
یادش بهخیر! یک زمانی هر دو مقولهی «تبلیغات» و «تبلیغاتچی» برای مردم بسیار جذاب بودند. درست همان موقعی که آن مردِ چاقِ مهربان دلش میخواسته یک بستنی نوشِ جان کند و از بدِ ماجرا یادش میرفت و مجبور میشد روی دستش یک علامت ضربدر بزند، بله! درست از آن موقع دوست داشتم من هم یک روزی تیزری چیزی درست کنم. به هر حال بچه بودیم و فکر میکردیم هر کسی میتواند یک ویدیوی تبلیغاتی بسازد.
بحث تبلیغات موقعی در ایران جدی شد که مردم فهمیدند که آقا، به غیر از صدا و سیما، پلتفرمهای دیگری نیز وجود دارند که میتوان از آنها به نفع خودشان استفاده کنند. البته خیلی از همین ملت، نمیدانستند گوگل چیست، چه برسد به گوگل ادوردز! کما اینکه همین الان هم خیلیها نمیدانند. آن موقع تازه باب شده بود که باید روی یک چیزی به هر طریقی شده کلیک کنی تا بلکه پولی به جیب مبارک طرف انتقال پیدا کند. ما هم که از حرص، روی هیچ بنر تبلیغاتی کلیک نمیکردیم!
پیشرفت تکنولوژی و فراگیر شدن استفاده از شبکههای مجازی مثل پیامرسانِ معاند و خبیثِ تلگرام و همچنین ور رفتن روزانهی ملت با اینستاگرام باعث شد ملت همگی به این دو شبکهی مجازی هجوم بیاورند. آن دوران میگفتند هر کسی که از پدر و مادرش قهر کرده، میرود پی خوانندگی اما حالا زمانه عوض شده و فرد مورد نظر میرود پی احداث پیجهای تبلیغاتی در اینستاگرام و راهاندازی کمپینهای تلگرامی. کار چندان سختی هم نیست. شما تنها نیاز دارید از زیر لحاف و تشک هم که شده، عواطف و احساسات مردم را قلقلک بدهید. مثلا همین چند مدت پیش رویت کردم که فردی مدعی شده بود با هر بار به اشتراکگذاری استوری، ۱۰۰۰ تومان به حساب محک واریز میشود. همه رقم نمیتوان هضم کرد که چطور قرار است آدام موزی، موسس اینستاگرام از پشت میزش به ازای هر بار Share شدن استوریِ طرف، پول به حساب محک واریز کند.
راستش را بگویم، نمیدانم بهرهبرداری از حماقت مردم در تبلیغات «استفاده» است یا «سواستفاده» اما هر چه که هست، باید اعتراف کرد که تبلیغاتچیها نهایت بهرهبرداری را از این حماقت میکنند. فکرش را بکنید تنها کافیست که یک راه پیدا کنید تا یک پست، به اصطلاح تبلیغاتچیها «وایرال» بشود. از بچه ۲ ساله تا پیرزن ۸۰ ساله آن پست را رویت میکنند.
در حال حاضر که نان، در تبلیغاتهای منفی است. یعنی اگر دلتان میخواهد محصولتان فروش بیشتری داشته باشد، تا میتوانید از محصول بد بگویید تا ملت کنجکاو شوند و از سر کنجکاوی به سمت محصول تمایل نشان دهند. ارتزاقِ عمده بلاگرها و استارتاپها در حال حاضر بدین شکل صورت میپذیرد. به عبارتی سادهتر، یک گروه یا یک شرکت از «نادانی» مردم به بهترین نفع استفاده میکند تا یک تیزر یا حتی یک بنر تبلیغاتی به ظاهر مضحک، بیشتر در عموم دیده شود. به خصوص در توییتر که هر ایرانی، برای خودش یک پا منتقد است و از سر اظهار فضل و ندانستهْ محصول را تبلیغ میکند.
از همه روی اعصابتر، این پیامکهای تبلیغاتی است که تنها زحمت آدم را بیشتر میکنند تا آنها را پاک کنیم! برای مثال اینجانب در طول هفتهی اخیر، پنج الی شش بار پیامک تبلیغاتیِ یک فرد دلسوزی را پاک میکنم که به زور میخواهد یک اسپری تاخیری را به بنده بفروشد و اشانتیون هم یک سری چیزهایی بدهد که سر در نمیآورم روی چه حسابی این همه تبلیغات دریافت میکنم با این مضمون!
در هر صورت، تبلیغاتِ پستهای اینستاگرام در حال حاضر روی بورس است و به اصطلاح پروموت کردن یک پست در شبکههای مجازی، هزینههای سرسامآوری در بر دارد. رمز موفقیت شما هم تنها یک اسم خاص است بهعلاوهی یک نرمافزار فالوورفیکساز! مثلا اگر حتی اسمتان را در اینستاگرام «مستر خیار» هم بگذارید و پیجتان ۱۰۰کا باشد، خیارفروشهایی در این مرز و بوم پیدا میشوند که تقاضا میکنند خیارهایشان را در ازای یک مبلغ قابل قبول پروموت کنید.
در هر صورت ما که بخیل نیستیم. اگر میتوانید چیزی به جیب بزنید، نوش جانتان اما سوهان روح کسی نشوید. کما اینکه خود شرکت همراه اول، چپ و راست پیامک تبلیغاتی میفرستد و نمیدانیم به کی و کجا باید شکایت ببریم که این جماعت بیخیال ما شوند. البته همراه اول را باید یک شرکت بسیار دلسوز دانست! چون مدام به ملت پیامک میدهد که از تنهایی در بیایند و هر ماه هم دلش میخواهد به همهی ما یک سری جوایزی از سر دلسوزی هدیه بدهد. نمیدانم البته چرا هیچوقت این جوایز به دست ما مردم نمیرسد. برای مثال در همین امسال من صد دستگاه پراید، یک کنسول پلیاستیشن ۴ و هزاران جوایز نقدی دیگر باید هدیه میگرفتم اما نگرفتم. واقعا چرا؟