سازمانهای مردم نهاد (سمنها) در بحرانها نقش بسیار مهمی در تقویت تابآوری اجتماعی ایفا میکنند. این سازمانها با به کارگیری ظرفیتهای محلی و داوطلبانه، میتوانند خلأهای خدماتی را در جوامع پر کرده و به افراد آسیبدیده خدمات انسانی، روانی و اجتماعی ارائه دهند. آنها با تقویت انسجام و همبستگی اجتماعی، ایجاد شبکههای حمایتگر و مشارکت فعال مردم در فعالیتهای امدادی و بازیابی، به بهبود توان مقابله جمعی با بحرانها کمک میکنند. به عنوان نمونه، سازمانهایی مانند همیاران سلامت و گروههای داوطلبی، ضمن آموزش و اطلاعرسانی، موجب ارتقای آگاهی و آمادگی مردم شده و احساس تعلق و حمایت متقابل را در جامعه افزایش میدهند.

نقش رسانهها در همراهی با سازمانهای مردم نهاد و تقویت تابآوری اجتماعی بسیار مهم است.
رسانهها با اطلاعرسانی صحیح، به موقع و تحلیلهای دقیق، زمینهساز آگاهی عمومی در مورد مخاطرات و راهکارهای مقابله میشوند.
آنها میتوانند حس همبستگی را با برجسته کردن اقدامات داوطلبانه و موفق سازمانهای مردمنهاد در جامعه ترویج دهند و از این طریق به ایجاد مشارکت و همکاری در سطح اجتماعی کمک کنند. رسانهها علاوه بر پوشش خبری، با آموزشهای عمومی، نقد سیاستها و ارائه راهحلهای عملی، ظرفیتهای جامعه را برای مواجهه بهتر با بحرانها افزایش میدهند.
رسانههای اجتماعی به عنوان ابزاری کارآمد و سریع در انتقال اطلاعات و تجربیات، نقش بسیار مهمی در تابآوری اجتماعی دارند.
رسانه و شبکه های اجتماعی با ایجاد فضایی برای تبادل دیدگاهها و حمایتهای اجتماعی، علاوه بر کاهش انزوای فردی، موجب تقویت حس تعلق و انسجام جمعی میشوند.
شبکههای اجتماعی، بستری برای تشویق به همکاریهای داوطلبانه، افزایش آگاهی و اطلاعرسانی درباره مخاطرات و راهکارهای مقابله فراهم میآورند.
البته استفاده نادرست از این فضاها میتواند موجب انتشار اخبار نادرست و کاهش تابآوری گردد، اما در صورت بهرهبرداری هوشمندانه، این پلتفرمها قدرت بسیج عمومی را در مواجهه با بحرانها افزایش میدهند.
در مجموع، ترکیب اثرگذاری مثبت سازمانهای مردم نهاد در میدان عملیات و نقش سازنده رسانهها در بهبود آگاهی، حمایت اجتماعی، و آموزش، به تقویت تابآوری اجتماعی منجر میشود. این دو عنصر مکمل یکدیگرند و حضور فعال هرکدام به همراه بهرهگیری از ظرفیتهای ارتباطی رسانههای نوین، میتواند به نحو قابل توجهی جامعه را در برابر بحرانها مقاوم سازد و فرآیند مدیریت بحران را تسهیل کند.
رسانهها با ایجاد فضای همبستگی، اطلاعرسانی شفاف و آموزش جامع، و سازمانهای مردم نهاد با توان اجرایی و شبکههای حمایت مردمی، بستر تابآوری حقیقی و پایدار در جامعه را فراهم میآورند.
سمنها نقش کلیدی در مراحل مختلف بحران، بهویژه هنگام وقوع بحرانهای طبیعی و اجتماعی دارند. این سازمانها بلافاصله پس از بروز بحران با توزیع کمکهای اضطراری مانند غذا، آب، دارو و سرپناه به آسیبدیدگان کمک میکنند و با ارائه خدمات پزشکی و مشاوره روانی، زمینه بازتوانی روانی و فیزیکی افراد را فراهم میآورند. این اقدامات باعث افزایش سرعت بازیابی وضعیت عادی در جوامع بحرانزده و بهبود تاب آوری آنان میشود.
یکی از وظایف اصلی سمنها، ارتقای سطح دانش و آموزش تخصصی افراد و گروهها در زمینه مدیریت بحران است. برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی در حوزههایی مانند آمادهسازی برای بلایا، نحوه واکنش در مواقع اضطراری، مدیریت منابع و حقوق بشر، امکان شکلگیری جامعهای آگاه و توانا را فراهم میکند که در برابر مخاطرات مقاومت بالاتری دارد.
سازمانهای مردمنهاد با ایجاد و گسترش شبکههای حمایتی و تقویت اعتماد متقابل در سطح محلات و روستاها، پایههای تاب آوری اجتماعی را مستحکم میکنند. این شبکهها در بحرانها نقش موثری در تسهیل ارتباطات و هماهنگی کمکرسانیها دارند و مشارکت فعال مردم در مقابله با مشکلات را افزایش میدهند.
سمنها با ترویج فرهنگ مشارکت، مسئولیتپذیری و همکاری جمعی، توان سازماندهی و همیاری داوطلبانه را در جامعه افزایش میدهند. این مشارکتها به خلق انرژی جمعی برای مقابله با بحرانها کمک میکند و حس تعلق و همدلی در بین اعضای جامعه را تقویت میکند که از ارکان مهم تاب آوری است.
