وقتی درباره برندسازی صحبت میکنیم، خیلیها سریع سراغ لوگو، رنگ سازمانی، شعار و تبلیغات میروند؛ اما برند چیزی فراتر از هویت بصری است.
David Aaker برای توضیح ارزش واقعی یک برند، مدلی ارائه کرد که به آن Aaker Model یا مدل ارزش ویژه برند آکر میگوییم.

در این مدل، Brand Equity یا ارزش ویژه برند از پنج دسته دارایی اصلی تشکیل میشود:
۱. آگاهی از برند | Brand Awareness
اولین سؤال این است:
آیا مخاطب اصلاً برند ما را میشناسد؟
آگاهی فقط به این معنی نیست که مشتری لوگوی ما را دیده باشد. دو سطح مهم آن عبارتاند از:
Recognition: با دیدن برند، آن را میشناسد.
Recall: بدون دیدن برند، نام آن را از حافظه به یاد میآورد.
مثلاً وقتی میگوییم «برندهای کفش ورزشی»، چه نامهایی سریع به ذهن شما میآیند؟
۲. وفاداری به برند | Brand Loyalty
شناختن یک برند با وفادار بودن به آن فرق دارد.
مشتری وفادار کسی است که بعد از یک تجربه خوب، برای خرید بعدی هم به همان برند برمیگردد و حتی ممکن است آن را به دیگران پیشنهاد کند.
خرید مجدد، حفظ مشتری و توصیه برند از نشانههای مهم وفاداری هستند.
۳. کیفیت ادراکشده | Perceived Quality
اینجا یک نکته مهم وجود دارد:
کیفیت واقعی با کیفیتی که مشتری درک میکند یکی نیست.
ممکن است دو محصول از نظر فنی کیفیت مشابهی داشته باشند، اما مشتری یکی را باکیفیتتر بداند.
قیمت، بستهبندی، تجربه خرید، تبلیغات، نظرات دیگران و تجربه قبلی همگی میتوانند روی این ادراک تأثیر بگذارند.
۴. تداعیهای برند | Brand Associations
وقتی نام یک برند را میشنوید، چه چیزهایی در ذهنتان شکل میگیرد؟
احساسات، ویژگیها، ارزشها، سبک زندگی، افراد یا حتی خاطرات میتوانند به یک برند متصل شوند.
مثلاً Nike برای بسیاری از افراد با مفاهیمی مثل ورزش، عملکرد، انگیزه و رقابت تداعی میشود.
نکته مهم این است که برند فقط چیزی نیست که شرکت میخواهد باشد؛ برند چیزی است که در ذهن مخاطب شکل گرفته است.
۵. داراییهای اختصاصی برند | Proprietary Brand Assets
آخرین بخش، داراییهایی است که به برند کمک میکنند از جایگاه خود محافظت کند؛ مثل:
Trademark
Patent
نام تجاری
حقوق مالکیت فکری
برخی روابط اختصاصی با کانالهای توزیع
این داراییها میتوانند کپیکردن مزیت برند را برای رقبا دشوارتر کنند.
پس برند قوی یعنی چه؟
مدل آکر به ما یادآوری میکند که برند قوی فقط برندی نیست که شناخته شده باشد.
برند باید در ذهن مخاطب معنای مشخصی داشته باشد، کیفیت آن ادراک شود، مشتریان به آن وفادار شوند و برند از داراییهای اختصاصی برخوردار باشد.
در نهایت، ترکیب این پنج بُعد به ساخت Brand Equity کمک میکند؛ یعنی ارزشی که برند برای مشتری و کسبوکار ایجاد میکند.
برند چیزی نیست که فقط طراحی کنیم؛ چیزی است که در طول زمان در ذهن مشتری میسازیم.