وقتی در سال ۱۵۱۹ میلادی هرنان کورتِز به همراه اسپانیاییها در سواحل مکزیک پیاده شد، سرخپوستان آزتک بهجای اینکه با او به عنوان یک مهاجم بیگانه وارد جنگ بشوند، شروع کردند به احترام گذاشتن و سجده کردند. آزتکها خیال کردند خدای قدیمیشان بازگشته است!
ماجرا از این قرار بود: در اسطورههای آزتک، خدایی به نام کتزلکوآتل (Quetzalcoatl) وجود داشت، مار پرداری که نماد خرد و آفرینش بود. روایتهای دینی میگفتند که روزی او از شرق و دریا بازمیگردد و دوباره در میان مردمش ظاهر میشود. حالا حدس بزنید کورتز از کدام سمت آمده بود؟ درست است: از شرق، با کشتیهایی عظیم، زرههای درخشان و سلاحهایی ناشناخته!
اما موضوع به همینجا ختم نشد. در پیشگوییهای دینی آزتکها، کتزلکوآتل بهصورت مردی سفیدپوست با ریش روشن تصویر شده بود. حالا تصور کنید آزتکها وقتی با کورتز روبهرو شدند؛ یک اروپایی سفیدپوست با ریش قهوهای مایل به سرخ و مویی روشن.
و نکتهی جالبتر: یکی از نمادهای کتزلکوآتل صلیب بود، بهعنوان نشانهای از چهار جهت اصلی و مرکز جهان. پرچم کشتی های کورتز و همراهانش به علامت صلیب آراسته بودند! از نگاه آزتکها، هم ظاهر کورتز شبیه خدای وعدهدادهشان بود، و هم نشانی که با خود حمل می کرد.
این شباهتهای ظاهری و نمادین باعث شد آزتکها در نخستین برخوردها با احترام و حتی ترس با اسپانیاییها رفتار کنند. اما پیش گویی های دینی به همین جا ختم نمی شد.
کتزلکوآتل در هنگام ترک قوم آزتک قول داده بود که به قصد انتقام برگردد و تمدن آزتک را خاکستر نشین کند. همین پیش گویی فرصت طلایی را به فاتحان داد تا خیلی سریع مکزیک را فتح کنند. شاه آزتک گمان می کرد که مقاومت نظامی در برابر کورتز فایده ای ندارد چرا که او را خدایی می پنداشت که وعده داده شده بود برای نابودی حکومت او باز می گردد. جنگیدن با یکی از قدرتمندترین خدایان آزتک برای او معنایی نداشت.
آیا این فقط یک بازی اتفاقی میان اسطوره و واقعیت بود؟ کتزلکوآتل که بود؟ آیا یکی از پیامبران بود که نزد آزتکها به مقام خدایی رسیده بود؟ آیا یک پیشگو مانند نوسترداموس بود؟ یا واقعا خدایی بود که مدتی در میان آزتکها زندگی کرده بود و از اصلاح آن قوم قطع امید کرده بود؟ شاید هم تاریخ عمداً گاهی صحنهسازی میکند تا ما خیال کنیم دارد با ما شوخی میکند؟ هر چه که بود پیش گویی های کتزلکوآتل یک به یک به واقعیت پیوستند و قسمتی از تاریخ شدند. هرنان کورتز سرخپوستان مکزیک را به معنای واقعی کلمه خاکستر نشین کرد.
#شوخی_های_تاریخ #کتزکوآتل #آزتک #هرنان_کورتز #صلیب #افسانه_و_تاریخ