ویرگول
ورودثبت نام
Reza Kiani
Reza Kiani
Reza Kiani
Reza Kiani
خواندن ۳ دقیقه·۴ ماه پیش

جنگ ایران و عثمانی

 

جنگ ایران و عثمانی در سال‌های ۱۸۲۱ تا ۱۸۲۳ میلادی، یکی از ناشناخته‌شده‌ترین جنگ‌های دوره قاجار است؛ جنگی که برخلاف نبردهای ایران با روسیه، با برتری نظامی ارتش عباس‌میرزا همراه بود.

 

 

علت‌ آغاز جنگ چه بود

 

نخست، اختلافات دیرینه مرزی میان ایران و عثمانی در مناطق آذربایجان، کردستان و عراق. هر دو دولت بر سر کنترل برخی نواحی مرزی و عشایر کوچ‌رو ادعای حاکمیت داشتند.

 

دوم، اختلاف بر سر حکومت بابان در سلیمانیه. ایران از یکی از مدعیان حکومت بابان حمایت می‌کرد، در حالی که عثمانی از رقیب او پشتیبانی می‌کرد و این رقابت به تنش نظامی انجامید.

 

سوم، شکایت دولت ایران از رفتار برخی مقامات عثمانی با زائران و بازرگانان ایرانی که به عتبات سفر می‌کردند.

 

چهارم، شرایط بین‌المللی نیز در شعله‌ور شدن جنگ بی‌تأثیر نبود. در آن زمان، امپراتوری عثمانی هم‌زمان با آغاز انقلاب یونان درگیر مشکلات داخلی بود و برخی مورخان معتقدند روسیه ایران را ترغیب به حمله کرده تا دست عثمانی در یونان را لای پوست گردو بگذارد.

 

عملیات نظامی چگونه پیش رفت؟

 

عباس‌میرزا از جبهه شمالی وارد شرق آناتولی شد، شهر بایزید و چند دژ مرزی را تصرف کرد و تا نزدیکی ارزروم، مهم‌ترین مرکز نظامی عثمانی در شرق آناتولی، پیشروی کرد.

هم‌زمان، محمدعلی میرزا دولتشاه (پسر دیگر فتحعلی شاه) از جبهه جنوبی وارد عراق عثمانی شد، سلیمانیه را تصرف کرد و بغداد را در محاصره گرفت. اما شیوع گسترده وبا در هر نیروی متخاصم، ادامه عملیات را ناممکن ساخت و خود دولتشاه نیز بر اثر همین بیماری درگذشت.

عثمانی‌ها با سازماندهی مجدد نیروهای خود ضدحمله‌ای را آغاز کردند، اما عباس‌میرزا در نبردهای سال ۱۸۲۲، به‌ویژه در حوالی ارزروم، موفق شد ارتش عثمانی را شکست دهد و پیشروی آن را متوقف کند. این پیروزی یکی از موفق‌ترین عملکردهای ارتش نوساز ایران به فرماندهی عباس‌میرزا به شمار می‌آید.

 

نتایج نظامی برای ایران

• ارتش عباس‌میرزا توانست توانایی اصلاحات نظامی و آموزش‌های نوین خود را در میدان نبرد ثابت کند.

• چند شهر و دژ مهم مرزی عثمانی برای مدتی به تصرف ایران درآمد.

• ضدحمله عثمانی ناکام ماند و ایران برتری نظامی خود را به نمایش گذاشت.

 

نتایج نظامی برای عثمانی

• بخش‌هایی از شرق آناتولی و سلیمانیه را موقتاً از دست داد.

• ارتش عثمانی در چند نبرد مهم شکست خورد.

• با وجود این، به دلیل شیوع وبا و توقف عملیات ایران، از اشغال ارزروم و بغداد جلوگیری شد.

 

نتایج سیاسی برای ایران

• ایران نتوانست از پیروزی‌های نظامی خود برای تغییر مرزها استفاده کند و در میدان دیپلماسی نتیجه ای بگیرد.

• عهدنامه اول ارزروم در سال ۱۸۲۳، مرزها را تقریباً به وضعیت پیش از جنگ بازگرداند.

• اعتبار نظامی عباس‌میرزا بالارفت و ثابت شد که ارتش اصلاح‌شده ایران می‌تواند در برابر یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های منطقه موفق عمل کند.

 

نتایج سیاسی برای عثمانی

 

• عثمانی موفق شد بدون واگذاری سرزمین، جنگ را پایان دهد در حالیکه از نظر نظامی عملاً شکست خورده بود.

• با امضای عهدنامه، ثبات نسبی در مرزهای شرقی خود را بازیافت و توانست توجه بیشتری به بحران‌های دیگر، از جمله شورش یونان، معطوف کند.

 

این جنگ نمونه‌ای جالب از تاریخ نظامی است؛ جنگی که در آن یک طرف در میدان نبرد دست بالا را داشت، اما بیماری همه‌گیر وبا و ملاحظات سیاسی مانع تبدیل این برتری نظامی به دستاوردهای سیاسی ملموس شد.

 

#تاریخ_ایران #عباس_میرزا #قاجار #جنگ_ایران_عثمانی #امپراتوری_عثمانی #اصلاحات_نظامی #تاریخ_نظامی #تاریخ_جهان #فتحعلی_شاه

جنگ ایرانعثمانیعباس میرزافتحعلی شاه
۶
۰
Reza Kiani
Reza Kiani
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید