4 راه کاربردی برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان بیش فعال
چگونه اعتماد به نفس کودکان بیش فعال را افزایش دهیم؟
عزت نفس پایین مشکل رایجی بین کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی است که هر روز در مورد رفتارشان به آنها تذکر داده میشود یا تنبیه میشوند.
پدر و مادرهای زیادی نگران این هستند که کودک بیش فعالشان اعتماد به نفس و عزت نفس پایینی دارد. این نگرانی گاهی آنقدر شدید میشود که روی سلامت روان پدر و مادر نیز تأثیر منفی شدیدی میگذارد.
پدر و مادرهایی که نگران مسائل و مشکلات بیش فعالی و نقص توجه کودک بیش فعالشان هستند، مسأله اعتماد به نفس و عزت نفس پایین کودکشان را به شکل مشکلی حل نشدنی میبینند. همین میشود که در بعضی مواقع خودشان را مقصر میدانند.
این موضوع گاهی تا جایی پیش میرود که موجب پایین آمدن اعتماد به نفس و عزت نفس پدر و مادر نیز میشود. چرا که دائم خودشان را مقصر میدانند و احساس شکست میکنند.
در این مطلب میخواهیم از یک برنامه چهار مرحلهای بگوییم. برنامهای برای خانوادهها که با آشکار کردن استعدادهای ذاتی کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی و ایجاد پیوندهای عاطفی قوی ارزشمند، به ساختن اعتماد به نفس و عزت نفس این کودکان کمک میکند.
تجربه نشان داده با استفاده از این برنامه، پدر و مادر نیز احساس بهتری به خودشان پیدا میکنند و در نهایت سطح سلامت روان و امیدواری در خانواده به شکل چشمگیری افزایش پیدا میکند.
اگر شما هم با مسأله پایین بودن عزت نفس و اعتماد به نفس کودک بیش فعالتان روبرو هستید، این مطلب میتواند به شما کمک کند.
پدر و مادرهایی که کودکان بیش فعال دارند در بسیاری مواقع احساس میکنند به کمک و مشاوره حرفهای نیاز دارند.
در این مطلب به توضیح یک برنامه چهار مرحلهای به نام «چرخه تعالی» میپردازیم که میتواند به کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی کمک کند.
از این برنامه بارها و بارها استفاده شده است، پدر و مادرهای بسیاری این برنامه را به کار بردهاند و از نتیجه کار راضی بودهاند. این طرح به کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی کمک میکند از پس کارهای مختلف زندگی بربیاید.
کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی زیادی وجود دارند که نمیتوانند با بقیه ارتباط برقرار کنند. ممکن است امکانات مناسبی داشته باشند اما مهمترین ابزار را ندارند: ارتباط عاطفی با مردم، مکانها و فعالیتهایی که دوست دارند!
کودکی که دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی است ولی با دیگران ارتباط دارد، وارد دنیایی بزرگتر از دنیای خودش میشود. با این کار او احساس میکند با آغوش باز پذیرفته شده است؛ و این احساس از هر چیزی مهمتر است.
ارتباط عمیق عاطفی، واکسیناسیونی در برابر ناامیدی است، ویتامینی که موجب رشد مثبت در افراد میشود. اسم آن را «ویتامین c دوم» میگذاریم؛ مطمئناً کلید رشد هر کودکی، عشق است، چیزی که باعث میشود احساس تعلق داشتن در کودکان بیش فعال به وجود بیاید.
وقتی میگوییم دوران کودکی بچههای دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی را به شکلی درست کنید که بتوانند با دیگران ارتباط برقرار کنند، منظورمان ارتباطات اینترنتی مانند تلفن همراه یا پیامرسانهای مختلف نیست.
البته منظورمان این هم نیست که تکنولوژی بد است یا باید به عقب برگردیم اما دستگاههای دیجیتال از یک جهت با بستنی، اسفناج و انواع ویتامینها شباهت دارند؛ آن هم اینکه باید در حد متوسط استفاده شوند.
کودکی که دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی است اما میتواند با دیگران ارتباط برقرار کند، چند قدم از بقیه کودکانی که با این مسأله دست و پنجه نرم میکنند، جلوتر است.
