بیش از نیم قرن از پایان جنگ دوم فنیقی گذشته بود. کارتاژ دیگر آن قدرت بزرگ دریایی و نظامی گذشته نبود. ناوگانش از بین رفته، بخش بزرگی از ثروتش را از دست داده و تحت نظارت سختگیرانه روم قرار داشت. با این حال، رونق اقتصادی شهر به تدریج بازگشت و همین موضوع در میان برخی سیاستمداران رومی نگرانی ایجاد کرد.
در میان آنان، کاتو پیر از همه مشهورتر بود. او پس از بازدید از کارتاژ، بارها در مجلس روم هشدار داد که این شهر هنوز میتواند به رقیبی خطرناک تبدیل شود. گفته میشود او تقریباً هر سخنرانی خود را با این جمله به پایان میرساند: «کارتاژ باید نابود شود.»
در همین زمان، پادشاهی نومیدیه در شمال آفریقا که متحد روم بود، بارها به قلمرو کارتاژ تعرض میکرد. طبق پیمان صلح جنگ دوم فنیقی، کارتاژ حق نداشت بدون اجازه روم وارد جنگ شود. اما هنگامی که حملات نومیدیان شدت گرفت، کارتاژ سرانجام دست به مقاومت نظامی زد. روم این اقدام را نقض پیمان دانست و در سال ۱۴۹ پیش از میلاد جنگ سوم فنیقی آغاز شد.
رومیان با ارتشی بزرگ در سواحل شمال آفریقا فرود آمدند. در ابتدا از کارتاژیها خواسته شد گروگانهایی تحویل دهند و سلاحهای خود را واگذار کنند. مردم شهر این خواستهها را پذیرفتند، اما هنگامی که رومیان درخواست کردند ساکنان شهر کارتاژ را ترک کرده و در نقطهای دورتر از دریا سکونت کنند، مقاومت آغاز شد. برای مردم کارتاژ، این درخواست به معنای نابودی شهر و تمدنشان بود.
محاصره کارتاژ نزدیک به سه سال ادامه یافت. در حالی که شهر تقریباً در محاصره کامل قرار داشت، ساکنان آن شبانهروز به ساخت سلاح، منجنیق و تجهیزات دفاعی مشغول بودند. حتی روایت شده است که زنان شهر موهای خود را بریدند تا از آن برای ساخت طنابهای جنگی استفاده شود.
سرانجام در سال ۱۴۶ پیش از میلاد، ارتش روم به فرماندهی اسکیپیون امیلیانوس موفق شد دیوارهای شهر را بشکند. نبردی خونین از خیابانی به خیابان دیگر و از خانهای به خانه دیگر درگرفت. مقاومت مدافعان چندین روز ادامه یافت، اما برتری عددی و تجهیزاتی رومیان سرانجام نتیجه داد.
با سقوط آخرین مواضع دفاعی، کارتاژ به طور کامل به دست رومیان افتاد. بخش بزرگی از جمعیت شهر کشته یا به بردگی فروخته شدند و ساختمانهای آن ویران گردید. بدین ترتیب یکی از ثروتمندترین و قدرتمندترین دولتهای جهان باستان پس از حدود شش قرن موجودیت از صحنه تاریخ حذف شد.
نابودی کارتاژ نقطه پایانی بر جنگهای فنیقی بود. از آن پس روم دیگر رقیب بزرگی در مدیترانه غربی نداشت و راه برای گسترش فتوحاتش در اروپا، شمال آفریقا و شرق مدیترانه هموار شد. بسیاری از مورخان، سال ۱۴۶ پیش از میلاد را یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ باستان میدانند؛ سالی که برتری روم در جهان مدیترانه تقریباً بیرقیب شد.
#روم_باستان
#کارتاژ
#جنگ_سوم_فنیقی