با خودم قرار گذاشتم: سوالی که جوابش را میدانم نپرسم. چیزهایی که میبینم و میشنوم بازگو نکنم. حرف بیخودی نزنم. این قانون را برای چه کسی وضع کردم؟ برای خودم، برای اینکه کمتر بشکنم. چون او هیچوقت نخواست بنشینیم حرف بزنیم. هر تلاشی برای گفتوگو تبدیل میشد به یکطرفهگویی من و نگاه تهی او.
همیشه من آدم بد داستان بودم. نه به خاطر کاری که کردم، به خاطر حرفی که زدم. وقتی تنها کسی هستی که میبینی دری در حال بسته شدن است، فریاد میزنی... من آنقدر فریاد زدم تا صدایم گرفت. بعد فهمیدم کسی نبود بشنود؛ فقط من بودم و درِ بسته.
حالا فکر میکنم آن قانون سکوت، یک تفاهم نانوشته بود که من امضایش را با سکوت زده بودم و او با بیتفاوتی. اما ته دلم همیشه یک سوال بود که هرگز جواب نگرفت: «اگر سکوت کنم، بالاخره یک روز مرا میبینی؟»
هر روز صبح برایش متن عاشقانه مینوشتم. نه از روی عادت، از روی آن جور نیاز که آدم به چراغ در تاریکی دارد؛ با این تفاوت که من حتی یادم نبود نور چه شکلی است. آویزهای احساسی میساختم و چیزهایی که قیمتی نداشتند، ولی برای من تمام دنیا بودند. یک بار توی حیاط، با تمام وجود، یک قلب از چیزهای کمارزش درست کردم؛ شکل یک قلب ناقص اما زنده. نمیدانم آن را دید یا نه. شاید نگاهش به چیزهایی که برچسب قیمت نداشتند نمیافتاد.
برای او مهم بود گل توی قلب باشد، نه خود قلب. یعنی اگر آن گلها پشتشان قبضی بود، شاید ارزش پیدا میکردند. شاخه گل او را خوشحال نمیکرد، مخصوصاً اگر پولش را نداده بودم. این را از روی نگاهش میخواندم: آن نگاه کوتاهی که میگفت «باز این حرفها؟»
به تمام احساسات بیبهایم افتخار میکنم. اما حیف که کسی مرا ندید، چون پولی نداشتم تا احساسش را بخرم. حالا که برمیگردم به آن روز حیاط، چیزی که بیش از همه آزارم میدهد این است: من تمام مدت داشتم به درِ بسته سلام میفرستادم. شاید تو بپرسی چرا ادامه دادم؟ چون عشق بیبهای من آنقدر خودش را بزرگ نشان میداد که نمیگذاشت خلأ چیزهای دیگر را ببینم.
یادش میآید آن صبحهایی که بیدار میشد و میدید دارم صبحانه میخورم؟ من پر از هیجان میشدم؛ نه از صبحانه، از حضور او. بلند میشدم که بغلش کنم. فکر میکردم شاید صبح بهترین وقت باشد برای اینکه بفهمد دوستش دارم. فکر میکردم فقط یک تماس سطحی میخواهم، نه تمام وجودم را گره زدن به او.
همان چند ثانیه بغل شدن را هم تحمل نمیکرد. هل میداد. نه با خشم، با بیتفاوتی. بدتر از خشم. خشم را میشود با بغل دیگری جواب داد، اما بیتفاوتی مثل دیوار شیشهای است که از هر دو طرف میبینی، اما نمیتوانی رد شوی.
نمیبوسید. حتی وقتی عشق را گدایی میکردم، جوابی نبود. گدایی عشق یعنی بایستی جلوی کسی که حتی نمیبیندت، دستت را دراز کنی و بگویی «ببین، من اینجام، یک چیزی به من بده»؛ و او نگاه میکند از آن طرف و میگوید «من چیزی ندارم به تو بدهم». اما حقیقت این بود که داشت؛ فقط نمیخواست به من بدهد.
آن صبحانهها را هرگز فراموش نمیکنم. نه به خاطر طعمشان، به خاطر بویی که داشتند: بوی بغلی که هیچوقت کامل نشد.