این کودک بیش فعال، ارتباطات مثبت زیادی دارد که او را در دنیای امن خودش نگه میدارد، به رفتارهایش ثبات میبخشد، برای او شادی و خوشحالی به همراه میآورد و جهت درست را نشانش میدهد.
ارتباط با خانواده مهمترین بخش این مرحله برای کودکان بیش فعال است. با این حال «اینکه کودکی بتواند با دیگران ارتباط برقرار کند» به معنای این نیست که اصلاً و ابداً با کسی «مشکل و تعارض» نداشته باشد.
نقطه مقابل ارتباط داشتن، مشکل و تعارض نیست بلکه «بیتفاوتی» است. راه ایجاد خانوادهای که ارتباط خوبی با هم دارند، وقت گذراندن با همدیگر، گفتوگو، تعامل، بحث، جدال و حتی دعوا است!
شاید عجیب به نظر بیاید اما بحث و جدال و گفتوگو بهتر از بیتفاوتی است. ادامه دهید و از شکل دادن به ارتباطتان ناامید نشوید.
با هم به گردش بروید؛ به عنوان مثال رفتن به بستنیفروشی میتواند ایده خوبی باشد. مناسبتهای سنتی مثل یلدا، آداب و رسوم، تعطیلات و روزهای تولد را با هم و در کنار هم جشن بگیرید.
زیبایی این مرحله این است که در دسترس همه قرار دارد، رایگان است، هیچ آزمونی ندارد، هیچ لباس فرمی یا تضمینی هم نمیخواهد.
کمک به کودک دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی، برای اینکه بتواند با دیگران ارتباط برقرار کند، مرحلهای است که شما باید بیشترین تلاشتان را انجام دهید.
هر چقدر از مهم بودن این مرحله بگوییم، شاید کافی نباشد. یادمان باشد کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی به این نوع ارتباطات نیاز زیادی دارند.
ارتباطات مرحله قبل در نهایت به مرحله دوم «چرخه تعالی» میرسد: بازی.
بازی هر نوع فعالیتی است که تخیل کودک را درگیر و ذهنش را روشن میکند. میتوانید موقع مرتب کردن تخت، «بازی» کنید. هر زمان که میخواهید با کودک دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی فعالیتی انجام دهید، یک بازی شروع کنید.
به عنوان مثال خیال کنید که بالشتها، خیلی خوابشان میآید و الان میخواهند بروند زیر پتو بخوابند یا تصور کنید که ملحفهها عروس دریایی هستند و حالا میخواهند بروند روی تخت دراز بکشند.
موقع جمع کردن وسایل اتاق هم میتوانید بازی کنید. توپهای رنگی یا لگوهای روی زمین میتوانند سنگهای قیمتی جذابی باشند که باید داخل سطل بروند. حالا هر کسی میتواند از فاصلههای مختلف توپها و لگوها را داخل سطلشان بیاندازد.
حتی موقع جمع کردن وسایل نهار و شام هم میتوانید بازی کنید. وسایل میز دلشان برای خانهشان تنگ شده است. هر کدام مربوط به جایی میشود، یکی میخواهد به سرزمین کابینتها برود، یکی به کوهستان یخچال و دیگری به دریای سینک ظرفشویی.
این بازیها میتواند دامنه گستردهای از داستانهای خیالی را شامل شود؛ تمام فعالیتهای روزانه قابلیت تبدیل شدن به بازی را دارند. فقط کافی است سلیقه کودکتان را بدانید، هر داستانی که برای کودکتان جذاب باشد، به کار میآید.
وقتی کودکان بازی میکنند، دنیا را کشف میکنند و متوجه میشوند چه چیزی در ذهن دارند، چه چیزی دوست دارند و چه چیزی را بیشتر از همه میخواهند. آنها با بازی رشد میکنند.
با بازی است که باور «من میتوانم!» و «من میخواهم این کار را انجام دهم» و حس «اشتیاق و ذوق داشتن برای انجام کارهای مختلف» در کودکان رشد میکند.
