
در پست قبلی، قوس روایی در فیلم Pulp Fiction را بررسی کردم. حالا که میدانیم قوس روایی چیست و چه انواعی دارد، میتوانیم در مورد کاربرد قوس روایی در داستانسرایی کسبوکار صحبت کنیم. بالاخره هدف از یادگیری این مفاهیم، یادگیری استفاده از آنها در کسبوکار است.
قوس روایی طوری طراحی شده تا در انتهای داستان به مخاطب احساس رضایت بدهد. قوس روایی یک نقشه راه برای داستانسرایی است تا ما بدانیم قدم بعدی کجاست. این ویژگی قوس روایی را برای جنبههای مختلف بازاریابی مناسب میکند. سناریو ویدیوهای تبلیغاتی، سناریو کمپینها و کمپینهای سریالی، طراحی استراتژیهای تبلیغاتی، طراحی محتوا برای بلاگ و شبکههای اجتماعی، طراحی سناریو برای معرفی محصول، روایت داستان مشتریان یا نوشتن صفحه درباره ما، از جمله مورادی هستند که میتوان در آنها از قوس روایی استفاده کرد.
در بسیاری از موارد صفحه درباره ما شرکتها خستهکنندهترین و بیذوقترین بخش وبسایت آنها است. بسیاری از کسبوکارها توجهی به این صفحه ندارند و شما هر صفحه درباره ما را که باز کنید، کمابیش جملات یکسانی میبینید.
حالا من با استفاده از قوس روایی سعی میکنم یک متن درباره ما برای یک شرکت فرضی به اسم ماپل بنویسم. این شرکت با تولید کامپیوترهای خانگی شروع کرده و حالا محصولات مختلفی مانند گوشی موبایل نیز تولید میکند. (همون اپل با یه میم اضافه)
«پدرم همیشه به من می گفت هر مردی توانی داره، بعد از این که توانش تموم شد خسته می شه و می شینه. من تا حالا یک روزم خسته نشدم. من می خوام بازم ادامه بدم و جلوتر برم.»
به جا استفاده از تاریخ تاسیس شرکت و اعداد و ارقام، صفحه درباره ما را با یک نقل قول از مدیر شرکت شروع کردیم. در یک فیلم این نقش بر عهده روایتگر داستان است. به این ترتیب ما یک شروع جذابتر برای داستان داریم و هم زمان اصول اساسی شرکت، یعنی جاهطلبی و پیشرفت را به طور غیر مستقیم به مخاطب القاء کردیم.
«شعار شرکت ما ارتقاء و پیشرفت همیشگی است. جان همیشه آرزو داشت کامپیوترها را به وسیله برای عموم تبدیل کند. وسیلهای که برای همه مفید است، نه فقط مهندسها و برنامه نویسها. او کار خودش را از گاراژ پدرش شروع کرد. او هر روز و ساعتها در گاراژ پدرش مشغول طراحی و ساخت بود، تا این که بالاخره در یک روز سرد پاییزی، اولین نسخه از کامپیوترهای خانگی ساخته و به این ترتیب، ماپل متولد شد.»
هر کسب و کاری حداقل یک نقطه عطف دارد. برای مثال نقطه عطف فیسبوک ملاقات زاکربرگ با پارکر است. در این ملاقات پارکر به زاکربرگ پیشنهاد داد فیسبوک را از یک شبکه کوچک دانشگاهی به یک شبکه اجتماعی برای تمام دانشگاههای کشور تبدیل کنند.
«مرد جوان، من علاقه و هیجانت رو تحسین می کنم، ولی فکر نمی کنم مردم بخواهند با کامپیوتر کار کنند.» جان تمام این روز جملههایی شبیه به این را شنیده بود. اما این جملههای دلسردکننده موفق نشده بودند ذرهای از اشتیاق او کم کنند. جان تمام روز را صرف ارائه پیشنهادش در همایش فناوریهای نوآورانه کرده بود. هر بار که یک سرمایهگذار محصول جان را رد می کرد، او با عطش بیشتری سراغ سرمایهگذار بعدی میرفت. تا این که بالاخره جملههایی را شنید که سرنوشتش را برای همیشه تغییر دارد: «به نظر جالب میاد، کارتمو بگیر، بهم زنگ بزن تا بیشتر در موردش صحبت کنیم.»
