی مستقیم یک ماده (مانند سوء مصرف یک دارو، دارو درمانی) یا یک بیماری جسمانی (مانند آسیب سر) نیست.

6. این الگوی پایدار از رفتار و تجربهٔ درونی که به میزان قابل ملاحظه‌ای با انتظارات فرهنگی فرد مغایرت دارد. این الگو در دو (یا بیشتر از دو) مورد از موارد زیر آشکار می‌شود:

· شناخت (یعنی راه‌های ادراک و تفسر خویشتن، دیگران و رویدادها)

· هیجان پذیری (یعنی دامنه، شدت، نااستواری هیجانی و مناسب بودن پاسخ هیجانی)

· کارکرد میان فردی

· کنترل تکانه