چنین حسهایی میتواند موجب داشتن یک زندگی شاد در آینده شود. چیزی که خیلی مهمتر از نمرههای بالا و انواع مدالها و جایزههای ورزشی است.
نکته جالب این است: تمرینی که از بازیهای مورد علاقه کودکان سرچشمه بگیرد، نظم و انضباط شخصی کودکان بیش فعال را رشد میدهد.
به عنوان مثال، مورد پسری پانزده ساله دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی را برایتان میگوییم. از خانواده این نوجوان خواستیم که بر اساس علاقه او فعالیتی ساختنی در اختیارش قرار دهند. پسر عاشق ساختن هواپیما بود.
خانوادهاش برای او کیت ساختن هواپیما را تهیه کردند. اولین باری که هواپیما را پرواز داد، زیاد دوام نیاورد و زود افتاد. از آنجایی که به ساختن هواپیما علاقه زیادی داشت، تسلیم نشد و سعی کرد مشکل هواپیما را حل کند.
او بارها و بارها روی هواپیما کار کرد. خانواده پسر کار او را تشویق میکردند و با رفتار و کلامشان حمایت خودشان را نشان میدادند. در نهایت پسر توانست هواپیما را به اندازهای که میخواست به پرواز در بیاورد.
مسأله اصلی این بود که پافشاری پسر برای درست کردن هواپیما به دیگر حوزههای زندگی او سرایت کرد. حالا او برای انجام کارهای مهم زندگیاش، به نسبت گذشته، وقت و انرژی بیشتری میگذارد.
پدر و مادرها، معلمها و مربیهای زیادی در این مرحله دچار اشتباه میشوند؛ خیلی از افرادی که با کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی سر و کار دارند میخواهند از مرحله اول و دوم رد شوند.
این افراد معمولاً با خودشان میگویند اینکه کودکم با دیگران ارتباط برقرار کند یا بازیهای مختلف کند، چه ربطی به بیش فعالی و نقص توجه دارد؟ یا در ذهنشان میگویند من وقت این کارها را ندارم، فقط میخواهم کودک پیشرفت کند.
این دسته از خانوادهها یا مربیها و معلمها وقتی مشکلات مربوط به کودک بیش فعال یا دارای نقص توجه پیش میآید، از او میخواهند بیشتر تلاش کند، تمرین کند، تمرین کند و باز هم تمرین کند.
اینکه از کودک دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی بخواهید بیشتر تلاش کند درست مثل این است که از یک فرد نزدیکبین بخواهید بهتر ببیند یا درستتر نگاه کند یا حتی بدتر از آن به او بگویید: «اینکه کاری نداره چطور نمیتونی ببینی؟»
برای یک فرد نزدیکبین، عینک راهحل مناسبی است و میتواند مشکلش را حل کند. ایجاد دوران کودکی مناسب برای کودک دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی، اینکه بتواند با بقیه در ارتباط باشد و البته ایجاد فرصتهایی برای بازی، دقیقاً نقش عینک را برای فرد نزدیکبین، بازی میکند.
هنگامی که این دو مرحله در جای خودشان قرار بگیرند، چرخه تعالی با شکل اتوماتیک اجرا میشود.
همانطور که در مورد آن پسر پانزده ساله گفتیم، او متوجه شد که مهارت پیدا کردن در فعالیتی چالشبرانگیز و مهم برای رسیدن به موفقیت در آینده، حیاتی است.
البته منظورمان این نیست که کودک دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی ما حتماً باید در موضوعی، «بهترین» شود. تبدیل شدن به «بهترین» در هر کاری، رویکرد اشتباهی است که اصرار زیادی هم به آن وجود دارد. مهمترین چیز روند پیشرفت کار کودک یا نوجوان بیش فعال ما است.
پیشرفت در یک فعالیت، هر فعالیتی که علاقه داشته باشد، قدرتمندترین نیرو برای ساختن «اعتماد به نفس» و «عزت نفس» کودکان و نوجوانان بیش فعال است.