چند باری آرایش کرده بود. سعی میکرد از من فرار کند. طوری رفتار میکرد که انگار دلخوری در کار است، انگار میخواست من نگاهش نکنم. شاید حق با من نبود. شاید او فقط میخواست برای خودش زیبا باشد، نه برای کس دیگر. اما ذهن خسته و بهم ریخته من، آن آرایش را یک پیام میدید: «دور شو». هر بار این تصور در من قویتر میشد: نکند دیدن من برایش آزاردهنده است؟ حتی اگر آزاردهنده نبود، به اندازهای بیاهمیت بود که بودن یا نبودنم تأثیری نداشت. و این، بدتر از آزار بود.
واقعاً چه دلیلی داشت؟
بزرگترین ترس من همینجا بود: اینکه حضور من برایش تبدیل شده به صدایی که آزاردهنده نیست، اما چنان بیاهمیت است که میشود از آن گذشت. و من مدام بلندتر حرف میزدم تا شاید مرا بشنود، اما او...
همیشه یک خلأ بین ما بود؛ جایی که باید صمیمیت مینشست، یک جای خالی بزرگ حضور داشت و تنها نفسهای بهزحمتافتادهی ما ردوبدل میشد. آن خلأ، بهمرور بزرگتر از خودِ ما شد؛ طوری که دیگر حتی برای رد شدنِ یک نگاه از میانش، باید خم میشدیم.
هر اتفاق بدی که میافتاد، گذشته را پیش میکشید و میگفت: «مگر عشق فقط به حرف زدن است؟» اما از ته دل، حتی یک بار، صدایش را آنطور که آدم مطمئن شود، نشنیده بودم.
لهجهٔ صدایش همیشه جایی دیگر را نشانه میرفت. نه، نمیخواهم بگویم کجا. فقط میگویم حضور من انگار هیچوقت کافی نبود.
برای مدت طولانی فکر کردم اگر محبت بیشتری کنم، اگر بیشتر تحمل کنم، آن سایه کمرنگ میشود. اما سایهها با نور از بین نمیروند. من هرگز نتوانستم چراغی به اندازهٔ گذشتهٔ او روشن کنم. میخواستم فقط «حالا» باشم، اما «حالا» برای او هرگز به اندازهٔ «آن وقت» نبود.
وقتی حالم خوب نبود، وقتی افسرده میشدم، او از من دورتر میرفت. درست برعکس چیزی که یک آدم نیاز دارد...
از نگاهش...
یک روز، پرسیدم: «اگر وضع بهتری داشتم، رفتار تو با من فرق میکرد؟» نیازی نبود جواب را با گوش بشنوم. هر چند با صراحت تمام تأیید کرد... از نگاهش، از هیجانش... خوانده میشد. فهمیدم ارزش من روی ترازوی چیزهای قابل شمارش سنجیده میشود. و آن ترازو هیچوقت برایم پر نبود.
دیگر جرات بغل کردنش را ندارم. از حرف زدن هم میترسم، چون حرفهایم جز «اراجیف» چیزی نیست؛ چرا که هیچ چیز مادی در آنها نیست. کلماتی مثل «دلم برات تنگ شده» یا «چشمهات قشنگه» برایش فقط صداهایی بیمحتوا بودند.
انگار چیزهایی که عدد داشتند برایش مهمتر بود.
از او پرسیدم: «تغییری که در احساساتم نسبت به تو دادم، دیدی؟» گفت: «نه، مگر تغییر کردی؟» آن موقع فهمیدم هیچوقت مرا ندیده.
نه در روزهای خوب، نه در روزهای بد. نه وقتی آن قلب را در حیاط ساختم، نه وقتی صبحانه میخوردم و بغل میخواستم. نگاهش همیشه به چیزی بود که دستم نبود.
ندیده شدن، بدتر از تحقیر است. تحقیر یعنی حداقل دیدهای، بعد فکر کردهای که کمارزشی؛ ولی ندیده شدن یعنی اصلاً وجود نداشتهای. تو یک شبح بودهای که کنارش راه رفته، نفس کشیده، گریه کرده، عشق ورزیده، و او از میان تو رد شده بدون اینکه حتی یک بار دستش به پوستت بخورد.
حالا قلب من همان جاست که مانده بود: توی حیاط، وسط آن قلب ناقص که هیچوقت ندید. باد آمد و شکل قلب به هم ریخت. من ماندم و خاطرهٔ درِ بستهای که هیچوقت به رویم باز نشد.
«احتمال میدادم، شاید به آخر داستان نگاه میکنی، نه برای اینکه ببینی چطور تمام میشود، برای اینکه ببینی چقدر حوصلهات برای خواندنش کم است.»
و راست میگفتی... بعضی حرفها همان اول خط آخرشان معلوم است...
---