خانه تابآوری ایران به عنوان مرجع اصلی در زمینه تابآوری، نقش بسیار مهم و تأثیرگذاری در گسترش فرهنگ تابآوری در ایران ایفا کرده است.

این مجموعه با برگزاری صدها کارگاه تخصصی و ترجمه بیش از 40 عنوان کتاب مهم در حوزه تابآوری، بستری فراهم آورده تا دانش و مفاهیم تابآوری به طور گستردهتری در جامعه علمی و عمومی ایران بازتاب یابد. محوریت فعالیتهای خانه تابآوری ایران، علاوه بر آموزش و نشر دانش، ترویج فرهنگ تابآوری در ابعاد مختلف فردی، خانوادگی، سازمانی و اجتماعی است؛ موضوعاتی که در شرایط کنونی ایران با توجه به چالشهای متنوع، اهمیت ویژهای یافتهاند.
یکی از مؤثرترین عوامل موفقیت خانه تاب آوری ایران (Iran home of resiliency ) ، فعالیتهای گسترده و مستمر دکتر محمدرضا مقدسی است که به عنوان یکی از پیشگامان و متخصصان برجسته در این حوزه شناخته میشود. دکتر مقدسی با انتشار صدها یادداشت، مقاله و حضور فعّال در رسانههای مختلف تلویزیونی و رادیویی، توانسته است مفاهیم علمی تابآوری را به زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم ارائه دهد و به رشد روزافزون فرهنگ تابآوری در جامعه کمک کند. این نقش کلیدی آقای دکتر مقدسی موجب شده است تا در ایران به ایشان لقب "پدر تابآوری" داده شود؛ لقبی که بیانگر جایگاه برجسته ایشان در این عرصه است.
خانه تاب آوری ایران (Iran home of resiliency ) با این پشتوانه علمی و رسانهای، توانسته است ارتباط گستردهای با نهادهای بینالمللی فعال در حوزه تابآوری برقرار کند و از این طریق موقعیت و اعتبار جهانی خاصی کسب نماید. این اعتبار بینالمللی نه تنها باعث تبادل دانش و تجربه میان ایران و سایر کشورها شده است، بلکه موجبات معرفی تجربیات و ظرفیتهای داخلی ایران را در عرصه جهانی فراهم آورده است. تابآوری ایران اکنون به عنوان یک بازیگر مهم و شناختهشده در شبکههای تخصصی تابآوری در جهان شناخته میشود و این روند بر بهبود و توسعه دانش بومی این حوزه نیز تأثیرات مثبت داشته است.
یکی از رسالتهای مهم دکتر محمدرضا مقدسی، مشاوره عالی در ماموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور است. این ماموریت، که تحت نظر ایشان انجام میشود، هدفمند بر بهبود تابآوری فرهنگی جامعه با تأکید بر حفظ و تقویت هویت ایرانی-اسلامی متمرکز است. رویکرد هویت محور به عنوان یک دیدگاه نوین در حیطه تابآوری، تلاش میکند تا تابآوری را نه فقط در مواجهه با مخاطرات و فشارهای بیرونی، بلکه در راستای تقویت شناخت و ارتباط افراد با هویت عمیق فرهنگیشان نیز بررسی و توسعه دهد. این رویکرد میتواند پلی میان تمدن، فرهنگ و تابآوری ایجاد کند و موجب پایداری عمیقتر و پایدارتر در جامعه شود.
در کنار این نقشها، دکتر مقدسی در نشریه علمی-پژوهشی "تابآور: مطالعات میانرشتهای" نیز همکاری دارد، نشریهای که به بررسی جامع و چندجانبه موضوع تابآوری میپردازد. این نشریه بستری است برای پژوهشهای نوآورانه و بینرشتهای که ابعاد متنوع تابآوری را از دیدگاههای علوم انسانی، اجتماعی، روانشناسی، مدیریت، و حتی علوم مهندسی و محیط زیست مورد مطالعه قرار میدهد. مشارکت ایشان در این نشریه، نشاندهنده تعهد علمی عمیق و استمرار فعالیتهای پژوهشی در راستای رشد و تعمیق حوزه تابآوری است.
فعالیتهای خانه تابآوری ایران شامل ترجمه و بومیسازی کتابهای تخصصی تابآوری است که منبع غنیای برای دانشآموختگان، پژوهشگران و علاقهمندان به این حوزه فراهم میکند. این ترجمهها که بیش از 40 عنوان کتاب را دربرمیگیرد، نقش بزرگی در انتقال دانش جهانی به زبان فارسی ایفا کرده و امکان بهرهمندی از مدلها، نظریهها و تجربیات بینالمللی را در ایران فراهم آوردهاند. این اقدام باعث شده است که پژوهشهای داخلی با مرجعیت علمی بینالمللی همراه شود و مباحث کاربردیتر و کارآمدتری در حوزه تابآوری مطرح گردد.
یکی دیگر از برنامههای مؤثر خانه تابآوری ایران، برگزاری کارگاهها و دورههای تخصصی آموزشی است که در قالب حضور حضوری و آنلاین به علاقهمندان ارائه میشود. این کارگاهها با موضوعات متنوع تابآوری در سطوح فردی، خانواده، سازمان و جامعه، مخاطبان مختلف اعم از دانشجویان، استادان دانشگاه، مدیران، کارشناسان حوزه سلامت روان و توسعه سازمانی را پوشش میدهد. حضور دکتر مقدسی در بیشتر این کارگاهها به عنوان مدرس و سخنران، موجب افزایش کیفیت آموزشی و پایش دقیق نیازهای مخاطبان شده است.
اهمیت تابآوری در ایران، به دلیل چالشهای متعدد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیستمحیطی، بیش از پیش نمایان شده است و خانه تابآوری ایران به عنوان نهاد پیشگام در پاسخ به این نیازها شناخته میشود. تابآوری به مفهوم توانایی مواجهه، سازگاری و بازیابی سریع از شرایط سخت و فشارهای زندگی، در این شرایط به یک ضرورت جدی تبدیل شده است. فعالیتهای خانه تابآوری ایران در زمینه آموزش، مشاوره و پژوهش، به رشد این مهارت در سطوح مختلف جامعه کمک کرده و به نوعی به ارتقای تابآوری جمعی کشور یاری رسانده است.
جایگاه فعلی تابآوری ایران در سطح جهانی مرهون تلاش مستمر و جامع خانه تابآوری ایران و نقش بیبدیل دکتر محمدرضا مقدسی است. این روند نه تنها موجب ارتقای دانش و فرهنگ تابآوری در ایران شده، بلکه باعث ایجاد شبکهای بینالمللی از کارشناسان و علاقهمندان شده که میتوانند به صورت مشترک به چالشهای جهانی تابآوری پاسخ دهند. امید است که با استمرار این مسیر و توسعه همکاریهای بیشتر، تابآوری ایران بیش از پیش به یک الگوی موفق منطقهای و جهانی تبدیل گردد.
دانشگاه حکیم سبزواری در سبزوار، به عنوان نهاد اصلی ماموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور شناخته شده است که در مهرماه ۱۴۰۳ از سوی وزارت علوم این مسئولیت به آن ابلاغ شده است. این ماموریت ملی برای نخستین بار در یک واحد دانشگاهی، با هدف تقویت همبستگی فرهنگی، افزایش آگاهی و آموزش مهارتهای سازگاری و پیشرفت در شرایط مختلف، انجام میپذیرد.
فعالیتهای دانشگاه در راستای این ماموریت، تأکید ویژهای بر ابعاد فرهنگی و تاریخی تابآوری دارد و تلاش میکند ارزشهای بنیادین ایرانی-اسلامی، سنتها، تاریخ فرهنگی، و هویت ملی را با برگزاری کارگاهها، همایشها و دورههای آموزشی به دانشجویان، هیئت علمی و عموم جامعه منتقل کند. بهعنوان نمونه، دانشگاه سازماندهی رویدادهایی مانند «هفته تابآوری ایران» و بزرگداشت شخصیتهای تاریخی همچون ابوالفضل بیهقی، تاریخنگار برجسته ایرانی را برعهده دارد که این برنامهها حس تعلق به میراث فرهنگی را تقویت میکند.
