اگر احساس می کنید روتین پوستی شما بیش از حد شلوغ شده، محصولات مختلف را پشت سر هم استفاده می کنید یا پوستتان بعد از استفاده از چندین سرم و ماده فعال دچار قرمزی، خشکی یا سوزش شده است، احتمالا اسکین فستینگ (Skin Fasting) برای شما مناسب است. اسکین فستینگ به معنای ایجاد یک دوره استراحت برای پوست و کاهش موقت محصولات مراقبت از پوست است.
در این مقاله بررسی می کنیم اسکین فستینگ چیست، چه فوایدی می تواند داشته باشد، چه محصولاتی بهتر است در این دوره حذف شوند، چه کسانی نباید آن را انجام دهند و چگونه می توان بدون آسیب زدن به سد دفاعی پوست، یک دوره استراحت پوستی منطقی داشت.
اسکین فستینگ یک روش مراقبت از پوست است که در آن فرد برای مدت محدودی استفاده از برخی محصولات مراقبت از پوست را متوقف یا بسیار کمتر می کند. این روش معمولا با هدف کاهش تحریک پوست، شناسایی محصولات مشکل ساز و ساده کردن روتین پوستی انجام می شود.
ایده اصلی اسکین فستینگ ساده است: به جای استفاده از تعداد زیادی محصول، برای مدتی روتین پوستی را به چند محصول ضروری محدود کنیم تا پوست فرصت پیدا کند در شرایط ساده تری قرار بگیرد. البته برخلاف چیزی که در شبکه های اجتماعی مطرح می شود، شواهد علمی محکمی وجود ندارد که نشان دهد پوست با حذف کامل محصولات می تواند به اصطلاح «سم زدایی» یا ریست شود. متخصصان پوست بیشتر بر ساده کردن روتین و حذف محصولات غیر ضروری یا تحریک کننده تاکید دارند.
در شکل شدید اسکین فستینگ، فرد ممکن است تقریبا تمام محصولات خود را کنار بگذارد. اما این رویکرد برای همه افراد مناسب نیست. نسخه ملایم تر و کاربردی تر این روش، حذف موقت محصولات غیر ضروری و فعال و باقی گذاشتن موارد ضروری مانند شوینده ملایم، مرطوب کننده و ضد آفتاب است.
در واقع بهتر است اسکین فستینگ را به جای «روزه کامل برای پوست»، نوعی مینیمال کردن روتین پوستی در نظر بگیریم.
برای درک بهتر اسکین فستینگ، ابتدا باید بدانیم پوست چه وظایفی دارد. پوست فقط یک سطح پوشاننده بدن نیست، بلکه یک سد دفاعی فعال است که بدن را در برابر عوامل محیطی مانند آلودگی، مواد شیمیایی، میکروب ها و اشعه فرابنفش محافظت می کند.
سلامت پوست تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد. ژنتیک، سن، هورمون ها، آب و هوا، میزان رطوبت محیط، نور خورشید، آلودگی هوا، تغذیه، خواب و استرس می توانند روی ظاهر و عملکرد پوست تاثیر بگذارند.
از طرف دیگر، محصولات مراقبت از پوست نیز بخشی از این معادله هستند. استفاده صحیح از محصولات می تواند به حفظ رطوبت و سلامت پوست کمک کند، اما استفاده همزمان و بیش از اندازه از مواد فعال مانند رتینوئیدها، اسیدهای لایه بردار و برخی محصولات قوی ممکن است باعث تحریک شود.
به همین دلیل، گاهی مشکل پوست نه کمبود محصول، بلکه استفاده بیش از حد از محصولات مختلف است.
پوست به طور کلی از سه لایه اصلی تشکیل شده است: اپیدرم، درم و هیپودرم. هر کدام از این لایه ها وظایف متفاوتی دارند و در سلامت کلی پوست نقش مهمی ایفا می کنند.
اپیدرم خارجی ترین لایه پوست است و همان بخشی است که در تماس مستقیم با محیط قرار دارد. این لایه نقش مهمی در ایجاد سد محافظتی پوست دارد و از ورود عوامل آسیب رسان و از دست رفتن بیش از حد آب جلوگیری می کند.
بخش خارجی اپیدرم، یعنی لایه شاخی یا Stratum Corneum، اهمیت زیادی در موضوع اسکین فستینگ دارد. اگر این سد به دلیل شستشوی شدید، لایه برداری بیش از حد یا استفاده نادرست از مواد فعال دچار اختلال شود، پوست ممکن است خشک، قرمز، حساس یا تحریک پذیر شود.
درم در زیر اپیدرم قرار دارد و حاوی ساختارهایی مانند رگ های خونی، پایانه های عصبی، غدد عرق، غدد چربی و فولیکول های مو است. همچنین کلاژن و الاستین در این بخش قرار دارند و به استحکام و انعطاف پذیری پوست کمک می کنند.
هیپودرم یا بافت زیرجلدی عمیق ترین بخش این ساختار است و بیشتر از بافت چربی و همبند تشکیل شده است. این بخش به عایق بندی بدن، ذخیره انرژی و محافظت مکانیکی از بافت های زیرین کمک می کند.
پوست هر روز در معرض محیط اطراف قرار دارد و آلودگی هوا یکی از عواملی است که می تواند روی سلامت آن اثر بگذارد. ذرات معلق و برخی آلاینده ها با فرآیندهایی مانند استرس اکسیداتیو، التهاب و اختلال در عملکرد سد پوستی ارتباط دارند.
این موضوع به این معنی نیست که اسکین فستینگ می تواند آلودگی هوا را از پوست «خارج» کند. چنین ادعایی پشتوانه علمی کافی ندارد. با این حال، اگر پوست در اثر آلودگی، شستشوی زیاد یا استفاده همزمان از چند ماده فعال تحریک شده باشد، ساده کردن روتین می تواند به کاهش عوامل تحریک کننده کمک کند.
بنابراین در روزهایی که پوست دچار قرمزی، کشیدگی یا حساسیت شده است، بهتر است به جای اضافه کردن محصولات جدید، ابتدا علت تحریک بررسی شود.
اگر پوست سالمی دارید و قصد دارید یک دوره استراحت پوستی را امتحان کنید، بهتر است به جای حذف همه چیز، از یک نسخه کنترل شده استفاده کنید.
قبل از شروع، تمام محصولاتی را که در طول روز استفاده می کنید بنویسید. شوینده، تونر، سرم، اسیدها، رتینول، ویتامین C، ماسک، مرطوب کننده، روغن و ضد آفتاب را در نظر بگیرید.
سپس مشخص کنید کدام محصولات برای یک هدف مشخص استفاده می شوند و کدام یک صرفا به دلیل عادت وارد روتین شما شده اند.
در یک دوره استراحت پوستی می توانید محصولاتی مانند رتینول، رتینال، AHA، BHA، لایه بردارهای قوی و سایر ترکیبات فعال تحریک کننده را موقتا کنار بگذارید؛ به ویژه اگر پوستتان دچار سوزش یا قرمزی شده است.
اگر یک ماده فعال به دلیل بیماری پوستی یا طبق تجویز پزشک استفاده می شود، نباید خودسرانه آن را قطع کنید.
استراحت پوست به معنای باقی گذاشتن آلودگی، چربی، عرق و باقی مانده محصولات روی پوست نیست. استفاده از یک شوینده ملایم می تواند همچنان بخشی از روتین باشد.
اگر پوستتان خشک یا حساس است، حذف مرطوب کننده ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. یک مرطوب کننده ساده و بدون عطر می تواند به حفظ رطوبت و کاهش احساس خشکی کمک کند.
