پس از مدتها گمانه زنی درباره اینکه جنگ خواهد شد یا نه؟ بالاخره اسرائیل با حمله غافلگیرکننده در بامداد جمعه 23 خرداد 1404 جنگ با ایران را آغاز کرد. تا امروز دو طرف ضربات سنگینی را متحمل شدهاند. به نظر میرسد اسرائیل در بعد اطلاعاتی دست بالا را دارد اما در میدان ضربات ایران بسیار قویتر بوده است. در اینکه جنگ پدیده شومی است شکی نیست ولی میتوان در دل هر تهدیدی فرصتی نیز یافت. این جستار به بررسی فرصتهای احتمالی در این درگیریها اختصاص دارد و لزوما نمیتواند درست یا غلط باشد.
در چه وضعیتی هستیم؟
در حالی که ضرب الاجل 60 روزه ترامپ برای توافق هستهای با ایران به آخر رسیده بود ولی مذاکرات غیر مستقیم روندی مثبت داشت و انتظار میرفت روز یکشنبه شاهد توافقی موقت میان ایران و امریکا باشیم، جنگ با حمله پیش دستانه و غافلگیر کننده اسرائیل آغاز شد. تعداد زیادی از سرداران سپاه در ساعات اولیه حمله ترور شدند و روزهای بعد هم این روند ادامه داشت. سامانههای پدافندی کشور برای چند ساعت هک شده بود از کار افتاد و این فرصت بینظیری برای جنگندههای دشمن فراهم کرد تا با خیال آسوده در آسمان کشور عزیزمان جولان دهند. هنوز معلوم نیست در مدت زمانی که پدافند از کار افتاده بود به غیر از پهپاد و جنگنده چه پروازهای دیگری به داخل کشور انجام شده ولی از اخبار چنین بر میاید که اسرائیل با هواپیماهای ترابری موفق به پیاده کردن کماندو و تجهیزات نظامی در خاک ایران شده است.
ایران در اولین گام فرماندهان جنگ را مشخص کرد و گفته می شود با دستپاچگی صد فروند پهپاد به سمت اسرائیل گسیل کرد که گویا هیچکدام به مقصد نرسیدند. امیر سیاری بلافاصله بعد از انتصاب به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح اولین ماموریت را به نیروهای پدافند داد تا با آماده سازی سیستمها خود را برای دفاع از آسمان مهیا کنند. حدود ساعت ۷ عصر اولین اخبار از به کار افتادن پدافند هوایی و شکار یک فروند جنگنده دشمن مخابره شد و پس از ان بود که ایران حملات موشکی خود را به خاک دشمن آغاز کرد.
پس از روز اول تعداد حملات هوایی اسرائیل به طرز قابل توجهی کاهش یافت به خصوص که اخبار تایید نشده ای از ساقط شدن سه فروند جنگنده F35 و اسیر شدن خلبانان آنها به دست نیروهای ایرانی پخش شد. از این پس حملات دشمن شکل دیگری گرفت. پهپادها از داخل خاک ایران بلند میشدند و به اهدافی حمله میکردند. همزمان شاهد انفجار خودروهای بمب گذاری شده در کوچه و پس کوچههای شهرها بودیم. در بعضی نقاط هم شاهد آتش افروزی به قصد ایجاد رعب و وحشت بین مردم بودیم. این عملیات ها توسط تعدادی از عوامل نفوذی که گفته میشود اغلب افغانیهای مهاجر به ایران هستند انجام میشود و ماموران امنیتی هر روز اخباری از متوقف کردن خودروهای باری حامل پهپاد و مواد منفجره میدهند.
این جنگ شوم است یا مبارک؟
تعداد زیادی از هموطنان مان جان خود را از دست دادهاند، بخشی از زیرساختهای ارزشمند کشور مورد آسیب قرار گرفته است، ادارات تعطیل شدهاند و کسب و کارها از رونق افتادند که یعنی نبض اقتصاد از قبل هم کندتر شده است و در نهایت امنیت روانی جامعه مختل شده.
