رویکرد جریان معاند و معارض انقلاب اسلامی در خارج از کشور طی این چهل سال همیشه به یک شکل نبوده. جریان موسوم به اپوزیسیون با وجود اشتراک در نزاع و تقابل ایدئولوژیک با ایدئولوژی اسلام سیاسی و گفتمان ولایت فقیه امام خمینی، همواره از اختلافات درونی در سه سطح «راهبرد، راه کنش و شگرد»[1] رنج می برد.
از این رو، یکی از رویکردهای دهه اخیر سرویس های اطلاعاتی غرب برای مقابله با انقلاب اسلامی را می توان تلاش برای« وحدت گفتمانی و ایجاد جبهه واحد» توصیف کرد.
در این رویکرد، همه جریان های معارض انقلاب اعم از چپ،لائیک، التقاطی، سلطنت طلب و ...با تمسک به گفتمانی واحد و راهبردهایی متنوع به مقابله همه جانبه با جمهوری اسلامی برمی خیزند.
اما چرا این رویکرد وحدت گفتمانی پیش از این موفقیت چندانی به دست نیافته بود؟ پاسخ ساده است. علت این است که گفتمانی نبود که بتواند به عنوان نخ تسبیح جریان معارض قرار گیرد.
به عنوان نمونه، «تطهیر پهلوی» یکی از رویکردهایی است که سرویس های اطلاعاتی همواره برای نزاع گفتمانی با انقلاب از آن بهره جسته اند. که به راحتی می توان در شبکه سرگرمی منوتو آن را مشاهده کرد. اما این رویکرد مخالف گفتمان ملی گراها و یا چپ ها است.
نمونه ای دیگر، استفاده از رویکرد « تبلیغ باستان گرایی» ، مورد اشتراک بسیاری از گروه های سیاسی مانند مارکسیست ها نیست، یا رویکردی چون الگوسازی از چهره های برجسته معاند نتوانست همه گروه ها را به هم وصل کند، زیرا چهره مورد وثوق مشترک بین این گروه ها وجود ندارد که بتواند جریان اپوزیسیون را حول خودش جمع کند. همان طور که الگوسازی از رضا خان و دکتر محمد مصدق موفق نبود.
با این وصف به زعم نگارنده فقط یک موضوع است که می تواند باعث اجماع همه جریان معاند و معارض شود و رویکرد وحدت گفتمانی را محقق سازد. و آن موضوع حقوق بشر است.
با شکست برجام و پایان احتمالی پرونده هسته ای ایران، موضوع حقوق بشر به ابزار بعدی نهادهای بین المللی معارض و بالتبع رسانه های وابسته و غیر وابسته به این نهادها تبدیل شده است.
پیش بینی صحیح امام امت (حفظه الله) به عنوان راهبردنگار- استراتژیست- اصلی انقلاب اسلامی مبنی بر شناخت دقیق و گام به گام راهبرد دشمن است. در این راهبرد البته موضوع موشکی بعد از موضوع هسته ای مورد نظر دشمن قرار می گیرد و موضوع حقوق بشر گام سوم از این راهبرد تلقی می شود: « متهم کردن دائم ایران به یک مسئله ی منفی مستمر،دستور کاراصلی جنگ روانی دشمنان است. برای تحقق این هدف « ایران هراسی، ایران ستیزی، ایران گریزی، اتهام نقض دموکراسی، نبود آزادی و "نقض حقوق بشر"» مدام در تبلیغات بیگانگان تکرار میشود.»[2]
اما دشمن در گام دوم از این نکته غافل بود که موضوع موشکی چون با امنیت هر کشوری مرتبط است توانایی بالایی برای ایجاد اجماع عمومی ندارد، خصوصا این که گام اول که موضوعی علمی بود را هم با ناکامی پشت سر گذارده است.

بنابراین گذار از گام دوم به سوم به اندازه گذار از گام اول به دوم و سوم چندان طولانی نبود. موضوع حقوق بشر ظرفیت ها و قابلیت های فراوانی برای تحمیل اراده و وضع تحریم های بین المللی علیه جمهوری اسلامی دارد؛ زیرا:
1. تنها موضوعی است که می تواند محور وحدت گفتمانی جریان اپوزیسیون باشد.
2. نهادهای بین المللی بسیاری متولی این امر هستند.
3. مبتلابه بودن همه جوامع به آن و حساسیت همگانی نسبت به آن.
4. وجهی کاملا اجتماعی و حقوقی دارد که البته به رنگ سیاسی درآمده است.
5. دارا بودن جنبه های احساسی و عاطفی که مخاطب را زود درگیر ماجرا می کند.
6. اشتراک موضوع و اشتراک منافع همه پایگاه های رسانه ای و گروههای سیاسی معاند و معارض?
7. تحریم های مربوط به موضوع حقوق بشر سنگین هستند.
8. ساحت تئوریک حقوق بشر اومانیستی و مبنایی کاملا ایدئولوژیکی دارد. و در بالاترین سطح نزاع با ایدئولوژی اسلام قرار دارد.
9. برمبنای همین ساحت امکان استحاله مفاهیم انقلاب را دارا می باشد.
10. بر مبنای همین قابلیت استحاله، ظرفیت جذب نیروها از جبهه مقابل (انقلاب) به جبهه خودی (معارضین) را دارا ست.
همان طور که مشاهده کردید، تنها موضوعی که می تواند معارضین را حول خود بسیج کند حقوق بشر است. از این رو وحدت عمل حاکمیت را می طلبد.
پدیده های اجتماعی در ایران که تبدیل به مسئله شده اند، بعد چالش و در نهایت تبدیل به بحران گشته اند طی چند سال اخیر رشد قابل تاملی یافته اند. همچنین فاصله این پدیده ها هم بسیار اندک شده اند که خود تحلیلی جدا می طلبد.
