داستان کودکانه «راز قایق چوبی و سنگ شناور»
نویسنده: رزیتا دغلاوی نژاد
یک روز صبح، «آرین» کنار برکه‌ی کوچکی در باغ مادربزرگ نشسته بود. او چند سنگ رنگارنگ و یک تکه چوب با خودش آورده بود تا با آن‌ها بازی کند.
آرین یک سنگ گرد و قهوه‌ای را برداشت و داخل آب انداخت.
پِلَپ!
سنگ خیلی زود به ته برکه رفت.
آرین گفت: «عجب! چرا سنگ غرق شد؟»
بعد تکه‌ی چوب را داخل آب گذاشت. چوب روی آب ماند و آرام‌آرام تکان خورد.
آرین با تعجب گفت: «چوب که از سنگ سبک‌تر نیست؟ پس چرا چوب شناور شد؟»
مادربزرگ که نزدیک باغچه مشغول گل‌کاری بود، لبخندی زد و گفت:
«پاسخ این سؤال در یک کلمه پنهان شده: چگالی.»
آرین پرسید: «چگالی یعنی چه؟»
مادربزرگ گفت:
«فرض کن دو جعبه دقیقاً هم‌اندازه داشته باشیم. اگر یکی از آن‌ها پر از پر باشد و دیگری پر از سنگ، جعبه‌ی سنگی جرم بیشتری دارد. یعنی ماده‌ی بیشتری در همان مقدار فضا جمع شده است. به این ویژگی می‌گوییم چگالی.»
آرین کمی فکر کرد و گفت:
«پس اگر چیزی برای اندازه‌ی خودش خیلی سنگین باشد، چگالی بیشتری دارد؟»
مادربزرگ گفت:
«آفرین!»
آرین این بار یک تکه چوب برداشت و گفت:
«پس چوب چون چگالی کمتری از آب دارد، روی آب می‌ماند.»
مادربزرگ گفت:
«دقیقاً. اما یک چیز جالب‌تر هم هست!»
او چند سنگ را کنار هم گذاشت و با آن‌ها یک قایق کوچک ساخت. بعد داخل قایق چند تکه چوب گذاشت و آن را روی آب قرار داد.
قایق شناور ماند.
آرین با چشم‌های گرد شده گفت:
«اما خود سنگ‌ها غرق می‌شوند! چرا این قایق غرق نمی‌شود؟»
مادربزرگ خندید و گفت:
«چون شکل قایق باعث شده مقدار زیادی آب را کنار بزند و داخلش هم هوا وجود داشته باشد. در نتیجه، وقتی جرم قایق را نسبت به حجم کلی آن در نظر بگیریم، چگالی متوسط قایق می‌تواند از آب کمتر شود.»
آرین با هیجان گفت:
«پس فقط جنس یک چیز مهم نیست؛ مقدار فضا و شکل آن هم می‌تواند روی شناور ماندنش اثر بگذارد!»
مادربزرگ گفت:
«حالا دیگر راز برکه را فهمیدی.»
آرین به سنگ کوچک داخل آب نگاه کرد و گفت:
«پس دفعه‌ی بعد که چیزی را می‌بینم که روی آب می‌ماند یا ته آب می‌رود، می‌دانم باید به چگالی فکر کنم.»
باد آرامی وزید و قایق کوچک روی آب حرکت کرد.
آرین لبخند زد و گفت:
«چه جالب! انگار آب هم یک معلم است.»
و از آن روز به بعد، هر وقت آرین چیزی را داخل آب می‌انداخت، قبل از اینکه حدس بزند غرق می‌شود یا شناور می‌ماند، یک سؤال از خودش می‌پرسید:
«چگالی‌اش چقدر است؟»
