در زمینه تابآوری و فرهنگ، دو کتاب برجسته با ترجمهٔ دکتر محمدرضا مقدسی بنیانگذار رسانه تاب آوری و عفت حیدری دارنده نشان فرهنگ یار تاب آوری ایران بهعنوان منابع ارزشمند معرفی میشوند که به تحلیل ساختار فرهنگی و روانشناختی تقویت مقاومت در مواجهه با چالشها میپردازند. این آثار نهتنها دانش علمی را بهخوبی با باورهای فرهنگی تطبیق دادهاند، بلکه راهکارهای عملی برای تقویت تابآوری در گروههای سنی مختلف، بهویژه جوانان، ارائه کردهاند. در ادامه به معرفی این دو کتاب پرداخته میشود .

کتاب «تابآوری جوانان و فرهنگ»
این اثر بهکوشش لیندا سی. ترون و با ترجمهٔ عفت حیدری و دکتر محمدرضا مقدسی، تمرکز خاصی بر رابطهٔ تابآوری با عوامل فرهنگی دارد. کتاب بهطور گسترده به این پرسش پاسخ میدهد که چگونه باورهای فرهنگی، ساختار خانوادگی و محیط اجتماعی بر شکلگیری تابآوری در نوجوانان تأثیر میگذارند. مترجمان در مقدمه اشاره کردهاند که فرهنگ ایرانی-اسلامی با تأکید بر همبستگی اجتماعی و ارزشهای معنوی، زمینهٔ مناسبی برای تقویت تابآوری فراهم کرده است. همچنین روشهایی مانند داستانگویی فرهنگی و استفاده از نمادهای محلی در آموزش تابآوری مورد برجستهسازی قرار گرفته است .
کتاب «تابآوری: منابع و گفتمان»
این کتاب تألیف دکتر ادیت گروتبرگ و با ترجمهٔ دکتر محمدرضا مقدسی، بهعنوان یک راهنمای علمی برای شناسایی منابع تابآوری در کودکان و نوجوانان، اهمیت فرهنگ را در تقویت سرمایههای روانی برجسته میکند. مترجم در مقدمه تأکید کرده است که در فرهنگ ایرانی، حمایت خانوادگی و ارتباط عمیق با هویت فرهنگی، نقش کلیدی در ایجاد تابآوری دارند. کتاب همچنین به این نکته میپردازد که چگونه آموزشهای دینی و اخلاقی میتوانند بهعنوان منبع الهام و انگیزه در مواجهه با بحران عمل کنند .
مقایسهٔ دو کتاب از منظر فرهنگی
هر دو کتاب از منظر فرهنگی به موضوع تابآوری نگریستهاند، اما تفاوتهایی در رویکرد دارند. «تابآوری جوانان و فرهنگ» بیشتر به تحلیل مفاهیم نظری و ارتباط آن با باورهای جمعی میپردازد، در حالی که «منابع و گفتمان» رویکردی کاربردیتر داشته و به ارائهٔ روشهای عملی برای تقویت تابآوری در محیطهای آموزشی و خانوادگی تمرکز کرده است. هر دو اثر با توجه به زمینهٔ فرهنگی ایران، توصیههایی برای والدین و معلمان ارائه دادهاند؛ مثلاً استفاده از داستانهای محلی و معرفی الگوهای فرهنگی در تقویت هویت کودکان .
چالشها و فرصتهای فرهنگی در تابآوری
در معرفی این دو کتاب، به چالشهای فرهنگی نیز اشاره شده است. مترجمان به این نکته اذعان کردهاند که گاهی باورهای سنتی، مانند بیاعتمادی به روشهای جدید روانشناسی، میتواند مانع تحقق تابآوری فراگیر باشد. با این حال، فرصتهای فرهنگی مانند وجود شبکههای اجتماعی گسترده و ارزشهای همدلی، میتوانند بهعنوان زیربنای تقویت تابآوری عمل کنند. این دو کتاب با ارائهٔ مطالعات موردی از فرهنگهای مختلف، نشان دادهاند که چگونه تلفیق سنتها و دانش علمی میتواند به ایجاد راهکارهای پایدار منجر شود .
کتابهای ترجمهشده توسط دکتر مقدسی و عفت حیدری، گامهای مهمی در همگرایی علم روانشناسی و فرهنگ محلی برای تقویت تابآوری هستند. این آثار نهتنها دانش تخصصی را به زبان ساده و فرهنگی میرسانند، بلکه با توجه به شرایط اجتماعی ایران، راهکارهایی قابلاجرا ارائه میدهند. خواندن این کتابها برای معلمان، مشاوران و خانوادهها ضروری است، زیرا به آنها کمک میکند تا با شناخت عمیقتر از فرهنگ و روانشناسی، بستر تابآوری را در جامعه گسترش دهند.
شایان توجه اینکه بنیانگذار رسانه تابآوری ایران، دکتر محمدرضا مقدسی است. ایشان این رسانه را با نام "خانه تاب آوری ایران" و با آدرس اینترنتی www.resiliency.ir در سال ۱۳۹۴ تأسیس کرده و تاکنون بالغ بر 40 عنوان کتاب تخصصی توسط شورای نویسندگان و مترجمین خانه تاب آوری ترجمه و منتشر شده است.