این پدیده ها همواره دست مایه گروه های سیاسی قرارگرفته اند و به عنوان اهرمی حقوق بشری از آن استفاده می شود.
آخرین رویکرد مربوط به موضوع حقوق بشر که توسط جبهه واحد معارضین طراحی شده و فعالیت می کند، «مناسبت سازی»از پدیده است. بدین معنا که پدیده ای که قابلیت ماندگاری در تاریخ داشته باشد ثبت می کنند تا به عنوان یک نقطه عطف از آن استفاده کنند.
بزرگداشت اعتراضات آبان 98 از چشم معارضین یک نمونه از این راهبرد است. همچین با رصد پایگاه های خبری اپوزیسیون در سال اخیر مشاهده می کنیم که:
1- اخبار مربوط به حقوق بشر طی این مدت بسیار پررنگ بوده. مانند:
- عفو بینالملل وبسایت مستندات «کشتار اعتراضات آبان» را رونمایی کرد
- انتشارات آثاری از سعید مدنی در مخالفت با اعدام
- سازمان ملل متحد رژیم ایران را به دلیل اعدام نوید افکاری کشتیگیر قهرمان به اضافهی سایر موارد گسترده نقض حقوق بشر محکوم کرد.
- اعتراض ۷۹ کشور به نقض حقوق بشر در ایران با تصویب قطعنامه سازمان ملل
2- اضافه شدن آبان98 به تقویم اپوزیسیون، ذیل موضوع حقوق بشر:
• چرا آبان ۹۸ پاشنه آشیل جمهوری اسلامی است؟
• مأموران امنیتی در سالگرد کشتهشدگان آبان ۹۸: «کشتیم که کشتیم، خوب کردیم کشتیم»
• سرنوشت بازداشتشدگان آبان؛ ماهی که آمبولانسها زندانی بردند و مدارس زندان شدند
• کشتههای آبان ۹۸؛ آنها که نامشان را میدانیم
3- مطالعات پیرامون نسبت بین اعتراضات و قطعی نت (پژوهشی مشترک توسط عفو بینالملل و «دانشکده حرت» (Hertie School) با همکاری «پروژه تشخیص و تحلیل قطعی اینترنت» (IODA)-سایت اینترنت خاموش کشتار بیصدا)
4- برجستگی مشهود خرده موضوع اعدام در موضوع حقوق بشر
با این توصیف، به نظرم تنها سنگری که برای مقابله با چنین رویکردی و چنین جبهه ای طراحی شده است ستاد حقوق بشر قوه قضائیه است.
از نهادهای حاکمیتی دیگر که در موضوع حقوق بشر فعالیت دارند اطلاعات دقیقی ندارم. اما به دلیل وجه حقوقی این موضوع ستادی در قوه قضائیه با همین نام سال هاست فعالیت می کند.
سوالی که در این جا قابل طرح است این است که ظرفیت و قابلیت این ستاد در برابر جبهه واحد معارضین در این موضوع تا چه اندازه است؟ یا به شکلی دیگر: این ستاد ظرفیت رویارویی با جبهه واحد جهانی را دارد؟
فارغ از موضوعات حقوقی و فقهی مرتبط با این موضوع به نظرم یک حوزه به شدت مغفول واقع شده است. حوزه «رسانه» در موضوع حقوق بشر به شدت به کمک جبهه معارضین و معاندین آمده است و اغراق نیست اگر بگوئیم بدون جریان رسانه ای لنگ می زنند.
مسئولیت جدید چهره ای انقلابی و جوان در ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ما را به آینده امیدوار کرده است. از این منظر به آقای باقری توصیه ای اکید می کنم که از پایگاه های رسانه ای به عنوان بازوی ستاد استفاده کنند. دیپلماسی های صرف و یا تولید محتوای ستاد در این حوزه ابدا کافی نیست و فعالیت های ستاد بدون داشتن بازوهای رسانه ای قوی و آشنا با عملیات روانی و جنگ روانی ابتر می ماند.
ارتباط تنگاتنگ ستاد حقوق بشر با اندیشکده های رسانه ای و تاسیس پایگاه های عملیات روانی دانش بنیان برای مطالعه تخصصی نبست حقوق بشر و رسانه برای دفع گام سوم جبهه واحد جهانی باید اولویت اول ستاد باشد.
ورود رسانه ای نظام برای «رصد و تحلیل » به منظور شناخت مسئله و عارضه یابی از این موضوع سپس"طراحی"، "پیش بینی"، "آینده پژوهی" و در نهایت "سناریو نویسی" برای حل مسئله ضروری است.و قلبا بر این باورم برای دفع سحر و جادوی فرعون، عصای رسانه معجزه خواهد کرد.
نکته مهمی که نباید مغفول بماند این است که با اتمام پرونده هسته ای جنس تحریم های آتی بیشتر از هر موضوعی مربوط به حقوق بشر است و اگر انقلاب با موفقیت از این چالش بزرگ جهانی به سلامت و با تبعات کمتری عبور کند دیگر موضوع تحریم وجود خارجی نخواهد داشت و این خبر بسیار خوبی خواهد بود.
حرف در این باره بسیار بسیار زیاد است و استقبال ستاد حقوق بشر ق.ق. از این مباحث می تواند به بحث و گفتگوهای سازنده با فعالان حوزه رسانه منجر شود و قطعا برکت های بسیاری را به همراه خواهد داشت.
سید احمد ماجدی زاده – فعال رسانه
03/09/1399
[1] . به ترتیب: استراتژی، تاکتیک و تکنیک
[2] آیت الله خامنه ای؛30/04/1397