تمام این روزها، که درست بعد از تماس با مادربزرگ شروع شد با خودم در این اندیشهام که آن خودی که از پس چهرهی آرام و ساکتم زبانه میکشد از کجاست. قبلاً هم گفتهم. باز هم میگویم. خانه برای من یک حالت تروماتیک دارد. اضطرابی میآورد که بوی نیستی میدهد. تخریب را میگویم. از منطقی سرچشمه میگیرد که نه دو دو تا چهارتایش درست است نه از دریچهی عاطفه و احساس آدم را متقاعد میسازد.
من در طبقهی بالای خانهی مادربزرگ به دنیا آمدم. ۳۵ سال پیش. وقتی هنوز از بمبارانِ آن وقتها شیشهها ترک برمیداشتند. وقتی برنامههای بیرنگ و روی تلویزیون قطع میشد و صدای آژیر میآمد. وقتی همه در اتاقِ جلویی خانهی مادربزرگ در طبقهی پایین جمع میشدیم. یک چراغ روشن، یک بخاری و هزار هزار قصه و خاطره. من و پسردایی همسن و سالم آنروزها فکر میکردیم عاشقیم. به سان هر دو کودک در آن سنین خردسالی. او زیاد مریض میشد و من زیاد غصه میخوردم. در این میان این کوهها و رودها و گلهای نقاشیهایم بودند که با چشمانی زیبا و لبخندی گشاده مرا در آغوش خود پناه میدادند. کودک جنگ چه میداند چیست؟ آوار چه میداند چیست؟ تمام آنچه او تجربه میکند ژرفای ناامن یک سیاهیست که اگر شانس بیاورد با نقاشیها و رنگها و بازیها آن را میآراید. و من چنین کودکی بودم. در نقاشیهایم هیچ اندوهی راه نداشت. همهش دشت بود و گل، درخت بود و پرنده. با چشمان و لبهایی که همه به روی منِ آن سالها با عشق نگاه میکردند. و خورشیدی که از پشت رشتهکوهایی با قلههای برفگین سرک میکشید و نوید گرمای بیقیدوشرطی را میداد. این روزها که در برابر هِیمنهی خشم و آتشم غافلگیر میشوم پیوسته از خودم سوال میکنم که آن کودک کجاست؟ من او را کجای این قصه که تا نیمههایش آمدهام رها کردهام. چه کسی او را از من ربود؟ کوهها کجایند؟ درختها کجا رفتهاند؟ خانههای کوتاه و آن تکچراغِ همیشه روشن کجاست؟
سالها پیش وقتی در آتلیهی سهروردی با خانم مظفری مشق نقاشی میکردیم، آن سالهای حوالی ۸۸ که همهمان در بهت فرو رفته بودیم این سوالها به سراغم آمده بود. در آشپزخانهی کوچک که از سطح خیابان پایینتر بود و با نور بیرون و لباسهای رهگذران و ماشینها رنگبهرنگ میشد نشسته بودیم. چای خورده بودیم و من میگفتم که این جنگ یک چیزهایی را از ما گرفته است. سودابه درک میکرد... امروز دوباره مرور میکنم. که این خانه چه داشت؟ پنجشنبهی گذشته یوسف- دکتری که گهگاه به او مراجعه میکنم- به من گفت که خانه برای من استعاره است. قدرت است. و من با تقلا از لابهلای خاطراتی که با جزییات برای او تعریف میکردم سعی داشتم بگویم که در همهی این فضاها برای من گرماییست. یادیست. امنیتیست که سالها آمدهام و به سانش پیدا نکردهام. ما از خانوادهی مستمندی نبودیم. اما در آن روزگار همه کمابیش در فقر بهسر میبردیم. فقرِ بودن... فقرِ یک جریان طبیعی که بدون تکانههایی ناغافل در مسیر خود در حرکت است. فقر رنگ، فقر آنچه اسمش کودکیست... یا برای جوانترها جوانی... اینها که مینویسم ناله نیست. برداشتهای من از موقعیتهاییست که تا کنونِ من را شکل دادهاند. جزییاتی که کلیتی را کشیدهاند. نکتههایی که شبها قبل از خواب هشیارم میکند. اینها هستند...
همهچیز دستبهدست هم دادهاند. مادربزرگ دورتر میشود. در همسایگی دایی کوچکترم در لواسان... دایی که معتقدم بخت، تمام آنروزها با او یار بود و هنوز هم زندگی با او خوب تا میکند و امید که زین پس هم همین باشد. من اما در این سنوسال روحم به هرکجا پرواز میکند. به سمت تمام آن مناظری که تصویر کرده بودم... به سمت تمام شوقها و آفتابها و دریاها. جسمم اما اسیر رخوت است... در این گذارهی دوم هر چه بیشتر دقیق شدم تنها یک چیز را یافتم...که این روح در این تن نمیگنجد... حواس من در لحظات ویژهای شناور است. و همه اینها در یک نقطه مشترکند: پناهی گرم...
گاه نمیدانم چه مینویسم. از هر دری سخنی. اما مینویسم چون اینها بودن را برای من پررنگ میکند. من دوست دارم از لابهلای این آجرهای به هم کج نشسته، از خلال این یورشهای ناخداگاهِ ذهن قد علم کنم، باشم و با تمام وجود این بودن را در رگوریشهام احساس کنم.
این روزها که آقای ثقفی از میان ما رفته است، این روزها که دلنگران حیات امیرحسین و سرنوشت زن و بچههایش هستیم، این روزها که قرار است تنها پناه روزهای کودکی خراب شود، این روزها که عمه را کمتر میبینم تنها دلم یک چیز میخواهد. زانوانی که راست میشوند و کوهها را بالا میروند... چشمانی که در برابر نور روز گرم میشوند... این روزها تمام خودم را میخواهم. با قلبی گشاده رو به چشماندازی و راهی و چارهای...

تصویر:
اتاق جلویی در خانهی مادربزرگ
موسیقی:
از مسیر صفحهی زیبا برداشتهام.
Mayte Martin: No Me Maltrates La Vida
http://u.pc.cd/c7ictalK
ترجمهی متن موسیقی:
با من بد تا نکن زندگی
این زندگی من است، این زندگی من است
با من بد تا نکن زندگی
آهسته به من بگو
چه چیزی از دست دادهای، چه چیزی از دست دادهای
بسیار آسیب دیدهای
بسیار آسیب دیدهای
من برایت پناهگاهی دارم
درون قلبم
با پنجرههایی
میتوانی از آنجا طلوع آفتاب را ببینی؟
هر روز صبح میان دستان من
و خود را غوطهور درون عشق من بیابی
من رواندازی از بوسه برایت دارم
که آن را روی روحت بیاندازی
و بندرگاهی با آب زلال
برای زمانی که آرام شوی
و کلیدی که درِ صندوقخانه را باز میکند
جایی که تو درآنجا حقیقت را خواهی یافت