ضد آفتاب نباید به دلیل اسکین فستینگ حذف شود. اگر در طول روز در معرض نور خورشید قرار می گیرید، استفاده از ضد آفتاب وسیع الطیف با SPF 30 یا بالاتر همچنان بخش مهمی از مراقبت از پوست است.
بعد از دوره استراحت، همه محصولات را همزمان به روتین برنگردانید. هر بار یک محصول را اضافه کنید و چند روز واکنش پوست را بررسی کنید. این کار کمک می کند اگر قرمزی، جوش یا سوزش ایجاد شد، راحت تر متوجه شوید کدام محصول ممکن است عامل آن باشد.
در اسکین فستینگ هدف حذف کورکورانه محصولات نیست؛ هدف این است که محصولات غیر ضروری و ترکیباتی که احتمال تحریک دارند، موقتا کاهش پیدا کنند.
رتینول و رتینوئیدها: در صورت تحریک پوست می توانند موقتا کنار گذاشته شوند، اما اگر داروی تجویزی هستند نباید بدون نظر پزشک قطع شوند.
AHA و BHA: لایه بردارهای شیمیایی مانند گلیکولیک اسید و سالیسیلیک اسید در صورت مصرف بیش از حد ممکن است باعث خشکی و تحریک شوند.
اسکراب های فیزیکی: در دوره ای که پوست حساس است، استفاده از اسکراب های زبر می تواند تحریک را بیشتر کند.
ماسک های قوی: به خصوص ماسک های لایه بردار یا محصولاتی که باعث کشیدگی شدید پوست می شوند.
محصولات عطردار: اگر پوست حساسی دارید، بهتر است در دوره استراحت از محصولات ساده و بدون عطر استفاده کنید.
سرم های غیر ضروری: اگر چند سرم با اهداف مشابه دارید، می توانید موقتا آنها را حذف کنید.
در مقابل، یک روتین پایه معمولا می تواند شامل شوینده ملایم، مرطوب کننده و ضد آفتاب باشد.
اسکین فستینگ فقط به محصولاتی که روی پوست استفاده می کنید مربوط می شود، اما سلامت پوست به عوامل داخلی بدن نیز وابسته است. داشتن یک رژیم غذایی متعادل، دریافت پروتئین کافی، مصرف میوه و سبزیجات و دریافت مایعات مناسب می تواند بخشی از سبک زندگی سالم برای پوست باشد.
همچنین نباید تصور کرد که یک ماده غذایی خاص می تواند جایگزین روتین مراقبت از پوست یا درمان پزشکی شود. تغذیه مناسب باید در کنار مراقبت پوستی صحیح قرار بگیرد، نه به عنوان جایگزین آن.
اسکین فستینگ ممکن است برای افرادی مفید باشد که احساس می کنند روتین آنها بیش از حد پیچیده شده یا پوستشان پس از استفاده از محصولات متعدد تحریک شده است.
افرادی که از محصولات مراقبت از پوست زیادی به صورت همزمان استفاده می کنند.
افرادی که بعد از اضافه کردن محصولات جدید دچار قرمزی یا سوزش شده اند.
افرادی که از چند ماده فعال لایه بردار به صورت همزمان استفاده می کنند.
افرادی که نمی دانند کدام محصول باعث واکنش پوستی آنها شده است.
افرادی که می خواهند روتین خود را ساده تر و قابل مدیریت تر کنند.
در چنین شرایطی، حذف موقت محصولات غیر ضروری می تواند مانند یک فرآیند حذفی عمل کند و به فرد کمک کند بفهمد کدام محصولات واقعا برای پوست او ضروری هستند.
اسکین فستینگ برای همه افراد مناسب نیست. افرادی که بیماری پوستی فعال دارند باید در مورد حذف محصولات درمانی با احتیاط بیشتری عمل کنند.