مهارت پیدا کردن در کار، انگیزه قدرتمندی است. پدر و مادرهای زیادی برایشان سؤال پیش میآید: «چه جوری میتونم به کودکم انگیزه بدم؟»
پاسخ این است که کودک بیش فعال را در مسیر به دست آوردن مهارت، در مسیر پیشرفت و رشد برای انجام فعالیتی که برایش چالشبرانگیز و مهم است، هدایت کنید.
هر کودک، نوجوان یا بزرگسالی دوست دارد کاری را که در آن پیشرفت میکند، بیشتر و بیشتر انجام دهد. اما یادمان باشد تلاش برای مهارت پیدا کردن در فعالیتها میتواند حالت منفی بگیرد و موجب شود از آن سمت پشت بام بیافتیم.
اگر کودک بیش فعال با تلاش در آن کار، رشد نمیکند و فقط باعث سرخوردگیاش میشود، این مرحله میتواند باعث شود اعتماد به نفس او کم بشود و به عنوان عامل بیانگیزگی او عمل کند.
خیلی مهم است که پدر و مادرها، معلمها و مربیها کودک بیش فعال را در مسیر پیشرفت هدایت کنند. هر کودکی تقریباً میتواند در هر کاری رشد کند، فقط به تشویق و انگیزه نیاز دارد.
وقتی کودک بیش فعالی در حل مسألهای مهارت پیدا میکند، به او در مورد مهارتش بگویید. با این کار او نسبت به توانمندی جدیدش شناخت پیدا میکند.
در مثال پسر که بالاتر گفتیم، وقتی توانست در ساخت هواپیما مهارت پیدا کند، خانواده و دوستانش برای پیشرفتش به او تبریک گفتند. پسر حسابی از این موضوع خوشحال شده بود.
البته منظورمان از دیدن و به رسمیت شمردن پیشرفت او، این نیست که به او جایزه بدهید یا در مدرسه به او نقش مهمی بدهید.
دیدن و به رسمیت شمردن پیشرفت یعنی به عنوان مادر و پدر، معلم، مربی، همگروهی، دوست، به او تبریک بگویید، یا از جملاتی مانند «چقدر کارت خوب بود، لایک داری، کارت درسته» استفاده کنید.
حتی گاهی یک سر تکان دادن میتواند معجزه کند. مهم این است چیزی بگویید یا کاری کنید که او بداند کارش را دیدهاید و حواستان به روند پیشرفت او است.
چنین کارهایی اعتماد به نفس، عزت نفس و انگیزهای را که موجب مهارت پیدا کردن کودک بیش فعال میشود، تقویت میکند. همچنین پیوند و ارتباط کودکتان را به شخص یا گروهی که او را به رسمیت شناخته، بیشتر و قویتر میکند.
مهمترین درمان برای کودکان دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی یا اصلاً برای تمام کودکان در هر سنی، این است که وارد چرخه تعالی شوند. این چرخه همیشه، برای هر کسی و در هر جایی کاربرد دارد.
پدر و مادرها نباید نگران پیشرفت کودکانشان در این چرخه باشند. ممکن است کودکی که دارای اختلال کمتوجهی - بیش فعالی است، در مدرسه نمرات ضعیفی بگیرد اما در چرخه تعالی، عملکرد خوبی داشته باشد. آینده چنین کودک بیش فعالی روشن است.
همچنین ممکن است کودک شما، نمرات بالایی داشته باشند اما ارتباط مناسبی با دیگران نداشته باشد و از دوران کودکیاش لذت نبرد. نگفته مشخص است که آینده چنین کودکی به روشنی و پرباری کودکان دسته اول نخواهد بود.
پیشنهاد میکنیم این چرخه را جدی بگیرید و از آن در زندگی روزمره کودک بیش فعال استفاده کنید. این روش مطمئنترین راه برای بروز استعدادهای فرزندتان است؛ با این کار به او کمک میکنید عزت نفس، اعتماد به نفس، میل، اشتیاق، صمیمی بودن و حتی رفتارهای اخلاقیاش رشد کند.
با استفاده از چرخه تعالی نه تنها فرزند شما بلکه خود شما هم، نتایج درخشانی به دست میآورید. از این چرخه استفاده کنید و نتایج آن را با ما به اشتراک بگذارید.