
دستنامه تابآوری و آسیبپذیری کودکان کتابی تخصصی در حوزه روانشناسی، رواندرمانی و مددکاری اجتماعی است که به بررسی تابآوری کودکان در مواجهه با آسیبها و مشکلات مختلف میپردازد. این کتاب که توسط دکتر آیدا آلایریان تألیف شده و دکتر محمدرضا مقدسی، زهرا کاشفی و فریده شاهین آن را به فارسی ترجمه کردهاند، در ۸ فصل و ۳۰۴ صفحه توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.
دستنامه بهویژه برای مددکاران اجتماعی، مشاوران و روانشناسان در تمام سطوح کاربردی است و تمرکز آن بر کودکان آسیبدیدهای است که ممکن است تجربههای تلخ مانند کودکان پناهنده، کودک سربازان، کودکان قاچاقشده یا موارد سوءاستفاده را پشت سر گذاشته باشند. این کتاب با رویکردی تحلیلی و جامع، راهکارهایی برای شناسایی، تقویت و توسعه تابآوری در کودکان ارائه میدهد[3.
تابآوری در کودکان به معنای توانایی آنها در مقابله موثر با سختیها، حفظ سلامت روانی و اجتماعی و استفاده از منابع داخلی و خارجی برای بازیابی قدرت و تعادل است. دستنامه با تکیه بر مفاهیم علمی روز و جزییات تجربی، به معرفی مفهوم تابآوری، علل آسیبپذیری و روشهای افزایش تابآوری از طریق مداخلات روانشناختی و آموزشی میپردازد.
این اثر بر اهمیت توجه به محیط حمایتی خانواده، مدرسه و جامعه تأکید میکند و راهنماییهای عملی برای مددکاران ارائه میدهد تا بتوانند کودکان را در پیشگیری از آسیبهای روانی و اجتماعی یاری کنند. این کتاب همچنین ارتباط بین تابآوری و سلامت روان کودکان را با تأکید بر آموزش و پرورش نقشآفرینان این حوزه به خوبی نشان میدهد.
ترجمه دکتر محمدرضا مقدسی که خود بنیانگذار و پیشتاز حوزه تابآوری در ایران است، تضمینی بر دقت علمی و انتقال درست مفاهیم است. مقدسی به همراه گروه مترجمان توانستهاند این دستنامه را با زبانی روان و کاربردی برای مخاطبان تخصصی در ایران منتشر کنند. وی همچنین در زمینه تربیت تابآوری کودکان کتابها و منابع متعدد دیگری را ترجمه و منتشر کرده که از جمله آنها میتوان به کتابهای آموزش تابآوری کودکان توسط وندی ماس اشاره کرد.
ایشان باور دارد که آموزش تابآوری باید از طریق ابزارهای جذاب مانند قصه و داستان به کودکان منتقل شود تا فرآیند یادگیری و پذیرش آنها آسانتر باشد و کودکان بتوانند مهارتهای مقابله با شکست و مشکلات را به صورت عملی فراگیرند.
دستنامه تابآوری و آسیبپذیری کودکان مفید برای همه کسانی است که به نوعی در کار با کودکان آسیبدیده نقش دارند؛ از مددکاران و روانشناسان گرفته تا معلمان، مشاوران و حتی والدین آگاه. این کتاب با ارائه رویکردهای نوین و مبتنی بر شواهد علمی، بر اهمیت درک عمیق تابآوری بر اساس شرایط فرهنگی و اجتماعی کودکان تأکید دارد. مسائلی مانند بحرانهای طبیعی، جنگ، آوارگی، پاندمیها و آسیبهای خانوادگی هر کدام میتوانند منابع آسیب باشند که کودکان در مواجهه با آنها نیازمند حمایتهای تخصصی و آگاهانه هستند تا بتوانند مسیر رشد سالم و بازیابی توانمندیهای خود را دنبال کنند.
دستنامه تابآوری و آسیبپذیری کودکان که توسط دکتر محمدرضا مقدسی و همکاران ترجمه شده، یک منبع علمی و کارآمد در آموزش و پرورش تابآوری در کودکان است. این اثر با ساختار کامل و جامع، شامل مفاهیم پایه، راهکارهای عملی، و تحلیلهای موردی میباشد که میتواند به بهبود کیفیت خدمات حمایتی و آموزشی به کودکان کمک کند و نقش مهمی در توسعه تابآوری آنها در مواجهه با فشارها و بحرانها ایفا نماید.