افراد مبتلا به آکنه، روزاسه، اگزما یا سایر بیماری های پوستی ممکن است به محصولات درمانی و مرطوب کننده های مناسب نیاز داشته باشند. قطع خودسرانه این محصولات می تواند باعث تشدید علائم شود.
همچنین اگر از داروهای موضعی تجویزی استفاده می کنید، قبل از قطع یا تغییر نحوه مصرف آنها باید با پزشک مشورت کنید.
یکی دیگر از اشتباهات رایج، حذف کامل مرطوب کننده و ضد آفتاب است. اگر پوست شما خشک یا حساس باشد، حذف مرطوب کننده می تواند خشکی و احساس کشیدگی را بیشتر کند. حذف ضد آفتاب نیز پوست را در برابر اشعه فرابنفش بدون محافظ می گذارد.
بنابراین یکی از مهم ترین عوارض احتمالی اسکین فستینگ افراطی این است که فرد چیزی را حذف کند که پوست واقعا به آن نیاز دارد.
برای اسکین فستینگ مدت زمان استاندارد و علمی مشخصی وجود ندارد. دلیل آن هم این است که خود اسکین فستینگ یک پروتکل درمانی استاندارد و تایید شده پزشکی نیست.
در برخی روش های رایج، یک دوره چند روزه تا حدود یک یا دو هفته پیشنهاد می شود و سپس محصولات به صورت تدریجی به روتین برمی گردند. اما مدت مناسب باید بر اساس وضعیت پوست، نوع محصولات و دلیل انجام استراحت پوستی تعیین شود.
اگر هدف شما فقط کاهش تحریک پوست است، ممکن است حتی یک دوره کوتاه حذف مواد فعال کافی باشد.
هدف اسکین فستینگ نباید این باشد که پوست را برای همیشه بدون محصول نگه داریم. هدف منطقی تر این است که بفهمیم پوست به چه چیزهایی واقعا نیاز دارد و کدام محصولات ممکن است اضافه یا تحریک کننده باشند.
همچنین ابتدا ممکن است پوست چرب‌تر، خشک‌تر یا پوسته پوسته شود که این روند ابتدا کاملاً طبیعی است و پوست در حال تنظیم شدن است و باید PH خود را تنظیم کند.
اسکین فستینگ بیشتر از اینکه یک درمان پوستی باشد، یک رویکرد مینیمال برای بازبینی روتین مراقبت از پوست است. اگر از محصولات زیادی استفاده می کنید یا پوستتان به تازگی حساس، خشک و تحریک پذیر شده است، کاهش موقت محصولات و توجه به واکنش پوست به حذف برخی محصولات می تواند بسیار کمک کننده باشد.
در نهایت، بهترین روتین پوستی لزوما طولانی ترین روتین نیست. یک روتین ساده، متناسب با نوع پوست و نیازهای فردی، که به طور مداوم و صحیح انجام شود، معمولا انتخاب منطقی تری از استفاده همزمان تعداد زیادی محصول فعال است.
بله، اما حذف کامل محصولات توصیه نمی شود و بهتر است فقط محصولات غیر ضروری و تحریک کننده کاهش پیدا کنند.
بله، اگر در معرض نور روز هستید، ضد آفتاب باید همچنان بخشی از روتین شما باشد.
خیر، شواهد علمی کافی برای ادعای سم زدایی پوست با اسکین فستینگ وجود ندارد و مزیت اصلی آن می تواند کاهش محصولات تحریک کننده باشد.
اگر رتینول باعث تحریک پوست شده باشد ممکن است موقتا حذف شود، اما در صورت تجویز پزشک نباید بدون مشورت او مصرف آن را قطع کرد.
مدت استانداردی وجود ندارد، اما در روش های رایج معمولا یک دوره کوتاه چند روزه تا حدود یک یا دو هفته در نظر گرفته می شود.
American Academy of Dermatology (AAD)
National Institutes of Health (NIH / NCBI)
PubMed
Cleveland Clinic
Women’s Health
British Vogue
Allure