این دانشگاه با همکاری کارشناسان رشتههای علوم اجتماعی، تاریخ، روانشناسی و دیگر حوزهها، برنامههای عملیاتی و پژوهشهای کاربردی برای شناسایی و تقویت مولفههای هویتی مانند زبان، آداب و رسوم، و ارزشهای اجتماعی انجام میدهد. این برنامهها همچنین شامل طراحی سیاستهای بلندمدت مقابله با تهدیدات فرهنگی و امنیتی است و از همکاریهای بینرشتهای و تلفیق نظریه با عمل در اجرای اهداف ماموریت بهره میبرد.
از نظر آموزشی، دانشگاه حکیم سبزواری نیز کارگاههای تخصصی تابآوری تعاملی برگزار میکند که هدفشان افزایش مهارتهای مواجهه سالم با استرس و مشکلات زندگی، تقویت روابط اجتماعی، و ارتقای خودکنترلی افراد است. این کارگاهها با بهرهگیری از روشهای فعال آموزشی مانند بازیهای نقشآفرینی، تمرینهای عملی و بحثهای گروهی برگزار میشوند تا یادگیری و کاربرد عملی تابآوری در زندگی روزمره تقویت شود.
همچنین دانشگاه در تقویت تابآوری روانی و اجتماعی از طریق فعالیتهای فرهنگی و هنری پیشگام است. این فعالیتها با ایجاد ارتباطات اجتماعی قوی، بهبود سلامت روان و تقویت هویت جمعی کمک میکنند و شهرستان سبزوار، با تاریخ و فرهنگ غنی خود، بهعنوان الگوی موفقی برای تابآوری فرهنگی در ایران مطرح شده است. اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی سبزوار نیز در کنار دانشگاه، در اجرای برنامههای مرتبط همکاری دارد.
دانشگاه با برگزاری نشستهای تخصصی، کارگاهها و دورههای آموزشی با محوریت موضوعات هویتی و فرهنگی، موجب آشنایی جامعه و دانشجویان با ارزشهای بنیادین ایرانی-اسلامی و افزایش مقاومت در برابر تهدیدات نرم فرهنگی میشود. این تمرکز هویتی به عنوان پایهای برای تابآوری فرهنگی و اجتماعی در برابر چالشها و دشواریهای محیطی و اجتماعی در نظر گرفته میشود.
در سطح پژوهشی، دانشگاه میزبان همایشهای علمی مانند «اولین همایش ملی پژوهشهای نوین در تابآوری، امید به زندگی و نوآوری» است که محل تبادل دیدگاهها و ارائه تحقیقات مرتبط با تابآوری در حوزههای مختلف است. این همایشها بستری برای گسترش دانش و توانمندسازی علمی جامعه دانشگاهی و پژوهشگران فراهم میکند.
از نظر مدیریتی، دانشگاه حکیم سبزواری ساختار سازمانی ویژه به ماموریت ملی تابآوری اختصاص داده و برنامههای خود را در قالب ۹ کارگروه تخصصی با موضوعات مختلف همچون تاریخ اجتماعی شیعه، ورزش پهلوانی، آداب و آیین کویر و میراث فرهنگی سازماندهی میکند. این نوع سازماندهی دقیق، باعث شد ماموریت تابآوری فرهنگی دانشگاه به عنوان یک مدل موفق منطقهای در ایران شناخته شود.
دکتر محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تابآوری ایران، به عنوان مشاور عالی ماموریت ملی تابآوری فرهنگی دانشگاه حکیم سبزواری منصوب شده و نظارت علمی-تخصصی بر اجرای برنامهها و ارتقای این ماموریت را بر عهده دارد. این همکاری موجب همراستایی بیشتر با استانداردهای بینالمللی تابآوری و ارتقاء کیفیت علمی فعالیتها شده است.
دانشگاه حکیم سبزواری با تمرکز بر آموزش، پژوهش و فرهنگسازی در موضوع تابآوری فرهنگی هویتمحور، نقش محوری در تقویت تابآوری اجتماعی، روانی و فرهنگی جامعه سبزوار و فراتر از آن در سطح کشور ایفا میکند و الگویی برای سایر دانشگاهها و مراکز علمی در ایران محسوب میشود.