حال یا آینده

هو الحق

این روزها به این مسئله زیاد فکر می‌کنم که هرآنچه که اکنون ایران را بهتر کند، اما در مقابل زندگی نسل‌های بعدی مردمان این مملکت را به نابودی و نکبت بکشاند، نه تنها ارزش انجام ندارد، بلکه یقیناً مضر هم هست و باید جلویش را گرفت.

اگر صنایع ایران رشد کنند؛ صنایعی که آلاینده‌های زیادی را به هوا و زمین و آبها راهی می‌کنند و فکری هم به حال این مشکل آنها نمی‌شود، حتی اگر گسترش این صنایع باعث شود که یک ایرانی هم اکنون بیکار نماند (که خود فرض محال است) و مردم را از فقر کنونی نجات دهد، به دلیل اینکه ایرانِ فردا را به جایی تحمل‌ناپذیر و جهنمی بر روی زمین تبدیل می‌کنند، رشدشان "هیچ" ارزشی ندارد.

اگر قرار باشد پول وقتی وارد مملکت شود که بر فرض ما یا بیگانگان منابع تجدیدناپذیر ما را غارت کنیم، پول حاصل هیچ ارزشی ندارد. درختان خطه‌ی شمال کشور، که (در سال‌های قبل) هر وقت آنها را می‌دیدم نسبت به سال‌های قبل از تراکمشان کاسته شده بود، منابع ملی ما هستند. تک تک درختانی که برای مصارف مختلف یا ویلاسازی‌ها بریده می‌شوند از منابع ما هستند؛ منابعی که خداوند در طبیعت ما گذاشته و سهل‌انگارانه است اگر فکر کنیم به راحتی قابل جایگزینی‌اند.

دریای خزر و خلیج فارس از منابع ملی ما هستند. دریاهایی که آنها را آلوده می‌کنیم و موجودات آن را بی‌حد و حصر صید می‌کنیم (یا دیگران می‌کنند) از منابع تجدیدناپذیر ما هستند.

کویر از منابع ماست. کویری که در آن (به بهانه ی اشتغال‌زایی و نیاز کشور) صنایع آلاینده می‌سازیم و خاک و هوایش را به نابودی می‌کشانیم از منابع ماست. حتی اگر در این صنایع، هزاران شغل ایجاد شود ارزش این را ندارد که صد سال آینده کویری داشته باشیم که زباله‌دان باشد؛ موجودات زنده در آن وجود نداشته باشند و مشکلات محیط زیستی مردم آن نواحی را به بدبختی کشانده باشد.

کرونا در شرایط فعلی یک بحران است؛ بحرانی که دیر یا زود احتمالاً به پایان می‌رسد. از نظر من، مشکل اصلی (با وجود دردناک بودن و مرگ و میر فراوان آن) کرونا نیست. مشکل اصلی، فرهنگ بحران‌ساز در کشور ما و در جهان است؛ فرهنگی که هر بحرانی را که حل می‌کند، تا مردم می‌آیند نفسی بکشند بحران بعدی را شروع می‌کند. این بحران‌ها ناشی از نگاه غلط فرهنگ امروز مردم جهان به محیط زیست و منابع خدادادی است. نگاهی که سبب می‌شود آدم‌ها شیره‌ی جان طبیعت را تا ته بمکند و طبیعتی بی‌رمق را باقی بگذارند که دیگر کشش تغییرات دیگری ندارد. مثال عینی بزنم: اگر در گذشته چهار نفر بودند که در جنگل هر کدام یک درخت می‌بریدند، شاید طبیعت توان جبران این حجم از برداشت را داشت. اما اکنون که به جای چهار نفر، چهارصد نفر به جنگل آمده‌اند و هر نفر با ولعی بی‌حد و حصر و به تعداد هرچه بیشتر درخت می‌برند، طبیعت کشش جبران این برداشت را ندارد. این تنها یک مثال بود از صدها مثالی که می‌توان زد.

شاید ما نتوانیم آینده‌ی جهان را تغییر دهیم. آینده‌ی جهانی که رئیس یکی از قدرتمندترین کشورهایش احمقی مثل ترامپ می‌شود را شاید نتوان تغییر داد. آینده‌ای که خیلی از سیاستمداران جهان حتی به آن فکر هم نمی‌کنند را شاید نتوان تغییر داد. اما من فکر می‌کنم ما می‌توانیم حداقل سعی کنیم سهم خودمان را، که مربوط به کشور خودمان است، بهتر ایفا کنیم. کمتر شعار محیط زیستی بدهیم و در مقابل، بیشتر عمل کنیم. کمتر آب را هدر بدهیم. کمتر حرص داشتن این چیز و آن چیز را داشته باشیم. زندگی کنیم، اما به اندازه‌ی خودمان زندگی کنیم و بیش از سهمی که داریم از زمین برنداریم. ایران فقط متعلق به ما نیست. زمین فقط متعلق به ما نیست. نسل‌های بعدی هم قرار است در ایران و بر روی کره‌ی زمین زندگی کنند.

من عمیقاً نگران ایران فردا هستم.