این قسمت صرف معرفی اولین سرمایهگذار و انتقال شرکت از گاراژ به یک دفتر کوچک میشود. ما باید با بیان وقایع و تصمیمهای مهمی که گرفته شده است، ذهن مخاطب را کمکم به سمت زمان معرفی محصول اصلی، محصولی که مشتری شرکت را با آن میشناسد، هدایت کنیم.
جان تلاش میکرد آرام به نظر برسد، اما درونش غوغایی بود. تمام زحمتها، تلاشها و فداکاری های جان به این شب منهتی میشد، شب بزرگ ماپل. دستیار جان به او گفت «وقتشه!». جان به خودش آمد، رفت و پشت و پرده ایستاد. یک نفس عمیق کشید، و این جمله را با خودش تکرار کرد: «امفون آینده تکنولوژی است. با امفون شما هر چیزی را که بخواهید، در هر زمان و مکانی، در اختیار خواهید داشت.»
نقطه اوج ما در این داستان معرفی محصول برتر شرکت است. محصولی خلاقانه و نوآورانه که باعث شد سیر پیشرفت شرکت شتاب بیشتری بگیرد. قدرت داستانسرایی را در این نقطه از داستان میتوان درک کرد. خواننده باید با خواندن این قسمت، اگر محصول را دارد به آن افتخار کند، و اگر ندارد متاسف باشد. تاسف نه به معنای شرم، بلکه به معنای حسرت؛ حسرت از این که میتوانست بخشی از تاریخ باشد اما نیست.
عمل در حال سقوط در این مثال خطی و ثابت است. تصمیمهای مهم شرکت، محصولات موفق و ناموفق، پیوستن افراد جدید و جداییها، همه در این قسمت بیان میشوند. تلاش برای نوآور بودن همیشه هم موفقیتآمیز نیست و مخاطبان این را به خوبی میدانند. با بیان محصولاتی که موفق نبودهاند و درسهایی که از آنها گرفته شده، مخاطب بهتر با برند ارتباط برقرار میکند.
نتیجهگیری جایی برای بیان شعار و ارزشهای شرکت است. میتوانید این قسمت را با عناوینی مثل ارزشهای ما یا اهداف ما آغاز کنید. در این قسمت استفاده از کلمهها و عبارتهای حماسی در قالب شعار راه خوبی برای کوبیدن میخ آخر در زمین است. در نتیجهگیری ارزش های شرکت که ما در طول داستان سعی کردهایم به طور غیر مستقیم آنها را بیان کنیم، به طور مستقیم نوشته میشوند. باید این حس به مخاطب القاء شود که این شرکت دیگر آن شرکت کوچک داخل یک گاراژ نیست. مخاطب باید این برند را دوست داشته باشد، و هم زمان به آن احترام بگذارد.
«ما هم چنان تلاش می کنیم نوآور باشیم و مرزهای تکنولوژی را جا به جا کنیم. امروز ماپل فقط یک شرکت نیست، ما یک فرهنگ هستیم.»
مثال بالا یک نمونه کوچک از پتانسیلهای داستانسرایی در کسبوکار است. صفحه درباره ما را به عنوان مثال اصلی در نظر گرفتم چون اغلب احساس میکنم به این صفحه توجه چندانی نمیشود. به لطف پیشرفتهای برنامهنویسی وب، راههای مختلفی برای جذاب کردن این قسمت هست که میتوان در خلال داستان از آنها استفاده کرد. المانهای انیمیشنی، یک ویدیو مصاحبه با مدیر عامل که در هیچ جای دیگری موجود نیست و یک ویدیوی تبلیغاتی در آخر از مشتریانی که از محصول استفاده میکنند از جمله کارهایی هستند که میتوان برای جذابتر کردن این بخش از آنها استفاده کرد.
به طور کلی تمام جنبههای بازاریابی میتوانند از مزایایی داستانسرایی برای غنیتر کردن خود بهره ببرند. برای مثال در یک کمپین سریالی میتوان کمپینها را بر اساس همین قوس روایی طراحی کرد تا بیشترین تاثیرگذاری را بر مخاطب داشته باشد.