اما با این همه به نظر میرسد جنگ روزنههایی از امید را برای کشور باز کرده است. شاید بتوان گفت اولین فرصتها در همان اولین دقایق حمله ایجاد شد. این جنگ موجب حذف تعدادی از سران حلقههای فساد در کشور شد. خاطرم هست پویا ناظران در گفتگویی که با پادکست سکه داشت مهمترین مانع توسعه ایران را وجود همین حلقههای فساد مافیایی در کشور میدانست و اعتقاد داشت با وجود این ذینفعان به سختی میتوان از وضعیت موجود خارج شد.
بعد از جنبش زن، زندگی، آزادی و مرد، میهن، آبادی شاهد شروع تغییرات گسترده در ساختار قدرت جمهوری اسلامی بودیم به گونه ای که پایدار چیها در حال حذف از ساختار و تکنوکراتها در حال پیدا کردن جای پا هستند. این جنگ میتواند این روند را تسریع کند. احتمالا در یک یا دو سال آینده شاهد بازداشت و محاکمه یا فرار افراد وابسته به حلقههای فساد یتیم شده باشیم. این تغییرات در حلقههای فساد میتواند به تغییرات اساسی در ساختار سیاسی منجر شود احتمالا فرصتی بی نظیر برای مردم ایران ایجاد می کند تا از بازآفرینی ساختار معیوب قبلی جلوگیری و آن را اصلاح کنند.
از زاویهای دیگر این وضعیت فرصتی عالی برای ایران است. حمله اسرائیل قطعا با اطلاع کشورهای متحدش در غرب شروع شده اما تا امروز هیچ حمایت مستقیمی از آنها دریافت نکرده است. با وجود درخواست های مکرر نتانیاهو برای همراهی هم پیمانانش در جنگ غربی ها فقط بیانیه صادر کردند و مقداری سوخت و تعدادی موشک پدافندی به او داده اند. به نظر می رسد نتانیاهو خود را در مخمصه ای انداخته و توقع داشته برای بیرون آمدن ازانت کمک دریافت کند اما آمریکا و دیگر کشورها دیگر تمایلی به پرداخت صورت حساب های بی پایان این دیوانه ندارند. بعید است که اسرائیل بدون حمایت آمریکا بتواند از این جنگ پیروز بیرون بیاید در نتیجه این قمار به قیمت حذف نتانیاهو به عنوان یک بازنده پایان خواهد یافت و میراثش برای همیشه به فراموشی سپرده خواهد شد.
شاید بتوان گفت این جنگ مثل آزمون ورود به باشگاه ابرقدرت ها است. این جنگ فرصتی تاریخی برای ایران است تا توانایی های خود را به جهان و به ابرقدرت ها نشان دهد.و اگر ایران بتواند نقش خود را به درستی ایفا کند قطعا نقشی پررنگ در معادلات منطقه و جهان بر عهده خواهد گرفت. به خصوص که بعد از نزدیک به سه سال جنگ در غزه ایران تنها کشور مسلمان است که دست به تادیب اسرائیل زده است و از این منظر جایگاه ویژه بین مسلمان های جهان پیدا خواهد کرد. البته بسیار دور از ذهن است که جنگ با غلبه کامل ایران پایان یابد. احتمالا بعد از بروز نشانههایی از شکست در اسرائیل، کشورهای متحد دخالت کنند و ایران را به عقب بنشانند.
جمع بندی
برمبنای این تحلیل آمریکا و دیگر کشورهای غربی از تصمیمات خودسرانه و هزینه تراشیهای نتانیاهو به ستوه آمده و تصمیم به حذف او از صحنه سیاست جهان گرفتهاند. این ماموریت به عهده ایران گذاشته شده و اگر ایران بتواند به خوبی از عهده آن بر آید، که گمان میرود بتواند، پاداشی بزرگ دریافت خواهد کرد. خروج از انزوا سیاسی و دریافت فرصت های اقتصادی در بازارهای جهانی می تواند بخشی از این پاداش باشد.
همزمان با این گشایشچها فرصتی بینظیر برای اصلاح ساختار قدرت در داخل کشور فراهم آمده است که در صورت استفاده درست از این فرصتها میتوان ایرانی پیشرو و قدرتمند را در آینده نه چندان دور تصور کرد.