از طریق شناسایی دقیق مشکلات محلی و ارائه راهکارهای عملی، سمنها ظرفیتهای انسانی و مادی جوامع را ارتقا میبخشند. آموزشهای تخصصی و جلسات تعامل محلی، مردم را برای مواجهه با بحرانها و کاهش آسیبپذیری توانمند میکند، بهویژه در مناطق روستایی و کمبرخوردار که دسترسی به منابع دولتی محدود است.
سازمانهای مردمنهاد به عنوان پل ارتباطی میان دولت و مردم، نقش واسطهگری ایفا میکنند و نیازها و مشکلات جوامع را به مسئولین منتقل میکنند. این تعامل باعث میشود خدمات بهتری از سوی دولت ارائه شود و سیاستگذاریها جهت افزایش تاب آوری اجتماعی اصلاح گردد.
در مرحله بازسازی، سمنها با برنامهریزی و مدیریت منابع به بازسازی و ترمیم زیرساختهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه کمک میکنند. بازگشت سریع به وضعیت پایدار و بهبود شرایط اجتماعی، تاثیر بسزایی در افزایش تاب آوری بلندمدت جوامع دارد.
سمنها با ارائه خدمات مشاوره روانی، برگزاری گروههای حمایتی و انجام فعالیتهای اجتماعی، به کاهش آثار منفی روانی بحرانها کمک میکنند. حمایتهای روانی نقش مهمی در افزایش مقاومت فردی و اجتماعی در برابر فشارهای ناشی از بحرانها دارد.
با ترویج فرهنگ یادگیری مداوم و انعطافپذیری در پاسخ به بحران، سمنها باعث میشوند که جامعه پس از هر بحران با تحلیل تجارب و بهبود فرآیندها، بهتر آماده مواجهه با تهدیدات آتی شود. این مزیت سازمانی و اجتماعی، عنصر کلیدی در مفهوم تاب آوری است.
سازمانهای مردمنهاد با حضور فعال در فرآیندهای تصمیمگیری و برنامهریزی مدیریت بحران، منافع و نظرات جامعه را در سیاستهای کلان وارد میکنند. این مشارکت موجب طراحی راهکارهایی میشود که مبتنی بر واقعیتهای محلی و نیازهای واقعی جوامع است و به تثبیت تاب آوری اجتماعی کمک میکند.
در مجموع، سازمانهای مردمنهاد به عنوان بازوان اصلی جامعه مدنی، نقش محوری در افزایش تاب آوری در برابر بحرانها ایفا میکنند؛ وظایفی که شامل آموزش، امدادرسانی، ظرفیتسازی، حمایت روانی، تقویت شبکههای اجتماعی و همکاری با نهادهای مختلف است. این فعالیتها تضمین میکنند که جامعه با قدرت و آمادگی بیشتر بتواند بحرانها را مدیریت کرده و پس از آن، به وضعیت ثبات و توسعه بازگردد،
بنابراین تقویت سازمانهای مردمنهاد باید به عنوان راهبرد اصلی ارتقای تاب آوری اجتماعی در کشورها در نظر گرفته شود
رسانهها با اطلاعرسانی صحیح، به موقع و تحلیلهای دقیق، زمینهساز آگاهی عمومی در مورد مخاطرات و راهکارهای مقابله میشوند.
آنها میتوانند حس همبستگی را با برجسته کردن اقدامات داوطلبانه و موفق سازمانهای مردمنهاد در جامعه ترویج دهند و از این طریق به ایجاد مشارکت و همکاری در سطح اجتماعی کمک کنند. رسانهها علاوه بر پوشش خبری، با آموزشهای عمومی، نقد سیاستها و ارائه راهحلهای عملی، ظرفیتهای جامعه را برای مواجهه بهتر با بحرانها افزایش میدهند.
رسانههای اجتماعی به عنوان ابزاری کارآمد و سریع در انتقال اطلاعات و تجربیات، نقش بسیار مهمی در تابآوری اجتماعی دارند.
رسانه و شبکه های اجتماعی با ایجاد فضایی برای تبادل دیدگاهها و حمایتهای اجتماعی، علاوه بر کاهش انزوای فردی، موجب تقویت حس تعلق و انسجام جمعی میشوند.
شبکههای اجتماعی، بستری برای تشویق به همکاریهای داوطلبانه، افزایش آگاهی و اطلاعرسانی درباره مخاطرات و راهکارهای مقابله فراهم میآورند.
البته استفاده نادرست از این فضاها میتواند موجب انتشار اخبار نادرست و کاهش تابآوری گردد، اما در صورت بهرهبرداری هوشمندانه، این پلتفرمها قدرت بسیج عمومی را در مواجهه با بحرانها افزایش میدهند.
در مجموع، ترکیب اثرگذاری مثبت سازمانهای مردم نهاد در میدان عملیات و نقش سازنده رسانهها در بهبود آگاهی، حمایت اجتماعی، و آموزش، به تقویت تابآوری اجتماعی منجر میشود. این دو عنصر مکمل یکدیگرند و حضور فعال هرکدام به همراه بهرهگیری از ظرفیتهای ارتباطی رسانههای نوین، میتواند به نحو قابل توجهی جامعه را در برابر بحرانها مقاوم سازد و فرآیند مدیریت بحران را تسهیل کند.
رسانهها با ایجاد فضای همبستگی، اطلاعرسانی شفاف و آموزش جامع، و سازمانهای مردم نهاد با توان اجرایی و شبکههای حمایت مردمی، بستر تابآوری حقیقی و پایدار در جامعه را فراهم میآورند
شایان توجه اینکه رسانه تابآوری ایران با نام دامنه resiliency.ir شناخته میشود. این پایگاه تخصصی آدرس اصلی تاب آوری و تخصصی آموزش و توسعه تاب آوری ایران است که با نام خانه تاب آوری (home of resiliency ) فعالیت میکند.